2. Бұрамдық берілістің геометриялық параметрлері. Дайындау дәлділігі.

Бұрамдықтың геометриялық параметрлері

Цилиндрлікті бұрамдықды берілістің негізгі геометриялық параметрлері стандартталған (МЕСТ 19650-74). 6.4- суретте бұрамдықтың негізгі геометриялық параметрлері көрсетілген.

6.4- сурет – Бұрамдықтың негізгі геометриялық параметрлері

α = 20° - профильдік бұрыш.

– бұрамдықтың өстік қадамы.

m – өстік ілінісу модулі, мм.

- тіс басы биіктігі коэффициентті;

- радиал саңылау коэффициентті;

Бұрамдықтар бір кірісті және көп кірісті болуы мүмкін. Бұрамдықтың кіріс санын белгілейді және МЕСТ 19036-94 бойынша . Бұрамдықтың кіріс саны беріліс қатынасына тәуелділігінен алынады. Беріліс қатынасы болғанда ; болғанда ; болғанда алу ұсынылады.

Бұрамдықтың бөлгіш шеңбері диаметрі модульмен бұрамдық диаметрі коэффицентті арқылы байланысқан (6.4- сурет)

мұнда – бұрамдықтың өстік модулі; – бұрамдық диаметрінің коэффицентті.

Бұрамдық диаметрінің коэффициентінің стандартталған мәндері: бірінші қатар: 6,3; 8,0; 10,0; 12,5; 16,0; 20,0; 25,0; Екінші қатар: 7,1; 9,0; 11,2; 14,0; 18,0; 22,4;

Өстік модульдің стандартталған мәндері: бірінші қатар: 2; 2,5; 3,15; 4; 5; 6,3; 8; 10; 12,5; 16,0; 20,0; 25,0. Екінші қатары: 3,0; 3,5; 6,0; 7,0; 12,0.

Бұрамдық диаметрі коэффициентін таңдау үшін 6.1- кестенің мәлімет-терін пайдалануға болады, онда q-дың модуль шамасына m тәуелділігі келтерілген.

6.1- кесте - Модульдер және бұрамдық диаметрі коэффиценттері

, мм	2	2,5; 3,15; 4; 5	6,3; 8; 10; 12,5	16	20
	8	8; 10 12,5; 16; 20	8; 10; 12,5; 14; 16; 20	8; 10; 12,5; 16	8; 10

Бұрамдық орамдары төбесі шеңберінің диаметрі, мм

Бұрамдық орамдары ойығы шеңберінің диаметрі, мм

Бұрамдық үшін маңызды геометриялық параметрі винттік сызығының көтерілу бұрышы γ, рад. (6.5- сурет)

6.5- сурет. Бұрамдық винт сызығының көтерілу бұрышы

Бұрамдықтың (червяктың) бөлгіш көтерілу бұрышы, оның кірім саны және салыстырмалы қалыңдығы коэффициенті тәуелділігінен мәндері 6.2- кестеде келтірілген.

6.2- кесте – Бұрамдықтың бөлгіш цилиндріндегі көтерілу бұрышы мәні

	коэффициенті
	8	10	12,5	14	16	20
1 2 3 4

Бұрамдықтың кесілген бөлігінің ұзындығы (6.3-сурет) жылжу коэффициентті болғанда:

болғанда ;

болғанда

мұндағы z₂  червяк доңғалағының тістер саны, .

Бұрамдық доңғалағының геометриялық параметрлері. Бұрамдық доңғалағының шеңберлік қадамы p бұрамдықтың өстік қадамына тең, осыған сәйкес бұрамдық доңғалағының бөлу шеңберлік модулі m_t бұрамдықтың өстік модуліне m тең, яғни . Бұрамдық доңғалағының тістер саны .

Бұрамдық доңғалағы (6.5- сурет) мынандай формулалармен анық-талатын геометриялық өлшемдерге ие:

доңғалақтың бөлу шеңберінің диаметрі, мм

доңғалақтың дөңес шеңберінің диаметрі, мм

доңғалақтың ойығы шеңберінің диаметрі, мм

Доңғалақтың тәжі бұрамдықты қамтығандықтан, доңғалақтың сыртқы диаметрі доңғалақтың дөңесі шеңбері диаметрінен көп, 2δ = 100° (күш берілістер) болғанда

Доңғалақтың сыртқы диаметрі, (мм):

при ;

при ;

при .

Доңғалақтың тәжі ені (мм) 2δ = 100° болғанда қабылданады:

z₁ = 1; 2 болғанда  b₂ ≤ 0,75d_a1 ;

z₁= 4 болғанда  b₂ ≤0,67d_a1.

Есептелген доңғалақ тәжі ені стандарт қатардың бүтін саны жақынына дөңгелектендіріледі.

Доңғалақтың бұрамдық орамдарын толық қамтуын сипаттайтын қамту бұрыш мына формуладан анықталады, рад.:

Әдетте жобалау тәжірибесі негізінде қамту бұрышы мәндерін мынадай ұсыныстар брйынша таңдау мүмкін:

- күш беретін берілістер үшін ;

- кинематикалық берілістер және аспапжасау берілістерінде құрайды.

Бұрамдық пен бұрамдық доңғалағы біліктері өстері арасындағы арақашықтық a_w мына қатынастардан анықталады:

Кесілу болмайтын шарттан

Есептелген өстер арасындағы арақашықтық , мм мәндері стандарт сандар қатары бойынша дөңгелектендіріледі:

1-қатар 40, 50, 63, 80, 100, 125, 160, 200, 25, 315, 400, 500, 630, 1000;

2-қатар  140, 180, 225, 160, 280, 355, 450, ….

Жылжытуы бар бұрамдықты берілісті қарастырамыз.

Амалда жылжытуы бар және жылжытусыз бұрамдық доңғалағын кесу үшін бір аспап қолданылады. Сондықтан бұрамдықты жылжытусыз кеседі. Доңғалақты кесуде аспаптың жылжытуын өстер арасындағы арақашықтықты Ra40 қатар өлшемдерге дөңгелектендіру мақсатында, сонымен қатар берілген немесе стандарт берілістің өсаралық арақашықтығын алу үшін орындайды.

Стандарт емес редукторлар үшін өсаралық арақашықтықты a_w, мм Ra40 қатары бойынша дөңгелектендіреді: 80, 85; 90; 95; 100; 105; 110; 130 одан ары 10-нан 260-қа дейін және 20-дан 420-ға дейін.

Берілген өстер арасындағы арақашықтықта a_w жылжыту коэффициенті мына формуламен анықталады

немесе

Жылжылтуы бар червяк доңғалағының өлшемдері

d_a2 = (z₂ + 2 + 2x)m;

d_f2 = (z₂ – 2,4 + 2x)m.