Ұйымдастырылған оқу қызметінің технологиялық картасы

Оқу іс-әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балалармен бірге шеңберге тұрады. «Доп пен үрлегіштер» ойыны.

Педагогтің есіне: егер топта жуас және балалармен қосылып ойнай алмайтын балалар болса, «желі шыққан доп» рөлін сол балаларға берген жөн.

Ортаға бір бала шығып, желі шығып кеткен «доп» болады. Қалған балалар – «үрлегіштер». «Доп» екі аяғын жартылай бүгіп, денесін бос ұстап, алдыға бүгіп, басын төмен салбыратып тұрады. Барлық балалар қолдарымен «үрлегішпен» жел айдап жатқандай қимыл жасайды. Әрбір қимылды «С-с-с» деген дыбыспен орындайды. «С-с-с» деген дыбысты естіген сайын «доп» желмен «толады». Бірінші «с» дегенде дайындалады, екіншінде түзеледі, үшіншісінде басын көтереді, осылайша ұртына жел толтырады, қолдарын жан-жаққа жаяды. «Жел» әбден толған кезде бір бала шығып, үрлегіштің шлангісін суырып алғандай қимыл жасайды. «Доптан» жел шыққандай «ш-ш-ш» деген дыбыс естіліп, қайта «желі шыққан доп» кейпіне енеді.

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

Педагог жұмбақ «әңгіме» айтады.

• Бір күні қанқыз үйіне қайтып келе жатып, бақта екі адамның әңгімесін естіпті. Біріншісі айтады:

• Менікі жап-жаңа, күшті әрі жылдам жүреді, – дейді.

Екіншісі: – Менікінің терезесі күндей жарқырайды, өзі жеп-жеңіл, қауырсындай ұшады, – дейді. Балалар, айтыңдаршы, бұл екі адам не туралы әңгімелесіп тұр? Қанқыз соны білгісі келіп, осы жерге қонаққа келіпті.

Егер балалар қиналса, педагог жетекші сұрақтар қояды:

• Неде нөмір болады?

• Неде дөңгелек болады?

• Қай затта жолды көрсететін шамы (фары) болады?

• Бүгінгі оқу іс-әрекетінің не туралы болатынын байқадыңдар ма?

Педагог көліктер туралы слайдты іске қосады.

• Мынау қандай машина?

• Ол не істейді?

• Мынау қандай машина?

• Ол қандай қызмет көрсетеді?

• Мына машина қалай аталады? Қандай қызмет көрсетуге арналған?

– Бұл көліктер арнайы көліктер деп аталады. Олар адамдарға шұғыл көмек көрсетеді. Бұл машиналар арнайы жабдықталған. Жедел жәрдем машинасында қандай құрал-жабдық болады?

• Ал мына суреттен не көріп тұрсыңдар? Балалар, қазақ халқы көшпенді халық болған. Адамдар жазда жайлауға, қыста қыстауға көшу үшін жүктерін атқа, түйеге артқан.

Көліктердің суреті көрсетіледі.

• Суреттен қандай машиналарды көріп тұрсыңдар?

• Олардың ең басты қызметі қандай?

• Мына суреттегі көліктерді атаңдар.

Бұлардың ортақ атауын табыңдар.

• Жолаушылар көлігі не үшін қажет?

• Алыс жерлерге қандай көлікпен жетеміз?

«Машина жабдықтары» ойыны. Педагог машина жабдықтарын айтады, балалар сол құралдың дыбысын келтіреді.

Сергіту сәті.

Төрт дөңгелек, дөңгелек,

Келесің сен дөңгелеп.

Жеткізер әр уақытта

Қажет болған бағытқа.

Оның аты – машина

Кел, дос, отыр қасыма!

Дәптермен жұмыс.

Тапсырмаларды орындау үшін педагог жетекші сұрақтар қояды.

• Болашақта сен қандай машина болсын деп армандар едің?

• Өрт сөндіргіш машинаға ең керек құрал-жабдықтар нелер?

• Кемені жолаушылар көлігі деп атауға бола ма?

Олар «машина» деп табуы мүмкін.

• Өрт сөндіргіш машина.

• Өрт сөндіреді.

• Жедел жәрдем машинасы.

• Жедел жәрдем дәрігері ауырған адамдарға көмек көрсетеді.

• Құтқарушылар көлігі, күтпеген жағдайларға тап болған адамдарды апаттан құтқарады. («ЧС» машинасы).

• Дәрі-дәрмек, кислород балоны, т.б.

– Түйеге, атқа жүк артқан адамдар көшіп барады. Бұрын машина болмаған кезде адамдар осылай көшкен.

• Кран, жүк көлігі, т.б.

• Жүк тасу. Бұл көліктерді құрылыста да қолданады.

• Автобус, пойыз, ұшақ, кеме

• Жолаушылар көлігі.

• Жолаушылар көлігі адамдарды бір жерден екінші жерге жеткізеді. Алыс жерлерге ұшақ, кеме, автобус, пойызбен жетеміз.

Өлең мазмұнына қарай қимылдар келтіреді.

Балалар сұрақтарға жауап береді. Дәптердегі тапсырманы орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс- әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

«Табиғат құбылыстары» ойыны. Шарты: педагог табиғат құбылыстарын кезек-кезек атайды. Әр құбылысты атаған кезде педагогтің алдын ала көрсеткен қимылдарын келтіреді.

«Жаңбыр» дегенде саусақтарымен үстел үстін тықылдатады.

«Жел» дегенде қолдарын жоғары созып шайқалады.

«Қар» дегенде қолдарын жан-жаққа созып қалықтайды.

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

Педагог рәміздер туралы түсіндіреді:

• Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы көгiлдiр түсті. Мемлекеттік Тудағы көгiлдiр түс Қазақстан халқының жеке мемлекет болуға ұмтылған ниет-тiлегiнiң тазалығын, асқақтығын көрсетедi. Нұрға малынған алтын күн тыныштық пен байлықты бейнелейдi. Қанатын жайған қыран құс – билiк, айбындылық бейнесi. 

• Елтаңба – Қазақстан Республикасының негiзгi мемлекеттiк рәмiздерiнiң бiрi.  Елтаңбаның негiзi бөлігі – шаңырақ. Шаңырақ – мемлекеттiң түп-негiзi – отбасының бейнесi. Қанатты тұлпар – ұшқыр арманның, талмас талаптың, асыл мұраттың, жақсылыққа құштарлықтың көрінісі. Қанатты тұлпар уақыт пен кеңiстiктi бiрiктiредi. Бiр шаңырақ астында тату-тәттi өмiр сүретiн Қазақстан халқының өсiп-өркендеуiн, рухани байлығын паш етедi. Бес бұрышты жұлдыз гербтiң тәжi iспеттi. Әрбiр адамға жол нұсқайтын жарық жұлдызы бар.

Еліміздің әнұраны – «Менің Қазақстаным» әні.

Демонстрациялық материалдармен жұмыс.

• Тұңғыш Президентіміз кім?

• Рәміздерді қандай жерлерге іледі?

• Рәміздер – сол елді айқындайтын белгілер. Мысалы, үлкен теңіз, мұхиттарда көп кемелер жүзіп барады. Олар өздерінің қай елден екенін білдіру үшін мемлекеттік Туын іледі. Әртүрлі спорттық жарыстарда, олимпиадаларда спортшылар елінің туымен шығады. Барлық елдерде біздің елшілігіміз бар. Сол елшіліктердің төбесіне ҚР Туы ілінеді. Спортшылар жеңіске жеткенде сол елдің туы желбіреп, гимні орындалады.

• Қазақстан Гербінің авторлары кімдер?

• Қазақстан Гимнінің авторы кім?

• Қазақстан Туының авторы кім?

Сергіту сәтін өлеңнің мазмұнына сәйкес қимылдармен жасайды.

Дәптермен жұмыс. Тапсырмаларды қалай орындау керектігін түсіндіреді.

Алдымен балалар Елтаңба суретінен не көріп тұрғандарын айтады.

Педагогтің сөзін мұқият тыңдайды. Түсінбегендерін сұрайды.

• Тұңғыш Президентіміз –Н.Ә. Назарбаев.

• Рәміздерді барлық жерге ілуге болмайды. Мемлекеттік маңызы бар жерлерде ғана ілінеді.

Балалар қай жерлерде Қазақстан Туының ілініп тұрғанын көргенін айтады.

• Жандарбек Мәлібеков, Шота Уәлиханов.

• Нұрсұлтан Назарбаев, Шәмші Қалдаяқов.

• Шәкен Ниязбеков.

Біз Отанды сүйеміз (қолдарын жоғары көтеріп, екі жағына жаяды).

Біз Отанға адалмыз (Қолдарын кеуделеріне қояды).

Көгілдір ту иеміз (сол қолмен туды көрсетеді).

Қалай жасық боламыз (жұдырықтарын түйіп, иықтарына қояды).

Балалар дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық -түзетушілік

Қорытындылау.

Сұрақ-жауап әдісі арқылы еліміздің рәміздері туралы алған білімдері пысықталады.

Балалар еліміздің рәміздері туралы әңгімелейді.

Оқу іс-әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушылық

Балаларға шеңберге тұруды ұсынады. «Иә, жоқ» ойыны.

– Мен сендерге сұрақ қоямын, ал сендер зейін қойып тыңдап, сұраққа тез хормен жауап беріңдер.

• Көлік қозғалысы көп көшеде жүру ережесін білесің бе?

– Бағдаршамның қызыл түсін жанғанда өтуге бола ма?

– Жасыл түс жанғанда жолдан өтуге бола ма?

• Көлік жүретін жолды кез келген жерден кесіп өтуге бола ма?

• Жолдың шетінде доп ойнауға бола ма?

• Көлік жүретін жолдан жалғыз өтуге бола ма?

• Бағдаршам жоқ жерде жаяулар өтетін жолақтан ғана өту керек пе?

Балалар шеңберге тұрып, педагогтің сұрағына хормен «Иә» немесе «жоқ» деп жауап береді.

• Иә.

• Жоқ.

• Иә.

• Жоқ.

• Жоқ

• Жоқ

• Иә

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагогтің әңгімесі:

• Жолдан өту үшін ең алдымен адам тоқтап, сол жаққа, содан кейін оң жаққа қарауы керек. Жол ортасына жеткен кезде тағы бір байқау үшін сол жақты және оң жақты бақылауы керек. Сондай-ақ көше қозғалысы өте жылдам екенін ескеріп, үнемі сақ болу керектігін естен шығармаған жөн. Жүріп келе жатқан көліктің алдынан жүгіруге мүлде болмайды. Сен бір адым жасағанда машина 20 метр жүріп үлгіретінін біліп жүр!

Жол белгілерінің суретін көрсету.

Есік қағылып, қонаққа «Бағдаршам» келеді.

• Балалар, мен жолдың ең басты белгісімін. Мен жол қозғалысын реттеушімін. Жүргізушілер мен жаяу жүргіншілер менің белгілеріме көңіл аударуы қажет. Егер қызыл жанса, қозғалысты тоқтату керек. Егер сары белгі жанса, қозғалысқа дайындал. Ал жасыл жанса, батыл жолдан өте беруге болады. Жол қозғалысының ережелеріне шатаспау үшін жол белгілерін жаттап алу қажет. Мен сендерді кейбірімен таныстырып өтейін.

Демонстрациялық материалдармен жұмыс.

Сақтандыру белгілерін көрсетеді.

– Мынау ненің белгісі?

– Мына белгі нені білдіреді?

• Мына белгіде не бейнеленген?

Балалар жол белгілерінің нені білдіретінін айтады.

• Мынау – жаяу жүргіншілер белгісі. Белгіде жолақ салынған, одан өтіп бара жатқан адам суреті. Оның түсі – көк.

Балалар әңгімені тыңдап, педагогтің сұрағына жауап береді.

• Жаяу жүргіншілер өтпесі, жерасты өтпесі, велосипедтің жолы.

– Бағдаршам.

– Жер қазып жатқан адам.

– Мына суреттерге қараңдар. Бұларды «көрсеткіш белгілер» деп атайды. Бұл белгі «жаяу жүргіншілер өтпесі» деп аталады. Ол қай жерде жолдан қауіпсіз өтуге болатынын көрсетеді. Ал мына белгі «Жерасты жаяу жүргіншілер өтпесі» деп аталады. Бұл белгі көлік қозғалысы өте көп қиылыстарға қойылады.

«Велосипедтің жолы» белгісінде тек қана велосипедтер мен мопедтер қозғалысына рұқсат беріледі. «Бағдаршам» «Сақтандыру» белгілеріне түсініктеме береді.

«Бағдаршам» қоштасып шығып кетеді.

Балалар суретте бейнеленген жол белгілерін қай жерден көргені туралы айтады. Алдымен суретке қарап, өзінің болжамын айтады, содан соң педагогтің түсіндермесін тыңдайды.

Сергіту сәті.

Бұзба көше тәртібін

Ұрынарсың апатқа.

Қызықты өтсін әр күнің

Жақын болма шатаққа.

Дәптермен жұмыс.

Педагог дәптердегі тапсырмаларды қалай орындау керектігін түсіндіреді.

Қолдарын жоғары көтеріп, түсіреді.

Саусағымен сес көрсетеді,

айналады, отырып, тұрады.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Педагог қорытынды сұрақтар қояды.

– Бағдаршамда қанша түс бар?

– Сары түс жанғанда жүруге бола ма?

– Қызыл түс нені білдіреді?

Дұрыс жауап берген балалар жұлдызшаларға ие болады.

Оқу іс-әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушылық

Педегог балаларды шеңбер құрғызып тұрғызады.

«Не бұрын?» ойыны.

Педагог балаларға доп лақтырады. Допты қағып алған бала сұраққа тез жауап беруі керек.

Не бұрын?

Балапан ...

Жылқы ...

Сиыр...

Нан ...

Көйлек ...

Велосипед ...

Жапырақ...

Балық ...

Балалардың жауабы:

... жұмыртқа

... құлын

... бұзау

... ұн

... мата

... темір

... бүршік

... уылдырық

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

• Балалар, мен қазір сендерге жұмбақтар жасырамын. Сендер жауабын тауып, барлық жауаптардың ортақ атауын табыңдар.

Жұмбақ шешу.

Ауырған адамның қасында

Емделудің жөнін айтар.

Жазылған адамдар расында

Риза болып, рақмет айтар.

Тәп-тәтті тамағы

Астың маманы.

Қолдағы жұмыс жарағы:

Қайшы мен тарағы.

Ертеден-ерте тұрады

Қолына рульді алады.

Олай-былай айналдырар,

Жолға қарап отырар.

Суретпен жұмыс.

Суретте сауыншы, суретші, дәрігер, мұғалім, жүргізуші, шаштараз, аспазшы бейнеленген.

• Қандай мамандық иелері бейнеленген?

• Қалай ойлайсыңдар , кім қайда жұмыс істейді?

• Ал сендердің ата-аналарың қайда жұмыс істейді?

• Балалар мен тағы бір мамандық иесін атағым келіп тұр. Ол мұғалім де болады, пойызды да жүргізеді, ұшқыш та бола алады, кішкентай баланы да ойната алады, бірақ үнемі экранда жүреді. Оның кім екенін білесіңдер ме?

• Енді барлықтарың актер боласыңдар. Кім мамандық иелерін қимылмен, ыммен көрсетеді?

Педагог суреттерді көрсетеді.

• Балалар, сендер үлкен болып өскенде, әрқайсысың мамандық таңдайсыңдар. Сендер өздеріңнің болашақтарыңды қалай қиялдайсыңдар? Сенің қиялыңдағы болашаққа қандай мамандықтар керек?

Әңгіме оқып беру.

В. Сухомлинский.

«Менің шешемнен нан иісі шығады». Бірде балабақшаға бес жасар екі баланы аналары алып келеді. Балалар бір-бірімен танысып, сөйлесе кетті.

• Сенің анаң қайда жұмыс істейді?

• Ал сен қалай байқамадың? Одан дәрі иісі шығады ғой. Менің анам – дәрігер.Ауырған адамдарды емдейді. Дәрігерсіз адамдар өмір сүре алмайды ғой. Ал сенің анаң қандай жұмыс істейді?

• Сен де байқамадың ба? Одан нан иісі шығып тұр ғой. Менің анам – наубайшы. Нансыз ешкім де өмір сүре алмайды.

• Бұл әңгімеден қандай қорытынды шығаруға болады?

Сергіту сәті.

Таңғажайып сәттер бар,

Күн шығады, таң атады.

Кіп-кішкентай балалар

Алыптарға айналар.

Дәптермен жұмыс.

Тапсырманы қалай орындау керектігін түсіндіреді.

Балалар педагогтің жасырған жұмбақтарының жауабын ойлана отырып табады.

• Дәрігер

• Аспаз.

• Шаштараз.

• Жүргізуші.

Балалар жауаптардың ортақ атауы – мамандық екенін табуы керек.

Балалар мамандық иелерін атайды.

• Сауыншы фермада сиыр сауады.

• Суретші шеберханада сурет салады.

• Дәрігер ауруханада, адамдарды емдейді.

• Мұғалім мектепте, балаларға білім береді.

Балалар ата-аналарының қайда жұмыс істейтінін, қандай мамандық иелері екенін айтады.

• Ол – актер.

Балалар оларды қимылмен бейнелейді. Мысалы, сауыншы сиырды қалай сауатынын қимылмен көрсетеді.

Балалар өздерінің кім болғысы келетіндігі туралы әңгімелеп, қиялындағы әлемде ол таңдаған мамандықтың қалай өзгеретіндігі туралы ойларын ортаға салады.

• Барлық мамандық қажет, барлық мамандық маңызды.

Балалар өлең мазмұнына қарай тәрбиешінің көрсеткен қимылын қайталайды.

Балалар дәптердегі тапсырманы орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балалармен бірге шеңбер құрады.

«Танысайық» ойыны.

Жүргізуші допты бір балаға лақтырып, атын сұрайды: – Мына баланың аты кім?

Балалар хормен баланың атын айтады. Осылай, кезекпен ойын жалғаса береді.

Ұйымдастырушы-лық-ізденістік

Қонаққа «Сақтаныш» келеді. Қолын таңып алған.

• Сәлеметсіңдер ме балалар.

Менің атым – Сақтаныш. Мен балабақшада қатты жүгіріп, қолымды жарақаттап алдым.

– Балалар, біз Сақтанышқа қауіпсіздік ережелерін түсіндірейік. Ал сендер білесіңдер ме, қауіпсіздік деген не?

• Иә, балалар сендер әр уақытта әртүрлі жағдайларға тап болуларың мүмкін. Бүгін біз егер сондай жағдайларға ұшырасаңдар, одан қалай шығуға болатын жағдайларды қарастырамыз.

• Өмірде қандай қауіпті жағдайлар болуы мүмкін ?

Суреттерді көрсету.

1. – Мына суреттерден көріп тұрғандарыңдай, барлық жерде әртүрлі қауіпті жағдайлар болуы мүмкін.

2. Әртүрлі жағдаяттарды шешу.

• Көз алдарыңа елестетіңдер, сендер үйде жалғыз отырсыңдар. Танымайтын бір әйел

есікті қағып, ашуды өтінді. Сендер не айтасыңдар?

• Қайсы жауап дұрыс деп ойлайсыңдар?

– Сендер үйде отырғанда, кенет өрт шықты. Сендердің іс-әрекеттерің қандай болады?

Сақтаныш:

– Апай, мен айтайыншы.

– Сақтаныш айта ғой.

– Төсектің астына тығылып қаламын.

• Балалар,Сақтаныштың жауабы дұыс па?

Педагог үстел үстіне құрал-саймандарды: балға, балта, шеге, біз, қайшы, сіріңке қояды..

«Жақсы-жаман» ойыны. Шарты: құрал-саймандардың қандай жағдайда жақсы және қандай жағдайда жаман екенін айту.

• Бұл заттардан зардап шекпес үшін, не істеу керек?

• Ал Сақтаныш, сен қалай қолыңды жараладың?

• Не үшін жүгірдің?

• Асығу қауіпті. Біз баратын жерімізге жүгірмей, жай жүрсек те жетеміз.

• Ал, Сақтаныш, балабақшада қай уақытта жүгіруге болады?

• Балалар, мүмкін сендер білесіңдер?

• Сендер балабақшадағы қауіпсіздік ережелерін білесіңдер. Педагог апайларың күнде қайталайды, әрбір уақытта естеріңе салып отырады. Сол ережелерді Сақта-нышқа айтып беріңдер, ол да біліп жүрсін.

• Балалар, бұл ережелерді тек балабақшада сақтау керек пе?

Сақтаныш педагогтің құлағына сыбырлайды.

• Балалар, Сақтаныш сендерге өлең оқып бергісі келіп тұр.

Ойна, балам, болмай алаң

Ештеңеден қауіптенбей.

Бала болғын жалындаған

Жайнай түссін, бейне гүлдей!

Қауіпсіздік ережесін,

Барлық жерде, сақтай білгей!

Сергіту сәтін өткізу.

Сақтаныш балалармен бірге сергіту жаттығуын жасап, балалармен қоштасады.

Дәптермен жұмыс.

Балалар Сақтанышпен амандасып, қолына не болғанын сұрайды.

Балалардың жауабы:

• Қауіпсіздік деген – өзіңді қорғау және сақтау.

Балалар суреттердегі жағдайларды әңгімелейді.

• Үйден өрт шығуы мүмкін.

• Қатты жүгірсең, құлайсың.

• Сынған әйнекке аяғыңды жаралап аласың.

• Жылан шағып алуы мүмкін.

Жағдаятты балалар педагогтің көмегімен сахналайды.

Балалар әртүрлі жауап айтуы мүмкін.

• Анам үйде жоқ, қазір келеді.

• Есікті ашып, әйелді кіргіземін.Үндемей отырамын.

Балалар дұрыс жауапты таңдап, оны талқыға салады.

• Телефонмен 101 нөміріне хабарласып, үйдің мекенжайын, нөмірін толық хабарлау керек.

Балалар ойыншық телефоннан 101 нөмірін қалай теру керек екенін көрсетеді.

Балалар құрал-саймандардың не үшін, қалай пайдаланылатынын түсіндіреді. Құрал-саймандардың пайдалы жағын және қауіпті жағын айтады.

• Балға жақсы. Онымен шеге қағады. Қолды ұрып алғанда жаман.

• Балта жақсы, онымен отын жарады. Балта жаман, оқыста қолыңды шауып алуың мүмкін.

• Шеге жақсы, онымен екі затты біріктіреді, шеге жаман, абай болмасаң, денені жарақаттайды.

• Қайшы жақсы, керек бұйымды қияды, қайшы жаман, дұрыс пайдаланбасаң, қолыңды, көзіңді жарақаттауың мүмкін.

• Сіріңке жақсы, онымен от тұтатамыз, жаман – өрт шығуы мүмкін.

• Құрал-саймандарды ұқыпты пайдалану керек.

• Мен апайды тыңдамай, жүгіремін деп құладым.

• Асықтым.

Ойланып қиналады.

• Дене шынықтыру сабағында, серуенге шыққанда, ойнағанда жүгіруге болады.

Балалар ережелерді естеріне түсіріп, Сақтанышқа айтып береді.

• Қол жуатын жерде ойнап, бір-бірін итеруге болмайды, себебі тайып құлауың мүмкін.

• Апайдың рұқсатынсыз жүгіруге болмайды, жарақаттанасың.

• Тамақ ішкенде сөйлеуге болмайды, қақалып қалуың мүмкін.

• Қол еңбегімен айналысқанда қайшыны ұқыпты пайдалану керек.

• Биік орындыққа, шкафқа, терезенің ернеуіне шығуға болмайды.

• Есікпен ойнауға болмайды, қолыңды қысып қалуы мүмкін.

• Бұл ережелерді үйде де сақтау қажет.

Сақтаныш:

– Балалар, сендерге рақмет, мен бұл жерден көп нәрсені үйрендім, енді апайды, үлкендерді тыңдап, жақсы бала боламын деп уәде беремін. Сау болыңдар!

Балалар дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Педагог балалардан «Сақтықта – қорлық жоқ» деген мақалдың мағынасын қалай түсінгендерін сұрайды.

Балалар педагогтің көмегімен қай жерде болмасын сақтық керектігін, сонда ешқандай қауіп болмайтындығын айтады.

Оқу іс-әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларды шеңбер құруға шақырады. «Айналар» ойыны. Шарты: жүргізуші сайланады, қалған балалар «айна» болады.

Жүргізуші айна сататын «дүкенге» кіргендей болады. Жан-жағына қарап, таңданып, қандай қимыл жасаса, «айналар» сол қимылды қайталайды.

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

• Орманда өзінің әдемі, жылы үйінде бір көңілді, күлегеш Қоян өмір сүріпті. Мына суретте күлегеш Қоянның асүйі бейнеленген. Асүйдегі заттарды атаңдар.

• Сырты жаз, іші қыс. Ол не?

• Тоңазытқыш не үшін күлегеш Қоянның асүйінде тұр?

• Қоянның асүйіндегі заттардың қайсысы темірден жасалған деп ойлайсыңдар?

• Қайсысы ағаштан жасалған?

• Ыдыс-аяқ неден жасалған?

• Қоян дүкенге келді. Ол қандай дүкенге келді? Ол дүкеннен не сатып алды?

• Қоян қолына не ұстап тұр?

• Себет неден жасалған деп ойлайсыңдар?

• Себетті әртүрлі шыбықтардан, кептірілген шөп сабақтарынан, пластиктен және ағаш қабықтарынан жасайды.

Педагог себеттердің әр түрін көрсетіп, балаларға бағалауды ұсынады.

• Қоян себетіне азық-түлік салып, оны үйіне әкелді. Оларды қайда қойды? (Суретті көрсету).

Педагог балалар атаған заттарды себеттен шығарып көрсетеді. Себетте әйнек ыдысқа құйылған сүт, пластик құтыдағы кілегей, тетрапакеттегі айран бар.

• Мынау – айран. Оның ыдысы неден жасалған деп ойлайсыңдар?

Педагог тәжірибе жасап көруді ұсынады. 2 қатырмақағаздан жасалған қорапты алып шығып, біреуіне су құйып көреді. Қатырмақағаз қорап жыртылып, су төгіліп қалуы мүмкін, сондықтан астына ыдыс қою қажет болады. 2-қорап ішіне целлофан пакет салып, су құяды.

3. Балалар, бұл тәжірибе арқылы,біз айранды қандай ыдысқа құю керек екенін көреміз. Қазіргі заман технологиясы өте жетілген. Үнемдеу мақсатында, ғалымдар осындай су өтпейтін қалың, целлофаны бар пакет ойлап тапты. Өйткені, сүт өнімдері құйылатын әйнек ыдыстардың бағасы қымбатқа түсті. Сондықтан қазір осындай қораптар пайдаланылады. Бұл қорап тетрапакет деп аталады. Тетрапакетке құйылған тағы қандай тағамдарды білесіңдер?

Педагог балаларға пакетті қиып, арасында не бар екенін көрсетуіне болады.

Сергіту сәтін өткізу.

Ұзын құлақ сұр қоян

Естіп қалып сыбдырды.

Ойлы-қырлы жерлерден

Ытқып-ытқып жүгірді.

Дәптермен жұмыс.

Балалар күлегеш Қоянның асүйіндегі заттарды атайды.

• Тоңазытқыш.

• Өйткені онда тағам түрлері сақталады.

• Тоңазытқыш, газ плитасы, кәстрөл.

• Үстел, орындық.

• Фарфордан, әйнектен.

• Қоян азық-түлік дүкеніне келді.

Балалар қоянның дүкеннен сатып алған заттарын атайды.

Балалар ойларын айтады.

Балалар себеттерді қолдарымен ұстап көріп, неден жасалғанын айтады.

• Тоңазытқыш ішіне қойды. Тоңазытқыш ішіндегі заттарды атайды.

Балалар алып шыққан заттарды қолымен ұстап көреді, неден жасалғанын атайды.

• Айранның ыдысы қатырмақағаздан жасалған.

Балалар тәжірибені бақылап, қандай нәтиже болғанын айтады.

• Қатырмақаз қораптан су ағып кетті.

• 2-қораптан су ақпады.

4. – Әртүрлі шырындар, газдалған сусындар, йогурт, т.б.

Тақпақ мазмұнына сәйкес қимылдар жасайды.

Дәптердегі тапсырмаларды педагогтің көмегімен орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық -қозғаушылық

Педагог балаларды шаттық шеңберіне тұрғызып, бір-біріне деген жылы тілектерін айтқызады.

Д. Елайқызы «Қазақстан – менің Отаным».

Асыл өлкем ерекше

Қазақстан – мекенім

Беп-белгілі емес пе

Сенің ғажап екенің!

• Біздің республикамыз қалай аталады?

• Біздің бас қаламыз қай қала?

• Біздің туған өлкеміз – егеменді Қазақстан. Қазақстанның  байлығы өте көп және қазынаға бай ел. Біздің еліміздің табиғаты өте сұлу. Биік-биік асқар тау, мөп-мөлдір көлдер, неше түрлі өсімдіктер өседі. Жан-жануардың алуан түрі тіршілік етеді. Міне, осы жерде біздің ата-бабаларымыз, батырларымыз, ақындарымыз, ғалымдарымыз туып-өскен.

Қазақстанның кең даласындай байтақ дала еш жерде жоқ шығар. Дана халқымыздың «Отаның – алтын бесігің» деген сөзі бар. Өз Отанын сүю, өз ана тілін ардақтау – әрбір азаматтың бірінші міндеті.

Суретпен жұмыс.

• Өзің тұратын қала (ауыл) қалай аталады?

• Ол қала (ауыл) Қазақстанның қай бөлігінде орналасқан?

Тірек сұрақтар қою арқылы балаларға туған қала, ауылдары туралы әңгімелетеді.

Демонстрациялық материалдағы сурет бойынша жұмыс.

Педагогтің әңгімесі:

• Мына фотосуреттерде Қазақстанның әртүрлі қалалары, ауылдары бейнеленген. Олардың барлығы өздерінше әдемі, өздерінше қызықты. Осы сурет бойынша туған еліміздің табиғатын суретте. Өзің тұратын жердің табиғаты туралы әңгімелеңдер.

Сергіту сәті:

Гүлге оранып сәулетті көшелерім

Самалымен сауығып, өсер елім!

Қаламызды сүйеміз, көркемдейміз,

Қайратты боп өсеміз, өркендейміз!

Дәптермен жұмыс.

Балалар өлеңді тыңдап, не туралы айтылғанын, мазмұнын талдайды.

• Қазақстан Республикасы.

• Астана қаласы.

Балалар әңгімені тыңдайды.

Балалар өздерінің туған қаласы немесе ауылы орналасқан облысты атайды және қай бөлікте орналасқанын айтады (оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс).

Өздері тұрып жатқан қаладағы (ауыл) көрнекті жерлер, табиғаты, халқы немен айналысатынын әңгімелейді.

Балалар әңгімені тыңдап, өздері тұратын өлкеде өсетін гүлдерді, туған өлкенің табиғатын сурет бойынша әңгімелейді.

Балалар өздерінің туып-өсіп жатқан туған қаласы, ауылы Отанның бір бөлігі екенін түсінеді.

Өлеңнің мазмұнына сәйкес қимылдар жасайды.

Балалар дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық- түзетушілік

Педагог М. Әлімбаевтың «Туған өлке» өлеңін оқып, оқу іс-әрекетін қорытындылайды.

Көркіне көз тоймайтын,

Елжіретпей қоймайтын.

Шуақты күндері,

Көгілдір түндері,

Хош иісті ауасы –

Жанның жанат саясы!

Өлеңді тыңдайды. Туған өлке туралы ойларын ортаға салады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балалармен шеңберге тұрып, М. Әлімбаевтің төмендегі өлең айтады.

«Туған жерім тамаша»

Туған жердің жырларын

Қызғалдақтай терейік.

Кең өлкенің қорларын

Жүр, аралап келейік!

Жүр, аралап, келейік!

Өлеңді тыңдайды, педагогпен бірге қайталайды.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

С. Оспановтың өлеңін оқиды.

Жап-жасыл ағашы,

Қып-қызыл алмасы.

Ақ басты тауы бар –

Алматы қаласы.

• Өлеңде қандай қала туралы айтылған?

Отанымның төрінде

Сарыарқаның өрінде

Ту ұстаған – астанам

Әсем қалам, бас қалам

Т.Жексенбай

– Өлең не туралы?

• Бүгінгі оқу іс-әрекеті қандай тақырыпқа арналады деп ойлайсыңдар?

• Бүгінгі оқу іс-әрекетіміз еліміздің ірі қалалары туралы болмақ.

Қазақстан картасын көрсету.

• Біз бүгін Қазақстан қала-ларына саяхатқа шығамыз. Саяхатқа немен шығуға болады?

• Сендер өздеріңді автобуста отырмыз деп ойлаңдар. «Жүргізушіні» кім болатынын анықтап алайық. Жүргізуші автобустың қай жерінде отырады?

• Балалар, біз бір қалаға келдік. Қай қала екенін айта аласыңдар ма? (Суреті көрсетіледі)

• Мынау не?

• Мұнараны неге ұқсатуға болады?

• Мұнарада тағы не бар?

• Қалай ойлайсыңдар, айтқан тілектер орындала ма?

• Сендер көз алдарыңа сол тілек тасын елестетіп, жақсы тілектеріңді айтыңдар.

Балалар картадан Астана қаласын белгілейді.

• Енді жақсы тілекпен жолға шығайық. Жүргізуші, жол баста!

Педагог өзі де балалармен бірге саяхаттап, автобуста отырғандай болады. Тақтадағы суреттер өзгертіледі.

• Біз қай қалаға келдік деп ойлайсыңдар?

• Оны қайдан білдіңдер?

• Балалар біздің жүрген жолымызды мен картадан белгілеп қояйын.

Педагог жабысқыш қызыл таспаны (лентаны) алып, Астана мен Алматы қаласының ортасына жапсырады.

• Алматы қаласы туралы не айта аласыңдар?

Педагог Алматы қаласының көрікті жерлерінің суреттерін слайдтан көрсетеді.

Алматы қаласындағы «Медеу» мұзайдыны туралы әңгімелейді.

• Тағы бір үлкен қалаға келдік. Бұл қала еліміздің шахтерлер қаласы деп аталады. Ол қай қала?

Педагог Қарағанды қаласының көрікті жерлерін суреттен көрсетеді, қала туралы әңгімелейді.

• Қарағанды қаласы – Қарағанды облысының орталығы.

Қарағанды облысында қыстық отын – көмір өндіріледі. Көмірді жердің астынан, шахтадан қазып алады. Көмір өндірушілерді шахтерлер деп атайды. Өндірілген көмірді вагондарға тиеп, еліміздің түпкір-түпкіріне жеткізеді.

Сергіту сәті.

Алматым тұрсың мөлдіреп,

Сүйемін сені елжіреп!

Астана – айбарлы тірек,

Тұр соғып, болып жүрек!

Дәптермен жұмыс.

• Алматы қаласы туралы.

• Астана қаласы туралы.

• Қалалар туралы болады.

• Автобуспен, пойызбен, ұшақпен, машинамен.

Балалар жүргізуші ретінде алдыңғы жақта отырған балалардың біреуін сайлайды. «Жүргізуші» рульді айналдырып, балалар автобуста келе жатқандай болады.

Балалар суреттен Астана қаласының көрнекі жерлерін көріп, атап, еліміздің бас қаласы – Астанаға келгенін айтады.

• Бәйтерек мұнарасы.

• Балалар өз ойларын жеткізеді: «Шар ұстап тұрған алақанға, биік бәйтерек ағашқа ұқсатуға болады».

• Қолыңды қойып, тілек айтатын «Тілек тасы» бар.

• Жақсы тілектердің бәрі орындалуға тиіс.

Балалар қолдарын үстелдің үстіне қойып, әртүрлі тілектер айтады.

Бір бала педагогтің көмегімен картадан Астана қаласын тауып, «Бәйтерек» мұнарасын жапсырып белгілейді.

• Алматы қаласы.

Сұраққа жауап береді.

• Алматы қаласы Алатаудың етегінде орналасқан. Қалада көрікті, әсем жерлер өте көп. Алматы қаласы – жасыл желекке малынған әсем қала. Қаланың алма бақтарында әлемге әйгілі апорт алмасы өсіріледі.

Шахтерлер қаласы – Қарағанды екенін табады.

Балалар суреттерден шахтаны, көмірді қалай өндіретіні туралы көреді, педагогтің әңгімесін тыңдайды.

Бір бала картадан Алматы мен Қарағанды арасын қосатын жолды қосып, таспамен белгілейді.

Өлең мазмұнына сәйкес қимылдарды қайталайды.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Балаларға «саяхаттары» аяқталғанын айтады.

Оқу іс-әрекетін қорытындылап, Қазақстан жұлдыздарының орындауындағы «Туған өлкем» әнін үнтаспадан тыңдау.

Балалар бүгінгі оқу іс-әрекетінен алған әсерлерін айтып, еліміздің басты қалаларымен танысқандарын, ол қалаға өздері саяхаттап барған жерлерін ортаға салады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларды шеңберге жинайды.

«Төрт құбылыс» ойыны.

Балалар шеңбер бойы отырады. Жүргізуші «Жел» дегенде балалар қолдарын көтеріп, шайқалады. «Қар жауды» дегенде қолдарын екі жаққа созып, қалықтап айналады.

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

Ж.Кәрбозиннің «Бақыт деген не?» өлеңін оқиды.

Педагог әр мамандық иелерінің не деп айтатындары туралы сұрайды.

5. – Жер бетінде әртүрлі мамандықтар өте көп. Соның бірін мен ержүрек мамандық иелері деп атар едім. Ол – «құтқарушы» мамандығы.

6. – Біз өмір сүретін қоршаған ортада апатты жағдайлар өте көп болады. Ол апаттан құтқару үшін «Төтенше жағдайлар министрлігі» құрылған. Бұл қызметте жұмыс істейтін адамдарды «Құтқарушылар» деп атайды. Құтқарушылар – ержүрек, ештеңеден қорықпайтын адамдар. Өйткені көп жағдайда, апатқа ұшыраған адамдарды құтқарамыз деп, құтқарушылардың өздері де қайғылы жағдайға ұшырап жатады. Сондықтан бұл қызметке адамға жаны ашитын, ер мінезді, жүрегі кең адамдарды ғана алады.

7. Демонстрациялық материалдармен жұмыс:

8. – Суреттен не көріп тұрсыңдар?

9. – Құтқарушылар қызметі «Төтенше жағдайлар министрлігіне» қарайды. Эмблемада «ТЖМ» деген жазу бар.

10. – Құтқарушылардың арнайы көліктері бар. Суреттен қандай көліктерді көріп тұрсыңдар?

11. – Бұл көліктер не үшін қажет?

• Апатты жағдайлар әр жерде болуы мүмкін. Сондықтан сол жерлерде болатын оқиғаларға арналған арнайы көліктер болады. Құтқарушылардың әртүрлі аспаптары, құрал-саймандарымен қоса, көмекшілері бар.

• Құтқарушылардың сенімді көмекшісі не?

• Иісшіл иттер қандай көмек көрсете алады?

«Кімге не керек?» Дидактикалық ойын.

Ойын шарты:

Балалар 3 топқа бөлінеді: «Өрт сөндірушілер командасы», «Жедел жәрдем дәрігерлері», «Полиция қызметкерлері». Бөлменің бір шетіне үстел үстіне аталған мамандық иелерінің ойыншық құралдары қойылады. Әр топ мүшелері өздеріне керекті ойыншықтарды бөлменің екінші шетінде тұрған үстелге тасиды.

Сергіту сәті:

Теңізші болатын бала

Бұлақпен ойнайды.

Емші болатын бала

Сынаппен ойнайды.

Жарықты жағатын бала

Шырақпен ойнайды.

Ғалым болатын бала

Кітаппен ойнайды.

Дәптермен жұмыс.

Өлеңді мұқият тыңдайды.

Балалар педагог қойған сұрақтарға жауап береді.

Құрылысшы: халыққа жылы үй салу.

Отыншы: үйлердің отын жағу.

Дәрігер: халықтың денсаулығын қадағалау.

Аспаз: дәмді тамақ дайындау.

Мұғалім: балаларға білім беру.

Ұщқыш: ғарышты шарлап көру.

Жалқау: тәтті ұйқы, дәмді тағам.

Біздер: бақыт жоқ жалғыз саған!

Суреттен құтқарушылардың эмблемасын көріп тұрмыз.

Балалар суретте бейнеленген көлік түрлерін атайды.

• Бұл көліктер адамдар қиын жағдайға тап болғанда, көмекке келеді.

Балалар суретке қарап, сенімді көмекшілерінің ит екенін айтады.

• Құтқарушылар үйіндінің астында қалған, жоғалған адамдарды табу үшін, иісшіл иттердің көмегіне жүгінеді. Арнайы үйретілген иттер, адамдардың құтқару жұмыстары кезінде үріп, белгі беріп, апатқа ұшыраған адамды табуға көмектеседі.

Әр командадан 3 баладан шығып, өз тобына керек заттарды жылдам жеткізуге тырысады.

Өлең мазмұнына сәйкес қимылдар жасайды.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық қызығушылық

Педагог балаларды дөңгеленте отырғызып, «Сымсыз телефон» ойынын ұйымдастырады.

Бастаушы бір баланың құлағына бір сөз айтады, ол бала жанындағы балаға сыбырлап, басқаларға естіртпей жеткізу керек. Осылай сөзді өзгертпей келесі балаға айтады. Ең соңғы бала естіген сөзді дауыстап айтады, егер сөз өзгерген болса, кім қандай сөз естігенін қайталап айтып, сөзді кім өзгертсе, сол бала айыпты болады. Айыбын тақпақ, не өлең айтып өтейді.

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

Жұмбақ шешу.

Педагог жұмбақ жасырады:

1. Бар екен бір терезе ғажап үйде

Кино болар терезеден күнде-күнде.

2. Айтқан сөзді сыбырлап осы жерде

Естіп алар бір құлақ алыс елде.

3. Жазуы бар ақ парақ қанат қақты,

Жеткізеді әлемдегі жаңалықты.

• Алыс жердегі адамдар бір-бірімен қалай хабарласады?

• Хатты қалай жібереді?

• Балалар, пошта, телеграф, телефон байланыс құралдары.

• Әлемде болып жатқан оқиғаларды қалай білеміз?

• Теледидар, радио, газет, интернет – ақпараттық құралдар.

Демонстрациялық материалмен жұмыс .

• Сендер арнайы қауіпсіздік қызметтерінің телефон нөмірлерін білесіңдер ме? Өрт шықса қандай телефонға қоңырау шалу керек?

• Ал дәрігердің көмегіне жүгіну керек болса ше?

• Ал полиция қызметкерлерін қалай шақырамыз?

• Балалар, бұрынғы заманда телефон, телеграф жоқ болған кезде адамдар бір-бірімен қалай хабарласқан? Суретті қарау.

• Үнді тайпаларында түтіннің белгісі арқылы бір-бірімен хабар алысқан. Кейін үлкен қалалар салынған кезде, қаладағы үйлерге нөмір берілген, пошта, телеграф, телефон пайда болды.

• Балалар, мен қазір сендерден интервью аламын. Интервью дегенді білесіңдер ме?

Педагог қолына микрофон алып, тілшінің рөліне енеді.

• Сәлеметсіңдер ме, балалар.

Мен қазақ радиосының тілшісімін. Сендерден сұхбат алуға келдім.

• Интернет деген не?

• Интернетті пайдаланып көрдіңдер ме?

• Интернет арқылы адамдар бір-бірімен хабарласа ала ма?

• Интернет арқылы әлемдегі жаңалықтарды білуге бола ма?

• Ендеше, балалар, мынандай қорытындыға келуге болады: Компьютердегі интернет желісі – ақпараттың және байланыс құралы.

Сергіту сәті.

Қайдан екен қолымыз,

Оңымыз бен солымыз,

Білеміз бе оны біз?

Қол соғайық – бір, екі,

Адымдайық – бір, екі.

Бір-екі деп басайық,

Тез-тез адым жасайық.

Дәптермен жұмыс

Балалар жұмбақтың шешуін табады.

• Теледидар.

• Телефон.

• Газет.

• Бір-біріне хат жазады, телеграмма жібереді, телефонмен сөйлеседі.

• Пошта арқылы.

• Теледидар, радио, газет және интернет арқылы.

Балалар суретке қарап, ақпарат құралдарының пайдасын әңгімелейді.

• 101.

• 103.

• 102.

• Поштаны көгершіндер арқылы, арнайы шабарман арқылы хат жіберген.

Сұрақтарға жауап береді.

• Компьютер желісі.

Балалар интернетті пайдаланып көрген болса, қалай пайдалан-ғандарын айтады.

• Хабарласа алады.

• Білуге болады.

Өлең мазмұнына сәйкес қимылдар жасайды.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балалармен бірге шеңберге тұрады.

«Бас, құлақ, мұрын» ойыны.

Педагог «мұрын», «ауыз», «құлақ» деп айтып, балаларды шатастыру үшін, басқа дене мүшелерін көрсетеді. Балалардың өзі көрсеткен қимылды қайталауын өтінеді.

Балалар педагогтің көрсеткен емес айтқан дене мүшесін көрсетулері керек.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог өлең оқиды:

Бұзба көше тәртібін

Ұрынарсың апатқа.

Ұқыпты болсын әр күнің

Жақын болма шатаққа!

• Өлең не туралы?

• Көшеге шыққанда неге мән беру керек?

• Қандай жол белгілерін білесіңдер? (Балалар ұмытып қалса, суреттерді көрсету).

• Бағдаршамда қанша түс бар?

• Сары түс жанғанда қозғалысты бастай беруге бола ма?

• Қызыл түс нені білдіреді?

• Жолды кесіп өтуге бола ма?

• Жаз мезгіліндегі, қыс мезгіліндегі жолдардың айырмашылығы неде?

• Қай мезгілде машина тез тоқтап үлгіреді, қыста ма, жазда ма? Неге?

• Сенің бір адымың машинаның қанша метріне тең?

• Жаяу жүргіншілер жолы қалай аталады?

Демонстрациялық материалмен жұмыс.

• Мына суретте не көріп тұрсыңдар?

• Жолда доп ойнау неге қауіпті?

• Мына суретке назар аударыңдар.

• Мысалы, саған жолдан өту керек болды. Жақын маңда бағдаршам жоқ. Сен қай жерден өтесің?

(Суретті көрсету).

• Балалар, егер жолдан өту керек болса, бағдаршам жоқ болған жағдайда, ерінбей, жаяу жүргіншілер өтпесін іздеп тауып, тек сол жерден өту керек! Ол үшін ешқашан еріңбеңдер!

«Жолдан өту» ойыны.Шарты:

Бір бала «бағдаршам» болады. Қолына жасыл дөңгелекті ұстап тұрады. Балалар «жолақ жолдан» өтеді. Педагог «Солға қараймыз!», «Оңға қараймыз!» – деп бұйырады. Содан соң «Солға қараймыз. Жолдың ортасына дейін жетеміз. Оңға қараймыз. Өтеміз», – деп, әрбір іс-әрекетті сөзбен жеткізіп отырады.

Жұмбақ шешу.

Қырдан қырға жалғасады,

Барған сайын алға асады.

Оңға да бұрады,

Солға да бұрады.

Жол тәртібін

Реттеп тұрады.

Көшеде жүреді кішкентай үйлер,

Сол үйлерді жүргізушілер жүргізеді.

• Бұл жұмбақтардың шешуі: жол, бағдарлаушы, машина.

• Балалар, сендер «жеке көлік» деген не екенін білесіңдер ме?

• Ал қоғамдық көлікке не жатады?

• Пойыз, ұшақ ше?

• Жеке көлік қоғамдық көліктен қалай ерекшеленеді?

• Балалар, жеке көлікте де, қоғамдық көлікте де тәртіп ережелері болатынын білесіңдер ме? Қандай тәртіп ережелерін білесіңдер?

Педагогтің жетекші сұрақтары бойынша жауап береді.

«Автобуста» ойыны.

Ойынды оқуіс-әрекетінен бос уақытта да ойнатуға болады.

Қоғамдық көліктегі тәртіп ережелері:

1. Жол жүру билетін алу.

2. Қарт адамдарға, жүкті әйелдерге орын беру.

3. Қоғамдық көлікте қоқыс тастама, сағызды лақтырма.

4. Орындықтарды щұқылап, бұзба.

5. Қатты дауыстап сөйлеме.

6. Автобустан түскенде артынан өту керек.

7. Трамвайдан түскенде алдынан өту керек.

8. Автобусқа мінгенде алдыңғы есіктен кіру керек, артқы есіктен шығу керек.

«Жол белгілерін жандандырамыз» ойыны.

Шарты: бір немесе бірнеше бала жол белгісін бейнелейді, қалғандары оны табу керек.

1. «Мал айдау» белгісі

2. «Ажыратылатын көпір» белгісі

3. «Шлагбаумы бар теміржол өтпесі» белгісі

Сергіту сәті:

Орнымыздан тұрамыз,

Мойнымызды бұрамыз.

Қолымызды көтеріп,

Саусақты ашып-жұмамыз.

Онан соң төмен түсіріп,

Алақанды соғамыз.

Иықты артқа ысырып,

Басты төмен саламыз.

Жаттығу жасап осылай

Үлкен боп ертең шығамыз!

Дәптермен жұмыс.

Өлеңді мұқият тыңдайды.

• Көшедегі тәртіп туралы.

• Жол белгілеріне мән беру керек.

Балалар атайды.

• Үш.

• Жоқ.

• «Рұқсат жоқ» дегенді.

• Жоқ.

• Жазда жол құрғақ болады, қыста қар жауғандықтан тайғақ болуы мүмкін.

• Жазда. Өйткені қыста жол тайғақ болады.

• Адам бір адым аттағанда, машина 20 метр қозғалыс жасап үлгіреді.

• Жаяужол.

• Бала жол жиегінде доп ойнап жүр.

• Доп жолға домалап кетеді, оны аламын деп бала машина дөңгелегі астына түсуі мүмкін.

• Бағдаршамның жасыл түсіне жолдан өтіп бара жатқан бала.

• «Жаяу жүргінші өтпесі» белгісін тауып, сол жерден өту керек

Балалар педагогтің көмегінсіз тағы да «жолдан» өтеді.

• Жауабы: жол.

• Бағдарлаушы.

Машина.

• Ата-анамыздың машинасы жеке көлік болып табылады.

• Қоғамдық көлікке –автобус, троллейбус, трамвай және бағдарлы такси жатады.

• Пойыз, ұшақ – жолаушылар көлігі.

Өздері білетін ережелерді айтады.

Бір бала «қарт әженің» рөлін ойнайды. Қалғандары «автобуста» келе жатқан «жолаушылар» болады. «Қарт әже» автобусқа кіргенде балалардың біреуі «орнын» ұсынады.

Балалар ережелерді қайталайды.

Бір бала машина болады,

бірнеше бала жолдан өтіп бара жатқан «қойларды» не «сиырларды» бейнелейді. «Машина» «би-бип» дегенде «малдар» «мә-ә», «мө-ө» деген дыбыс шығарады. Қалған балалар бұл «Мал айдау» белгісі екенін түсінуі керек.

«Ажыратылатын көпір» белгісін бейнелеу үшін 5 бала қажет. Біреуі – жерге жатып қол-аяғын сермейді – бұл «толқындар». «Бүлк-бүлк» деп қайталай береді. Қалған төртеуі екі-екіден бөлініп, қолдарын біресе қосады, біресе көтереді.

«Шлагбаумы бар теміржол өтпесін» бейнелеу үшін, бір бала «шлагбаум» болады.

2–3 бала «машина», 2–3 бала «пойыз» болады. Машиналар «би-бип» деп келеді, «шлагбаум» қолын түсіріп, машиналарды өткізбейді, «пойыз» орнынан «гух-гух» деп қозғалады.

Балалар өлең жолдарына сәйкес қимылдар жасайды.

Балалар дәптердегі тапсырманы педагогтің көмегімен орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балалармен бірге тұрып шеңбер құрады.

«Үй сыртында қолағаш» ойыны.

Педагог ойын барысында қауіпсіздік шараларына назар аударады.

Балалар дөңгелене қол ұстасып тұрады. Ойын бастаушы орамалды алып, балалардың сыртын айналып жүгіріп, былай дейді:

Үй сыртында қолағаш

Желбау тартам, есік аш.

Қол ұстасып тұрған балалар қолдарын ажыратпайды. Ол – есік ашпағанның белгісі.

Ойын бастаушы:

Үй сыртында қолағаш

Озам десең, ала қаш – деп, өзі таңдаған баланың арқасынан орамалмен соғып қалып, орамалды тастай сала жүгіре жөнеледі. Орамал алған бала қарама-қарсы жақпен жүгіреді. Екі баланың бұрын жеткені әлгі баланың орнына келіп тұра қалады. Ойын осылай жалғаса береді.

Ұйымдастыру-шылық-ізденістік

Педагог мақалдар оқиды:

Атадан бала туар, ата жолын қуар.

Бабалар өмірі – ұрпаққа өнеге.

• Мақалдардың мағынасын қалай түсінуге болады!

Ұрпақ, ата-баба сөздеріне сөздік жұмысын жүргізеді.

Ұрпақ – тұқым, жұрағат, нәсіл, келешек ұрпақ.

Ата-баба – бұрынғы өткен әкелер.

• Қазақ халқында ата-баба-ларымыз бала тәрбиесіне көп мән берген. Кішкентай балалар өнегелі, тәрбиелі болып өсуі үшін, ұлттық салт-дәстүрді қалыптастырып, мұра ретінде келешек ұрпаққа қалдырып отырған. Бүгінгі оқу іс- әрекетіміз салт-дәстүрлер туралы болмақ. Салт-дәстүр дегеніміз – белгілі бір рәсім, әртүрлі жағдайларға арналған ұлттық мағынадағы елеулі кезеңдер.

Суреттерге назар аудару.

• Мына суретте жаңадан туған нәрестені бесікке бөлеп жатыр. Бұл – қазақ халқының ежелден келе жатқан «бесікке бөлеу» дәстүрі. Суреттен тағы нені байқауға болады?

Анасы кішкентай баланы бесікке бөлеп, ұйықтату үшін «бесік жырын» айтады. Сендердің аналарың ұйықтатар алдында қандай бесік жырын айтады?

«Бесікке бөлеу» ойыны

Педагог алдын ала дайындаған қуыршақты, бесікті алып шығады. Бір қызды қасына шақырады. Бесік жырын айтады:

• Менің балам қайда екен?

Асқар-асқар тауда екен.

Тауда неғып жүр екен?

Алма теріп жүр екен.

Алмасынан, кәнеки,

Жаңа теріп жүр екен

Қызыл алма қолында,

Қыздар оның соңында.

• «Бесікке бөлеу» – кішкентай бала үшін өте маңызды. Баланың сымбатты, денесі түзу болып өсуі үшін, ата-бабаларымыз баланы бесікке бөлеген.

• Келесі суретте не бейне-

ленген?

Бесікте жатқан бала өсті, тәй-тәй-тәйләп жүре бастады. Енді көп құламай тез жүріп кетсін деп, ол баланың тұсауын кеседі. Адал, шыншыл бала болсын деп, тұсауын «ала жіппен» кеседі. Қазақ халқында «Біреудің ала жібін аттама» деген мәтел бар. Оның мағынасы – ешқашан өтірік айтпай, ұрлық жасамай, үлгілі, өнегелі азамат болып өссін дегенді білдіреді.

• Жаңағы кішкентай бала өсіп, 5–6 жасқа келді. Үлкендер оған жеке тай атап, ашамай (тайға арналған кішкентай ер-тоқым) істетіп, қамшы өріп, «Сен азамат болдың» деген сенім ұялатып, үйретілген жуас тайға әсем ашамай ерттеп мінгізіп, жүргізеді. Осы қуанышта атасы:

Ал ақ тілек, ақ тілек

Атқа тоқым сал білек.

Атқа жақсы шаба біл,

Өнеге, өнер таба біл,

Аймағыңа жаға біл.

Атқа міндің, ақ жол болсын! – деп бата береді.

Дәптермен жұмыс.

Балалар педагогтің көмегімен мақалдардың мағынасын ашады.

• Келешек ұрпақ ата-бабалардың үлгі-өнегесін алып өседі, олардың ақылымен ержетеді.

• Ата-бабаларымыздың жақсы істерінен үлгі алып, солар сияқты еңбек ету керек.

Баланы анасы бесікке бөлеп жатыр, аналар «бесік жырын» айтып тұр.

Кішкентай қыз бесікке қуыршақты жатқызып, бөлейді, тербетеді.

Балалар өздері білетін «Бесік жырын» айтады.

• Ұлттық киімдегі кішкентай бала, апа оның тұсауын кесіп жатыр. Жасы үлкен әжей «шашу» шашып жатыр. Балалар хормен Е.Өтетілеуұлының «Тәй-тәй» өлеңін айтады

Педагогтің айтқанын мұқият тыңдайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларды ортаға шақырады. Үнтаспадан туған өлке немесе еліміздің қалалары туралы ән тыңдатылады.

Балалар музыканың ырғағымен билейді. Қалалардың атын хормен айтады.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог өлең оқиды:

Үлкен өзен, көлдері

Үлкен орман, шөлдері

Елді десем, табыңдар!

Бұл – менің Отаным...

Тақтаға ребус ілінеді.

О әрпі, терезе суреті, алма суреті, нан суреті

• Біздің Отанымыз – Қазақстан Республикасы. Біздің жеріміз – кең-байтақ Қазақстан. Мұнда көптеген облыс орталықтары бар. Барлық қалаларды, ауылдарды, облыс орталықтарын біріктіріп тұрған біздің бас қала – Астана. Бүгін біз еліміздің байлықтары мен жетістіктері туралы әңгімелесеміз.

Пайдалы қазбалардың суреттерін көрсету.

Пайдалы қазба – жер астынан қазылып алынатын кен.

• Біздің жеріміз кең-байтақ, ұлан-ғайыр, еліміз бай, қуатты өлке, оның байлығын бүкіл тұрғылықты халқымыз пайдаланып, бақытты өмір сүруде. Қазба байлықтарды тек өз елімізде ғана пайдаланып қоймай, шетелге де шығарады.

Саяси-әкімшілік картамен жұмыс.

• Балалар, біз өткен жолы еліміздің басты қалаларымен таныстық. Олар қандай қалалар? Дұрыс айтасыңдар. Мына картадағы әр түс әр облысты бейнелейді. Әр облыстардың орталық қалалары бар. Мынау – Қарағанды қаласы. Қарағанды облысында не өндіріледі?

• Көмір бізге не үшін қажет?

• Отты неге жағу керек?

• Үйді жылыту үшін бізге керек көмірді жер астынан қазып алады екенбіз.

Қарағанды облысында тағы бір қала бар. Ол – Балқаш қаласы. Балқаш қаласы Балқаш көлінің жағасында орналасқан. Балқаш қаласында үлкен мыс зауыты бар. Мыс – өндіріске қажетті металдардың бірі. Келесі облыс – Алматы облысы. Алматы облысының орталығы қай қала?

Алматы облысының орталығы Талдықорғанға ауыстырылды. Алматы – еліміздің үлкен, басты қаласы болып қала бермек.

Маңғыстау, Атырау облыстарында не өндірілетінін білесіңдер ме?

Мұнай – еліміздің басты байлықтарының бірі. Мұнайдан тұрмысқа пайдалы көптеген заттар алынады. Мысалы, жанармай, түрлі иісмайлар т.б.

Педагог балаларға тас күйіндегі рудаларды көрсетеді.

Жерден өндіріліп алынған рудаларды домна пештеріне салып, ерітіп, дайын өнімдерді алады.

Сергіту сәтін өткізу.

Дәптермен жұмыс.

Балалар хормен:

• Қазақстан! – деп жауап береді.

Балалардың біреуі шығып, ребусты шешеді.

Сөзжұмбақтың шешуі: «Отан» сөзі.

Балалар суреттегі заттарды атайды. Мысалы: көмір, әк т.б.

Балалар облыс орталықтарын атайды (педагогтің көмегімен орындайды).

• Астана, Алматы, Қарағанды.

• Көмір.

• Отқа жағу үшін.

• Үйді жылыту үшін.

• Талдықорған қаласы

• Мұнай

Балалар тастарды ұстап көреді. Түстерін, пішіндерін атайды.

Дәптерлерін ашып, педагогтің көмегімен тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларды шеңберге тұруға құруға шақырады. «Ел қорғауға әзірміз» әнін орындау.

М. Әлімбаев

Балалар дөңгелене тұрып, әнді орындайды.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог Ш. Мәмбетовтің «Бейбіт өмір солдаты» өлеңін оқиды.

Самолеті – қанаты

Сүйсініңдер, қараңдар.

Бейбіт өмір әскері –

Менің ұщқыш ағам бар!

От жалындай қайраты

Сүйсініңдер, қараңдар!

Бейбіт өмір әскері –

Менің танкист ағам бар!

Жауды ықтырар айбаты

Сүйсініңдер, қараңдар.

Бейбіт өмір әскері –

Ер теңізші ағам бар!

• Өлеңде не туралы айтылған?

• Қандай әскер түрлерін білесіңдер?

• Балалар, біздің бүгінгі әңгімеміз әскери мамандықтар туралы болмақ. Тақтаға әртүрлі әскери киімдердегі адамдар бейнеленген суреттер ілінеді.

Ұлы Отан соғысы кезінде біздің көптеген әскери сарбаздарымыз ерлікпен шайқасып, неміс фашистерінен елімізді қорғап қалды. Майданда талай батыр аталарымыз бен апаларымыз өздерінің ержүректілігімен көзге түсіп, батыр атанды. Соғыс өрті тұтанбас үшін, біздің елімізді, жерімізді қорғайтын күшті, айбынды әскер керек. Сендер еліміздің болашақ сарбаздарысыңдар.

• Сендердің әскерде қызмет етіп жатқан туысқандарың бар ма?

Танкист, ұшқыш, теңізшілердің суреттерін көрсетіп, олардың немен айналысатындарын түсіндіру.

• Сарбаздарды басқаратын адамдарды офицерлер деп атайды.

Офицерлерді арнайы оқу орындарында дайындайды. Біздің елімізде Бауыржан Момышұлы атындағы әскери колледж, Республикалық Ұландар академиясы, Әскери ұшқыштар академиясы, Әскери теңізшілер академиясында болашақ офицерлер оқып, білім алады.

«Жерде, әуеде, суда» ойыны.

Шарты: жерде, әуеде, суда қызмет ететін сарбаздардың және шекара бағаны, танк т.б. суреттері көрсетіледі.

• Өздерің қандай сарбаз болғыларың келеді?

Сергіту сәті.

Бір, екі, үш

Бойға жинап күш!

Отан қорғау жолында

Сен де алға түс!

Дәптермен жұмыс.

Дәптердегі тапсырманы қалай орындау керектігін түсіндіреді.

Балалар педагогтің сұрағына жауап беріп, өлең жолдарын талдайды.

• Бейбіт өмір әскері туралы айтылған.

• Ұшқыш, танкист, теңізші ағалар бар.

Суретке қарап, қайсысы ұшқыш, қайсысы танкист, қайсысы теңізші, қайсысы жаяу әскер екенін ажыратып айтады.

Балалар әскердегі ағалары, әскери қызметтегі туысқандары (әкелері, аналары) жайлы әңгімелейді.

Балалар педагогті мұқият тыңдайды, түсінбегендерін сұрайды.

• Шынығу керек, көп оқып, білім алу керек, күшті, ақылды, шыдамды және тапқыр болып өсу керек.

Балалар педагог «Жерде» деп, танкистің суретін көрсетеді. Осы кезде балалар аяқтарымен адымдайды. «Әуеде» деп, ұшқыштың суретін көрсеткенде қолдарын жан-жаққа жайып, ұшқан сияқты болады. «Суда», – деп, кеменің суретін көрсетсе, қолдарымен малтығандай қимыл көрсетеді.

Балалар жауап береді.

Балалар дәптердегі тапсырманы орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушылық

Балалармен бірге шеңберге тұрып, «Ізгі тілектер» ойынын ойнату

Балалар шеңберге тұрып, бір-біріне гүл ұсынып, ізгі тілектер тілейді.

• Жеріміз бай болсын!

• Деніңіз сау болсын!

• Аспанымыз ашық болсын!

• Үлкен болып өсейік! т.б.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог Қадыр Мырза Әлидің «Тоғызыншы мамыр» өлеңін оқиды.

Алақай-ау!

Әйгілі

Тоғызыншы май бүгін!

Алғаш күні шаттықтың

Соңғы күні қайғының!

Ұлы күшке сенген күн

Фашистерді жеңген күн.

Қырмызы гүл, қызыл гүл

Құшақтарға енген күн!

• Өлеңде не туралы айтылған?

• Көптеген жылдар бұрын Кеңестер Одағы деген үлкен ел болды. Қазақстан Республикасы Кеңес Одағының құрамында болды. 1945 жылы неміс фашистері Кеңестер Одағына шабуыл жасады. Ұлы Отан соғысы басталды. Фашистер бүкіл әлемді жаулап алып, өздері үстемдік жүргізгісі келді. Бірақ елін, жерін жаудан қорғаймыз деп бүкіл Кеңестер Одағының ержүрек ұл-қыздары қару-жарақ алып, қарсы тұрды.

Суретті көрсетіп, түсіндіру.

Соғысқа Кеңестер Одағының барлық ұлт өкілдері қатысты. Оның ішінде біздің Қазақстаннан шыққан батырлар өте көп. Қазақтың батырларының бірі – Кеңес Одағының Батыры, Халық Қаһарманы, аты аңызға айналған жазушы – Бауыржан Момышұлы. (Суреттерді көрсету).

• Кеңестер Одағының тағы бір батыры – Нұркен Әбдіров. Ол әскери ұшқыш болған. Жаудың оғы ұшақ қанатына тиіп, жерге құлап келе жатқанда, ол ұшақты жаудың қалың ортасына қарай бұрып, ерлікпен қаза тапты. Өзінің ерлігінің арқасында жаудың біршама техникасын қиратып, жеңісті жақындатты. Батырға арналған ескерткіш өзінің туған қаласы Қарағандыға орнатылды. (Суретті көрсету).

Ә. Молдағұлова мерген, М. Мәметова пулеметші және Қ. Қайсенов партизан болғанын және олардың суреттерін көрсетіп, олардың ерліктері туралы қысқаша әңгімелейді. Мысалы:

• Украина ормандарында жау тылында қалған адамдарды біріктіріп, шағын партизан отрядын құрып, командирі Қасым Қайсенов болды. Оның лақап аты «дядя Вася» еді. Неміс әскерлері «дядя Васяның» атын естігенде үрейлері ұшып, қатты қорықты. Ол соғыстан аман оралып, өзінің бастан кешкендері туралы кітап жазып, естелік қалдырды.

Ойын. «Ойлап,тап»

• Біздің қазақтан шыққан, Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткен адамдар өте көп. Олар туралы кейін мектепке барғанда толығырақ білетін боласыңдар.

Серіту сәті:

Бір, екі, үш

Бойға жинап күш!

Шынығамын таңертең

Солдат болам мен ертең!

Дәптермен жұмыс.

Балалар өлең жолдарын тыңдап, педагогтің сұрақтарына жауап береді.

• 9 Мамыр – Жеңіс күні туралы айтылған.

Балалар ойларындағы жауабын айтады.

Отанымызды қорғаймыз деп, барлық адамдар бір кісідей жұмылып, жауға қарсы тұрды, сондықтан Ұлы Отан соғысы деп аталады.

Балалар білетін батырларды атайды.

Бауыржан Момышұлы – Москваны қорғаған, батальон командирі, қайтпас қайсарлығымен, батырлығымен көзінің тірісінде аты аңызға айналған даңқты қолбасшы.

• Елордамыздың 10 жылдық мерейтойында Астананың төрінде 16 метрлік алып ескерткіш Бауыржан Момышұлы құрметіне орнатылды.

• Еліміз өз батырларын ешқашан ұмытпайды. Болашақ ұрпақ – батыр ата-бабаларымыздың ерлігін, туған елді жаудан қорғап, өмірін аямай құрбан еткенін ұмытпас үшін ескерткіштер орнатылады.

Сарбаздарша адымдап жүреді.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларды шеңбер бойымен тұрғызады. Балаларға карточкалар таратылып беріледі.

«Ортақ атауын тап» ойыны.

Әр бала алған карточкасындағы сурет бойынша жалпы атауын табады:

• Шанышқы , пышақ, қасық – бұл ... (асүй құралдары)

• Жаңбыр, қар, аяз – бұл ... (табиғат құбылыстары)

• Қол, аяқ, бас – бұл ... (дене мүшелері)

• Төсек, кресло, үстел – бұл ... (үй жиһаздары) т.б.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог мақал айтады:

Еңбек етсең ерінбей

Тояды қарның тіленбей.

• Мақалдың мағынасы қандай?

• Біздің бүгінгі әңгімеміз ауылдағы адам еңбегі туралы болмақ.

• Ауылда қандай еңбек түрлері бар?

• Ауылдағы адам еңбегі мен қаладағы адам еңбегінің бір-бірінен қандай ұқсастығы мен айырмашылығы бар?

Суретпен жұмыс.

1. Егістік даласындағы жұмыс: егіншінің көктем жаз, күз және қыс мезгіліндегі еңбегі әңгімеленеді.

2. Қойшы бейнеленген сурет бойынша шопанның еңбегі, келтірер пайдасы, маңызы түсіндіріледі.

3. Осылайша мақташының еңбегі туралы түсінік беріледі.

«Бұрын не болды?» ойыны.

Педагог үстелге печенье, құрт, алма, көйлек суретін қояды.

«Сауыншылар» ойыны.

Шарты: балалар екі қатарға тұрады. Топ капитаны сайланады. Белгі берілісімен, жерде тұрған кішкентай екі шелекті екі капитан өз тобындағы бірінші тұрған балаға жеткізу керек. Ол бала келесі балаға береді. Солай ең соңғы бала жүгіріп барып шелекті орнына қоюы керек. Қай команданың баласы бірінші қояды, сол команда жеңіске жетеді. Ойынды күрделендіру үшін шелекке сүт не су құюға болады. Ол кезде ұқыптылық үшін ұпай беріледі.

Сергіту сәті:

Тышқан шығып інінен

Жем іздейді түнімен.

Қарны ашқанын ол қалай

Жеткізеді үнімен?

Күзетші күшік саққұлақ

Үй күзетіп шапқылап.

Дыбыс шықса қаттырақ

Қалай, қалай үреді?

Дәптермен жұмыс.

Балалар мақалды тыңдап, мағынасын ашады:

• Еңбек еткен адамның ырысы мол болады. Яғни еңбек еткеннің арқасында тамағы тоқ болып жүреді.

• Егіншілік, бау-бақша, т.б.

Егінші, малшы, бақташы, бағбан, т.б. еңбекпен айналысатын адамдар туралы білетіндерін айтады.

• Ұқсастықтары – барлық адамдар таңертең жұмысқа барады, кешке үйлеріне қайтады.

• Айырмашылықтары – ауылдағы адам еңбегі ауылшаруашылықпен байланысты, ал қаладағы адам еңбегі өндіріспен байланысты.

Сурет бойынша өздері білетін мәліметтерді ортаға салады, педагогті мұқият тыңдайды, түсінбегендерін сұрайды.

Балалар үстелге қойған суреттерді кері байланыс арқылы табуы керек.

• Печенье – ұн – бидай дәні – өсіп тұрған бидай – тұқым.

• Құрт – қатық – айран – сүт.

• Алма – гүл – ағаш – дән.

• Көйлек – мата – жіп – мақта – тұқым.

Балалар әрбір шумақты айтқан сайын дауыс ырғағын азайтады және өлең мазмұнына сай қимылдар жасайды, тышқан (шиқ-шиқ) мен күшіктің (әуп-әуп) дауыстарын салады.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларға шеңбер бойымен тұруды ұсынып, ойын ұйымдастырады.

«Жекеше, көпше» ойыны.

Допты қағып алған бала айтылған сөздер көпше түрде атауы қажет. Сөздердің үлгілері:

мысық – мысықтар, қарға – қарғалар, орман – ормандар.

Көпірлер, бағандар, қатарлар, т.б.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог Қ. Баянбайдың

«Киіз үй» өлеңін оқиды.

Атам менің айбынды

Атам менің сүйікті

Бір қойнауға шалғынды

Киіз үйін тігіпті.

Әрі жарық, әрі кең

Ақ сарайдай бұл бөлме.

Жасауымен, сәнімен

Қызықтырар кіргенде.

• Өлең не туралы?

• Киіз үй қандай екен?

• Киіз үйді көбінесе қай жерге тігеді?

«Жайлау» тақырыбындағы суретпен жұмыс.

Педагогтің түсіндіруі.

Жайлау – жазғы қоныс. Жайлауды суы мол, шөбі шүйгін, маса-сона, шыбын-шіркейі аз жерлерден таңдайды. Қазір де малшылар жазғы жайылымды жайлау ретінде пайдаланады, жайлауға көшеді. Қой, түйе, сиыр жайлауға шығарылады.

Ата-бабаларымыз киіз үй көшіп-қону үшін ыңғайлы болғандықтан, оны пайдаланған. Қазір де малшылар киіз үйді пайдаланады. Енді киіз үй және оның бөлшектерімен танысайық.

Киіз үй – тарихымыздағы ең алғашқы сәулеттік құрылыс. Көшіп қонуға ыңғайлы, жер сілкінісіне төтеп беретін ең қолайлы баспана. Киіз үйдің жалпы салмағы жиһаздарымен қосқанда 300–400 келіге жуық. Бұл салмақты бір түйе еркін көтере алады. Кереге, шаңырақ, уық, сырқырлауық – киіз үйдің негізгі бөлшектері.Соның ішінде кереге киіз үйдің негізгі қаңқасы болып есептеледі. Ол талдан, жіңішке қайыңнан жасалады. 

• Киіз үйлерді қаланың қай жерінен көруге болады?

• Біздің ата-бабаларымыз қолдарынан май тамған шеберлер болды. Киіз үйдің сыртын нақыштап, ұлттық оюлармен безендірді. Қандай ұлттық ою түрлерін білесіңдер?

• Балалар, қалай ойлайсыңдар, киіз үй жабдықтары неден жасалған?

Кебеже, текемет, сырмақ т.б. суреттерін көрсетіп, оларды не үшін пайдаланатынын түсіндіреді. Мүмкіндік болса, ұлттық бұйымдардың нағыз өздерін көрсету.

Сергіту сәті:

Ақ қанатты көбелек,

Көк қанатты көбелек,

Қызыл қанат көбелек Бақшамызға келе кет!

Дәптермен жұмыс.

Дәптердегі тапсырманы қалай орындау керектігін түсіндіреді.

Балалар өлеңді тыңдайды.

Өлең киіз үй туралы.

Киіз үй дөңгелек болады.

Киіз үйді жайлауға шыққанда тігеді.

Бір бала шығып, суреттен киіз үй бөліктерін атап көрсетеді.

• Жазда қымыз ішіп демалатын орын ретінде, қаланың әр жерінен көруге болады.

• Жазда жайлауға көшу үшін пайдаланады.

• Ыдыс-аяққа арналған сандық түрі.

Педагогтің айтқандарын мұқият тыңдайды. Түсінбегендерін сұрайды. Өздерінің киіз үй туралы білетіндерін әңгімелеп айтады.

• Киіз үйлерді қаладан да көруге болады. Қазір киіз үйді кафе ретінде пайдаланады.

• Көшіп-қонуға ыңғайлы болсын деп, киіз үй жабдықтары теріден, ағаштан жасалынады. Өйткені әйнек, шыныдан жасалған заттар жолда сынып қалуы мүмкін.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Педагог балаларды шеңбер бойымен отырғызады.

«Гүл, ағаш, жеміс» ойыны.

Жүргізуші балаларға санамақ ретімен санамақ айтуды ұсынады: «Гүл, ағаш, жеміс; гүл, ағаш, жеміс;...» деп, балалар кезекпен жалғастырады. Санамақ тоқтаған кезде, бала тез арада жемістің, не ағаштың, не гүлдің атын айту керек.

Атаулар қайталанбау керек. Атау дұрыс болса, ойын жалғасады. Бала уақытты созып алса, не дұрыс атамаса, ойыннан шығады. Ойын ары қарай жалғасады.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог Ә. Қалдыбаевтың өлеңінен үзінді оқиды.

Өлең оқу.

Нан – ардақты, асыл ас.

Кәрі, жас одан аттамас.

Ақ дастарқан үстінде

Қол жумай оны ұстамас.

• Өлең не туралы?

• Нан қандай ас?

• Кәрі, жас нанды қалай қастерлейді?

• Бүгінгі әңгіме нанның біздің дастарқанымызға қалай келетіні туралы болмақ.

• Нанды қазақ халқы өте қастерлеп, ардақтаған. Нан туралы шешендік сөздер өте көп. Сендер нанға қатысты қандай мақал-мәтел, тыйым сөздер білесіңдер?

Педагог әңгімеден үзінді келтіреді.

Әңгіме оқу. «Нанды қадірлейік».

Кейбір балалар нанды тойғанынша жеп, қалғанын лақтырып тастайды. Бұл дұрыс емес. Нан еңбекпен табылады. Диқандар көктемде жерге тұқым себеді. Одан егін шығады, оны жаз бойы күтіп-баптайды. Күзде астықты комбайнмен орып алады. Жүргізушілер астықты машинамен астық қабылдау орындарына жеткізеді. Бидайдан ұн дайындайды. Ұннан неше түрлі нан пісіреді. Мұның бәрі – адам еңбегі. Нан – тіршілік нәрі. Сондықтан да оны қадірлеуіміз керек.

• Бидай неден өсіп шығады?

• Күзде дайын болған өнімді қалай атайды?

Демонстрациялық материалмен жұмыс.

• Егін өсірушілердің мамандықтарын атаңдар.

• Суретте нелер бейнеленген?

• Бұларды бір сөзбен қалай атайды?

• Дәнді дақылдардың ішінде қайсы түрінен бидай тартылып, нан пісіріледі?

• Қазіргі уақытта бұл дәнді дақылдардың ішінен бидай мен қара бидайды нан пісіруге көп қолданады. Бірақ жоқшылық, қиыншылық уақыттарда дәнді дақылдардың бәрінен ұн тартып, нан пісірген. Қазір арпа, күріш, жүгеріні көбінесе тәтті нан түрлерін, шелпектер пісіруге пайдаланды. (Мүмкін болса сұлының печеньесін, жүгері шелпегін көрсету).

• Сендердің аналарың үйлеріңде ұннан тағы не пісіреді?

Педагог балалардың назарын келесі суретке аударады. Суретте элеватор бейнеленген.

• Элеватор деген не?

• Элеваторды басқаша қалай атауға болады?

Педагог балалардың назарын суретке аударып, бұрынғы уақытта ұнды қандай жолмен алғанын көрсетеді.

• Диірменнен шыққан ұнды қайда әкеледі?

• Нан пісірушілерді қалай атайды?

Сергіту сәті:

Нан қиқымын шашпаңдар!

Жерде жатса баспаңдар!

Теріп алып қастерлеп!

Торғайларға тастаңдар!

Дәптемен жұмыс.

Балалар өлеңді мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап береді.

• Нан туралы.

• Ардақты, адал ас.

• Нанды баспайды, жерге тастамайды, қолын жумай ұстамайды.

Балалар мақал-мәтел, тыйым сөздерді айтады.

• Ас атасы – нан, нан атасы –дән.

• Нанды бір қолмен үзбе.

• Нан қоқымын басуға болмайды.

Балалар әңгімені тыңдап, талдайды.

• Бидай тұқымнан өсіп шығады.

• Астық.

Балалар суреттегі бағдаршамен көрсетілген тұқымнан нанға дейінгі өсіп-жетілу кезеңін атайды. «Тұқым → жас өнім → бидай → астық → ұн – наубайхана – нан».

• Тракторшы, диқан, диірменші, комбайншы.

Балалар суреттерді атайды.

• Арпа, жүгері, күріш, бидай, қара бидай, тары, сұлы.

• Дәнді дақылдар.

• Бидай, қарабидай.

Балалар аналары пісіретін нан түрлерін атайды.

Балалар суреттегі элеватордағы ұн тарту процесін педагогтің көмегімен атайды.

• Ұн тартатын орын.

• Диірмен.

• Наубайханаға.

• Наубайшы.

Өлеңнің мазмұнына сай қимылдар келтіреді.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

«Қатарды есіңе сақта» ойыны.

Педагогтердің есіне! Қатарда тұрған балалардың атын дұрыс атаған баланы мадақтау қажет. Бұл ойынды кез келген оқу іс- әрекетіне қолдануға болады.

Ойынға 5–6 бала қатысады. Бірінші бала паровоз «жүргізушісі», қалғандары «жүргізушінің» артында «вагондар» болып тұрады.

«Жүргізушіге» артындағы «вагондарға» 1 минут қарауға рұқсат беріледі. Содан соң ол теріс қарап, артында «вагон» болып тұрған балалардың аттарын ретімен атап шығуы тиіс.

Педагог Ж. Кәрбозиннің «Қоян»

өлеңін оқиды.

Қоян, қоян секеңдеп:

«Судан қарғып өтем», – деп, Тайып, құлап түстің.

Не болды енді үстің?

Сен әзерше тек тұр,

Киіміңді кептір.

• «Асықсаң – күлкіге қаларсың» деген мәтелді қалай түсінесіңдер.

• Осы оқиғадан кейін Қоян – білгіш ноян асықпай, көше тәртібін сақтап жүруді үйренгісі келіпті. Ол көшенің арғы жағына өтуді ойлапты. Көшеде машина ағылып жатыр. Сендер қоянға қандай ақыл бересіңдер? (Суретті көрсету).

• Келесі көшеде бағдаршам да, жаяу жүргіншілер өтпесі де жоқ болып шықты.

Қоян жүгіріп өтіп кетпек еді, бұрылыстан бір машина шыға келіп, қатты сигнал беріп, қоянның жанына келіп, әрең тоқтады. Жаяу адамның бір адымы машинаның жүрісінің қанша метріне тең?

• Осы кезде жол бағдарлаушы қоянды көріп, көшенің арғы бетіне өтуге көмектесті де, жол белгілерін көрсетті.

Сақтандырушы белгілер, тыйым белгілерінің суреттерін көрсетіп, солар туралы білімдерін естеріне түсіреді.

• Бағдарлаушы қоянға «Сенің өмірің және жаныңдағы адамдардың өмірінің қауіпсіз болуы үшін сен жол белгілерін білуге тиіссің», – деді.

• Көшедегілердің барлығының өздерінің тиісті жолдары бар, жаяулар жаяу жолмен жүріп, жаяу жүргіншілер жолынан өтеді, машиналар жүру бөлігімен жүреді, велосипед жолдың шетімен, трамвайлар рельспен жүреді.

• Мына суреттен не көріп тұрсыңдар? Балалар қандай көлікпен келе жатыр?

• Неге балаларға белбеу тағылған?

• Балалар неге артқы отырғышта отыр?

• Мына суретте темір жол жаяу жүргіншілер жолы бейнеленген. Темір жолдан өту үшін тек арнаулы көпірді пайдалану қажет. Темір жолдың өзімен өту өте қауіпті!

• Біздің қоян – білгіш ноян апасының үйіне баруға жолға шықты. Ол метроға түсіп, электричкаға мінді. Ол қауіпсіздік ережесін сақтап тұр ма?

• Метроның пойыздарының, электричкаларда есік автоматты түрде ашылып, жабылады. Сондықтан ешқашан есікке сүйенбе!

• Қоғамдық көліктегі тәртіп ережесін естеріңе түсіріңдер. («Жаяу жүргіншілер ережесі» оқу іс-әрекетіне арналған көрнекіліктерді пайдалану).

Сергіту сәті:

Бұзба көше тәртібін

Ұрынарсың апатқа

Қызықты өтсін әр күнің

Жақын болма шатаққа!

Дәптермен жұмыс.

«Көшедегі жағдаяттар» ойыны.

Педагог 3–4 баланы ортаға шақырады. Өзі «Бөтен адам» болып киінеді (қалпақ, көзілдірік т.б.). Педагог балаларға жақын келіп, оларды мақтап, телефон, кәмпит көрсетіп, басқа жаққа алып кететін сыңай танытады.

Ойынды аяқтап, педагог қалпағын, көзілдірігін шешіп, жағдаяттарды талқылайды, дұрыс және қате іс-әрекеттерді қорытындылайды.

Балалар өлеңді тыңдап, қоянның мінез-құлқын әңгімелейді.

• Асыққан адамның ісі – шала, ол жан-жағына қарауға мұршасы болмай, бір нәрсені бүлдіруі мүмкін.

Балалар Қоянға бағдаршам, жаяу жүгіншілер өтпесі арқылы өтуге кеңес береді.

• Жаяу адамның бір адымы машина дөңгелегінің 20 метр жүрісіне тең.

Балалар педагогтің айтқандарын қайталайды.

салынады.

Балалар ережелерді естеріне түсіреді, оларды ретімен айтады.

Өлең мазмұнына сай қимылдар көрсетеді.

Дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Балалар серуендеп жүргендей болады.

Балалардың «бөтен адамға» берген жауабы, іс-әрекеті бақыланады.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс-әрекеті кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушылық

Педагог балаларды ортаға жинайды. «Жапалақ» ойыны.

Балалар шеңбер бойына тұрады. Біреуі «жапалақ», қалғандары «қоңыз», «көбелек», «құстар» болады. Педагог «Күн шықты!» дегенде, балалар ыңылдап, қанаттарын қаққан көбелектей болып, құстар болы ұша бастайды. «Жапалақ» бұл уақытта «ұйықтап» жатады. Жүргізуші «Түн болды!»

дегенде, барлығы тұрған орындарында «қатып» қалады, «жапалақ» «қорегін» аулауға шығады. Ол қозғалып, не күліп қойған балаларды шеңбердің ортасына жинайды.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Айнұр Байғабылованың «Менің әлемім» өлеңін оқиды.

Қырларды өскен жағалай

Гүлдер тұрмас жайқалмай.

Саялап жүрер көбелек

Маңынан кетпей көлбеңдеп!

Гүлдің де жаны бар, тәні бар

Өзіндік әсем нәрі бар.

Қастерле оны бағала

Біздерге берер нәрі бар!

• Өлең не туралы?

• Гүлдер қайда өседі?

• Табиғат дегеніміз не?

• Сақтаныш бізді табиғат аясына серуендеп шығуға шақырады.

• Суреттегі балалар өздерін дұрыс ұстады.

• Табиғат аясында неге шулауға, гүлдерді жұлып, көбелек аулауға болмайды?

• Балалар, бір сәтке көздеріңді жұмып, табиғат аясында демалып жатқандай кейіпке еніңдер. (Педагог құстардың сайраған, судың сылдырлап аққан даусы жазылған үнтаспаны қосады).

• Орманда, көгалда, өзен, көл жағаларында біз өзімізді сабырлы қалыпта ұстаймыз. Табиғатты бақылап, фотоға түсіріп, сурет саламыз. Біз осылай табиғатқа зиян келтірмей, оның көп құпиясын білеміз!

• Жадыңа түй, аяла

Тіршілік көзі – Жер ана!

Бұлақ көрсең көзін аш,

Жаман істен аулақ қаш!

Сақтаныштың суреттері.

• Сендерді табиғат аясында қандай қауіп-қатер күтуі мүмкін? (Суреттерді көрсету).

• Суға шомылғанда қандай қауіпсіздік ережесін сақтау керек?

• Өсімдіктерден қандай зиян болуы мүмкін?

• Жыландар адамға бірінші болып шабуыл жасамайды. Оның тыныштығын бұзса ғана, ол өзін қорғау үшін, шағып алуы мүмкін.

• Жәндіктер де қауіп төндіруі мүмкін.

• Саңырауқұлақ тергенде, үлкендердің көмегіне жүгін.

• Күннен қандай қауіп күтуге болады.

Осы ережелерді естеріңнен шығармаңдар. Табиғат тіршілік үйі, ол барлық жан-жануарлардың, өсімдіктердің, жәндіктердің панасы. Адамдар табиғаттан бөлек өмір сүре алмайды. Сондықтан табиғатты аялап, сақтау қажет және табиғат аясында серуендеу кезінде қауіпсіздік ережелерін ұмытпа.

Сергіту сәті:

Дәптердегі тапсырмаларды орындау. Педагог тапсырмаларды орындауға көмектеседі.

Балалар өлеңді тыңдайды.

• Гүлдер туралы.

• Далада, орманда, бақта.

• Бізді қоршаған орта, орман-тоғай, өзен-көл, тау т.б.

Балалар суретті көріп, екі суретті салыстырып, әңгіме құрайды.

• Екінші суреттегі балалар табиғатта өздерін дұрыс ұстады.

• Біз гүлдерді жұлып, көбелек аулап, жүгірмейміз, өйткені бұдан қорғансыз тіршілік иелері зардап шегеді, табиғат әдемілігін жоғалтады.

Балалар денелерін бос ұстап, көздерін жұмып, ыңғайланып отырады.

Балалар өздерінің табиғат аясына барған кездегі іс-әрекеттерін әңгімелейді.

Балалар суреттегі балалардың іс-әрекетін әңгімелеп, педагогтің көмегімен ережелер құрастырады.

• Суға шомылғанда жағадан ұзамау керек. Суға батырмай ұстап тұратын құтқарғыш кеудеше кию қажет.

• Кейбір өсімдіктер улы болады. Ол өсімдіктерден дәрі-дәрмек жасайды. Сондықтан кез келген өсімдікті ұстауға болмайды.

• Қалың ағаш, шөп арасында байқап жүру керек. Үлкендерсіз ондай жерлерге бармаған абзал.

Жәндіктерді қолмен ұстауға болмайды. Біріншіден, шағып алуы мүмкін, екіншіден, оның кішкентай, әлсіз денесіне зиян келтіресің.

• Тек жеуге жарамды саңырауқұлақтарды теруге болады. Сен олардың қайсысы жарамды, қайсысы жарамсыз екенін білмеуің мүмкін.

• Күн астында ұзақ уақыт жүруге болмайды. Басыңнан күн өтіп кетуі мүмкін.

Балалар педагогтің көмегімен тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.

Оқу іс – әрекетінің кезеңдері

Педагогтің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық- қозғаушылық

Балаларды шеңберге тұрғызып, ойын ұйымдастыру.

«Сезіміңді білдір»).

Педагог ойынды бастамас бұрын, балалардан қандай сезімдер болатынын сұрап, анықтайды (қорқыныш, қуаныш, ашу, шошу, ояну, мұңаю т.б.). Ишара және қимылдар арқылы көрсетуді сұрайды.

Жүргізуші сайланып, бет-әлпетімен қуаныш, мұңаю т.б. сезімдерді көрсетеді. Балалар жүргізуші көрсеткен сезімді атайды, балалардың тілегі бойынша жүргізуші алмасып, ойын жалғаса береді.

Ұйымдастырушылық-ізденістік

Педагог Қ.Ыдырысовтың «Менің өлкем» өлеңінен үзінді оқиды.

Қазақстан – шаттықтың елі шалқыған,

Қарсы алған күліп, арайлы туған әр таңын.

Қазақстан – батырлар елі, ер елі,

Бауырмалдық, достықтың елі өрелі!

• Өлең не туралы?

• Қазақстан қандай ел?

• «Бауырмалдық» деген сөзді қалай түсінесіңдер?

• Біздің бүгінгі әңгімеміз Қазақстан елінде тұрып жатқан ұлттар туралы болмақ.

• Балалар, сендер өздеріңнің қандай ұлт екендеріңді білесіңдер ме?

• Біздің тобымызда басқа ұлт балалары бар ма?

• Біздің елімізде қандай ұлт өкілдері тұрады?

• Біздің ұлан-ғайыр өлкемізде өте көп ұлт өкілдері тұрады. Олар барлығы тату-тәтті, ынтымақта тұрып жатыр. Әр ұлт өз тілінде сөйлей алады, өздерінің салт-дәстүрлерін сақтап, білім алады, Қазақстан азаматтарының барлық құқығын пайдаланады. Біздің еліміздің жергілікті тұрғындары – қазақтар. Біздің елге әртүрлі себептермен келген ұлт өкілдерін бауырымызға басып, қысым көрсетпей, ұлтаралық татулықты бүкіл әлемге үлгі ретінде жариялап отырған ұлы ел – Қазақстан.

Ұлттық киім киген қуыршақтарды алып шығады.

• Мына қуыршақтардың киіміне қарап, қандай ұлт екенін айта аласыңдар ма?

• Киімдердің, қуыршақтардың қандай ұқсастықтары, айырмашылықтары бар?

Педагог балалардың жауаптарын қорытындылап, әр халықтың өзіндік салт-дәстүрі, ұлттық тағамы, ойыны, тұрмыстық мәдениеті бар екенін атап өтеді.

• Балалар, ұлтаралық татулықты айқындайтын қандай мейрам күні бар.

Педагог ұлттық киімдерімен өнер көрсетіп жатқан суретті көрсетіп, әңгімелейді.

Педагог үнтаспаны іске қосып,алдын ала дайындаған әртүрлі ұлттық әуендерден үзінді тыңдауға шақырады.

Ұсынылатын шығармалар үзінділері:

1. Құрманғазы «Адай» күйі.

2. Орыс халық өлеңі «Во поле березешка стояла».

3. Ұйғыр өлеңі «Аппақ қошақандар».

4. Түрік халық әуені.

Педагог ұлттық аспаптарды көрсетіп, қай ұлт өкілдеріне тиісті екенін табуды ұсынады (домбыра, балалайка, дутар, сыбызғы, қобыз т.б.).

• Қандай ұлттық ойындарды білесіңдер?

• Балалар, біз қазір орыстың ұлттық ойыны «Бұлақ» ойынын ойнаймыз. (Сергіту сәтінің орнына)

Педагог балаларды жұбымен қатарға тұрғызады. Бір бала жұпсыз болады.

Дәптермен жұмыс.

Балалар өлең жолдарын тыңдайды.

• Қазақстан елі туралы.

• Батырлар елі, бауырмалдық, достық елі.

• Бауырмалдық – мейірімділік, достық, ұлтына, түріне, түсіне қарамай адамдардың барлығын жақсы көру.

Балалар білетін ұлт өкілдерін атайды.

• 1 Мамыр – Қазақстан халықтарының бірлігі күні.

Балалар суреттен ұлттық киімдегі адамдардың мейрамдағы өнер көрсетіп жатқанын тамашалап, әңгімелейді.

Балалар әуендерді тыңдап, білгендерінше қай ұлт өкілдерінің туындылары екенін табуға тырысады.

Балалар аспаптардың қай ұлт өкілдеріне тиесілі екенін ажыратып, қандай үн шығаратынын тамашалап, ұстап, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табады.

• Қазақ ұлттық ойындары: «Тақия тастамақ», «Соқыртеке», «Қыз қуу», «Үй сыртында қолағаш» т.б.

Қол ұстатсқан балалар ұстаған қолдарын көтеріп тұрады. Жұпсыз қалған бала, балалардың ортасына кіріп, өзі қалаған баланың қолынан ұстап, қатардың аяғына барып тұрады. Келесі жұпсыз қалған бала қатардың бас жағына барып, қайтадан өзіне жұп таңдап, қатардың арасымен өтіп,аяқ жағына барып тұрады. Осылай ойын жалғаса береді.

• Жұп таңдағанда түріне, бойына, ұлтына қарамай ойнауға болады.

Балалар дәптердегі тапсырмаларды орындайды.

Рефлексиялық-түзетушілік

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін пысықтайды.

Сұрақтарға жауап береді, бір-бірінің жауаптарын толықтырады.