2004-2005 Жж. Мемлекеттік салықтар мен төлемдердщ респуолика

бойынша түсімдері

млн. теңге

Төлемдердің аталуы .	2004ж. нақты	2005ж. нақты	Ауытқу лары	өсу қарқыиы %
1	2	3	4	5
Корпорациялық табыс салығы	351 703	487 175	135472	138,5
Жеке табыс салықғы	93281	98535	5254	105,6
Әлеуметтік салық	157676	167995	10319	106,5
Заңды тұлғалардың мүлкіне салынатын салық	25835	30008	4 173	116,2
Жеке түлғалардың мүлкіне салынатын салық	1353	1 571	217	Г16,1
Жер салығы	5874	6294	419	107,1
Көлік қүралдар салығы	5098	5994	896	117,6
Ішкі өндіріс тауарларына ҚҚС	80516	57782	-22 734	71,8
Ішкі өндіріс тауарларына акциздер, барлығы	21 760	21 894	134	100,6
Соның ішінде: - ішімдік өнімдеріне акциз	6007	5430	-577	90,4
- жанар май акцизы	10356	И071	716	106.9
Кедендік төлемдері жэне салық	198539	243 533	44993	122,7
Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдері	100610	152393	51783	151,5
Мемлекеттік тәлем, консулдық жинақтар	7924	7818	-106	98,7
Жер елімін пайдалану төлемдері	5 159	5505	346	106,7
қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемдер	10582	13802	3220	130,4
Су жэне орманды пайдалану төлемдері	701	522	-179	74,5
Әр түрлі салық түсімдері	4255	6110	1 856	143,6
Салық түсімдерінің БАРЛЫҒЫ:	1 070 866	1 306 930	236 064	122,0

Ескерту: Қазақстан Республикасы қаржы министрлігі «Статистикалық Бюллетень», 2005 ж.

Корпорациялық табыс салығының көбеюі, біріншіден, салық төлеуи заңды тұлғалар табысының көбейгенін, екіншіден, салық төлеуші тұлғала санының көбейгенін көрсетеді. 2005 жылда қосылған құн салығының және әлеуметтік салықтың азаюына салық саясатында 2005 жылдың қаңтарынан бастап, жекеленген салықтардың азаюы себеп болған, яғни, қосылған құнға салынатын салық ставкасы 16-дан кемітіліп, 15% болы бекітілді; әлеуметтік салық жұмыс берушілердің еңбекке ақы төлеу шығыстарыны деңгейіне қарай есептелетін болды.

1995-2005 жылдары арасында салық ауыртпашылығының деңгейі келес кестеде көрсетілген. Оның мөлшері бюджет кірістерінің жалпы ішкі өнімге ЖІӨқатынасы арқылы анықталады.

Кесте5

Қазақстан Республикасында салық ауыртпашылығының деңгейі

жылдар	ЖІӨ-нің өсуі, алдағы жылі а қарағанда, %	бюджет түсімдері, ЖІӨ-ге| %
1996 г.	90,8	28,1
1997 г.	87,4	24,8
1998г.	91,8	21,8
1999 г.	100,6	17,5
2000 г.	101,7	24,2
2001 г.	98,1	21,9
2002 г.	102,7	19,5
2003 г.	109,8	22,6
2004 г.	113,5	25,1
2005 г.	.109,5	22,6

Ескерту: Қазақстан Республикасы қаржы министрлігі «Статистикалық Бюллетень», 2005ж.

Кестеде көрсетілгендей, бюджет түсімдері ЖЮ-нің құрайды. Бұл Қазақстан Республикасында салық ауыртпашылығының деңгейі онша жоғары еместігін көрсетеді.

Салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің сомасы «Бюджет жүйесі туралы» Заң мен тиісті жылға арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген тәртіппен тиісті бюджеттердің кірісіне түседі.

Қазақстан Республикасының 2005 жылға арналған республикалық «Бюджет туралы» заңына сәйкес бюджет кірісінің көлемі 1128444762 мың теңгені құрайтын болса, соның ішіндегі салық түсімдері 984195003 мың теңгені, яғни пайыздық көрсеткіште 87,2 %-ды қурайды.

Бүгінде республикамызда шаруашылық жүргізуші (шағын және орта бизнес) субъектілеріне салық салу қалай жүргізілуде деген сүрақ көппіілікті қызықтырады қазіргі кезеңде елімізде шағын кәсіпкерлік субъектілері, шаруа (фермер) қожалықтары, ауылшаруашылық өнімдерін ендіруші заңды тұлғалар, кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлері үшін салық салудың арнайы салық тәртібі орнатылған. Кәсіпкер бұл арада өзінің қызметінің меншігіне, алатын табысының мелшеріне байланысты аталмыш немесе басқа түрін қолдануға құқы бар.

Салық жүйесі өзінің қүрамына мемлекеттік салық қызметі - қаржы министрлігін, облыстардағы, аудандардағы, қалалардағы және қалалардағы аудандардың салық комитеттерін қамтиды. Салық қызметінің қүрылымында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық комитетінің қаржы полициясы органы жұмыс істейді, ал қазір ол қаржы полициясы деп аталады. Салық қызметін Қазақстан Республикасьг сальтқ комитетінің төрағасын Қазақстан Республикасы Президенті, ал оның орынбасарлары жэне салық полициясы басқармасының бастығын қазақстан үкіметі тағайындайды. Салық қызметі органдары салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің толық түсуін, міндетті зейнетақы жарналарының толық және дер кезінде аударылуын қамтамасыз ету жәніндегі, сондай-ақ салық телеушілердің салықтық міндеттемелерін орындалуына салықтық бақылауды жүзеге асырады /24/.

Жалпы алғанда, қазақстан Республикасының жаңа салық жүйесі біршама болсада, нарықтық қатынастар талабына бейімделіп, халықаралық тәжірибеге мейілінше жақындатылған.