- •Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырмалар жинағы Химия
- •СаCo3 және 2hCl арасындағы реакция. Ақ кристалл затқа (борға) қышқылды қосқанда
- •Лабораториялық жұмыс «Салқындауды зерттеу»
- •Лабораториялық жұмыс «Судың қайнау процесін зерттеу»
- •Лабораториялық тәжірибе «Ерітінділердің қышқылдық, негіздік ортасын анықтау».
- •Лабораториялық тәжірибе
- •Практикалық жұмыс
- •«Сұйылтылған қышқылдар мен карбонаттардың әрекеттесуі».
- •Лабораториялық жұмыс «Тыныс алу үдерісін зерттеу»
Лабораториялық тәжірибе
«Мырыштың сұйылтылған тұз қышқылымен реакциясы».
Мақсаты: мырыштың сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесуін зерттеу.
Құралдар: мырыш металы, тұз қышқылының ерітіндісі, пробиркалар, штатив. Пробиркаға 1-2 түйір мырыш түйірін салып, үстіне сұйылтылған тұз қышқылын құйыңыз. Не байқадыңыз? Реакция өнімдері қандай заттар болып табылады?
-
Тәжірибенің
Не істедіңіз?
Нені
Реакция теңдеуі
тақырыбы
бақыладыңыз?
Мырыштың
сұйылтылған тұз
қышқылымен
реакциясы
Қорытынды: электрохимиялық кернеу қатарында сутегіне дейін тұрған металдар ______________________________________________________________________ ______________________________________________________түзе әрекеттеседі.
Дескриптор Білім алушы
− мырыштың сұйылтылған тұз қышқылымен әрекеттесу үдерісін сипаттайды;
− нені бақылағанын жазады;
− реакция өнімдерін атап, реакция теңдеуін жазады; − қорытынды жазады.
43
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: |
7.3А Химиялық реакциялар |
|
|
Оқу мақсаты |
7.2.2.3 Кейбір карбонаттардың сұйылтылған қышқылдармен |
|
реакцияларын зерттеу. |
|
|
Ойлау дағдыларының |
Жоғары деңгей дағдылары |
деңгейі |
|
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
• Кейбір карбонаттардың сұйылтылған қышқылдармен |
|
реакцияларын зерттейді. |
|
• Сұйылтылған қышқылдар мен кейбір карбонаттар |
|
өнімдерін анықтайды. |
|
|
Тапсырма
Практикалық жұмыс
«Сұйылтылған қышқылдар мен карбонаттардың әрекеттесуі».
Мақсаты: Карбонаттардың сұйылтылған қышқылдармен әрекеттесуін және алынатын өнімдерді зерттеу.
Құралдар: тұз қышқылы, бор, сынауық, газ өткізгіш түтік, штатив, ізбес суы, натрий гидроксиді, лакмус, фенолфтолейн.
Жұмыс барысы: сынауыққа бірнеше кесек бор салып, оған сұйылтылған тұз қышқылын қосыңыз. Сынауықты газ өткізетін түтікпен жабыңыз. Түтіктің екінші ұшын 2-3 мл. ізбес суы бар сынауыққа
салыңыз. Бірнеше минут ізбес суынан газ көпіршіктерінің өтіп жатқанын бақылаңыз. Сонан соң газ өткізетін түтіктің ұшын ерітіндіден суырып алып, дистилденген суда шайыңыз да оны басқа 2-3 мл. дистелденген суы бар сынауыққа салып, газ жіберіңіз. Бірнеше минуттан соң түтікті ерітіндіден алып, алынған ерітіндіге көк лакмус қосыңыз. Сұрақтарға жауап беріңіз:
Борға тұз қышқылын қосқанда не болады?
Көмір қышқыл газын ізбес суы арқылы өткізгенде алдымен ерітінді лайланып, сосын неге ериді?
Көмір қышқылын дистилденген су арқылы өткізгенде не байқадыңыз? Реакция теңдеулерін (сөзбен) жазыңыз және кестеге толтырып, қорытынды жасаңыз. Реакция өнімдерін анықтаңыз. Жұмыс туралы есепті кестеге толтырыңыз.
Тақырыбы |
Жұмыс барысы |
Бақылау |
Сөзбен жазылған |
Қорытынды |
|
|
нәтижесі |
реакция теңдеуі |
|
|
|
|
|
|
Дескриптор |
Білім алушы |
|
|
|
практикалық жұмыс тақырыбын және жұмыс барысын анықтайды;
бақылау нәтижелерін атайды;
реакция теңдеуін жазады;
реакция өнімдерін анықтап, қорытынды жасайды.
44
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: 7.3В Химиялық элементтердің периодтық кестесі.
Оқу мақсаты 7.2.1.1 И.Доберейнер, Ньюлендс, Д.И. Менделеев еңбектері
мысалында элементтердің жіктелуін салыстыру.
Ойлау дағдыларының Жоғары деңгей дағдылары деңгейі
Бағалау критерийі Білім алушы
• И.Доберейнер, Ньюлендс, Д.И. Менделеевтің
элементтерді жіктеуін сипаттайды.
• Әрбір теорияның артықшылығы мен кемшілігін
салыстырады.
Тапсырмалар
1-тапсырма
И.Доберейнер, Ньюлендс, Д.И. Менделеевтің элементтерді жіктеуін атауы және мәні бойынша сипаттап, кестені толтырыңыз. Әрбір теорияның артықшылығы мен кемшілігін салыстырыңыз. Химиялық элементтердің периодтық кестесінің жаңашыл түрін жасау үшін әрбір ғалымның қосқан үлесін көрсетіңіз.
-
И.Доберейнер
Дж.Ньюлендс, Д.И. Менделеевтің
Триадасы
Октавасы
Периодтық кестесі
___________________
__________________
_________________ __________________
1829 жыл
1869 жыл
1865 жыл
Қорытынды
И. Доберейнердің қосқан үлесі ____________________________________________
Дж.Ньюлендстің қосқан үлесі _____________________________________________
Д.И. Менделеевтің қосқан үлесі ___________________________________________
Дескриптор Білім алушы
И.Доберейнер, Ньюлендс, Д.И. Менделеевтің элементтерді жіктеуін атауы және мәні бойынша сипаттайды;
әрбір теорияның артықшылығы мен кемшілігін салыстырып айта алады;
И. Доберейнердің қосқан үлесін жазады;
Дж.Ньюлендстің қосқан үлесін жазады;
Д.И. Менделеевтің қосқан үлесі жазады.
2-тапсырма
И.Доберейнер триадаларындағы: Li – Na – К; S –Se –Те; О –Вг – I Na, Se, Br-ның массаларын анықтаңыз.
Дескриптор Білім алушы
И. Доберейнер триадаларындағы элементтердің массаларын анықтайды.
45
ЖОБА |
|
|
Бөлім/Тақырып: |
7.3В Химиялық элементтердің периодтық кестесі |
|
Оқу мақсаты |
7.2.1.2 Периодтық кестенің құрылу принципін, олардың атом |
|
|
нөмірінің өсуі бойынша түсіндіру. |
|
Ойлау дағдыларының |
Білу және түсіну |
|
деңгейі |
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
• Периодтық кестенің құрылу принципін атом номерінің |
|
Тапсырмалар |
өсуіне байланысты екенін түсіндіреді. |
|
|
|
1-тапсырма
Сұрақтарға жауап беріңіз:
Қай қатарда химиялық элементтер олардың атом радиусының өсуіне байланысты орналасқан?
1) K → Na→ Li 2) Na → Mg → Li 3)O → S → Se 4) C → N → O
Көміртегі топшасы элементтерінің атом номері өскен сайын төмендейді:
атом радиусы
атомның ядро заряды
атомдардағы валенттік электрондары
электртерістілігі
элементтер қатарында Si →P → S → Cl
а) бейметалдық қасиет артады
атомдарда электрон қабатының саны артады
атомдағы протон саны төмендейді
атомдардың жоғары оксидтерінің тотығу дәрежелері төмендейді
Металдық қасиет мына қатарда өседі:
a) Ca – Mg – Be b) Ca – Sr – Rb c) Al – Mg – Be d) Ba – Na – Li
Элементтер қатарында: Li → Be → B → C
а) атомдардағы электрон қабаттарының саны төмендейді
атом радиусы артады
атомдардағы сыртқы электрондардың саны төмендейді
атомдарда электртерістілік өседі
Дескриптор Білім алушы
атом радиусының өсуіне байланысты орналасқан химиялық элементтер қатарын анықтайды;
көміртегі топшасы элементтерінде реттік нөмірі өскенде төмендейтін белгісін анықтайды;
кіші периодтарда ядро зарядының мәні артқан сайын қай белгінің артатынын көрсетеді;
металдық қасиет өскен элементтер қатарын анықтайды;
элементтер қатарында өзгерген белгіні анықтайды.
46
ЖОБА |
|
|
|
Бөлім/Тақырып: |
|
7.3В Химиялық элементтердің периодтық кестесі |
|
Оқу мақсаты |
7.2.1.3 Табиғи ұяластар ұғымын білу және сілтілік металдар, |
|
|
|
галогендер, инертті элементтердің ұяластарына мысалдар |
|
|
Ойлау дағдыларының |
келтіру. |
|
|
Білу және түсіну |
|
||
деңгейі |
|
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
|
• |
«Табиғи ұяластар» туралы анықтаманы |
|
|
|
тұжырымдайды. |
|
|
• |
Сілтілік металдар, галогендер, инертті элементтердің |
|
|
|
ұяластарына мысалдар келтіреді. |
|
Тапсырмалар
1-тапсырма
«Табиғи ұяластар» туралы анықтаманы тұжырымдаңыз.
Табиғи ұяластар дегеніміз______________________________________________
______________________________________________________________________
Дескриптор Білім алушы
- «табиғи ұяластар» ұғымын анықтайды.
2-тапсырма
Табиғи ұяластарды өзіне сай элементтер тобымен сәйкестендіріңіз.
-
Табиғи ұяластар аты
Элементтер тобы
Сілтілік металдар
F, CL, Br, I, At
Галогендер
Mg, Ca, Sr, Ba
Сілтілік жер металдар
Li, Na, K, Rb, Cs, Fr
Халькогендер
He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn
Инертті элементтер
O, S, Se, Te
Дескриптор Білім алушы
табиғи ұяластарды өзіне сай элементтер тобымен сәйкестендіреді.
3-тапсырма
Табиғи ұяластардың қасиеттеріне сипаттама беріңіз.
-
Табиғи ұяластар аты
Қандай қасиеттері ұқсас?
Сілтілік металдар
Галогендер
Сілтілік жер металдар
Халькогендер
Инертті элементтер
Дескриптор Білім алушы
− табиғи ұяластардың қасиеттеріне сипаттама береді.
47
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: 7.3С Салыстырмалы атомдық масса. Қарапайым формулалар.
Оқу мақсаты 7.1.2.9 Жердегі элементтердің басым бөлігі изотоптар
қоспасы түрінде кездесетіндігін түсіну.
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі
Бағалау критерийі Білім алушы
• Химиялық элементтердің табиғи изотоптарының
құрымын анықтайды.
• Табиғатта кездесетін табиғи изотоптарға мысал
келтіреді.
Тапсырмалар
1-тапсырма
Изотоптар туралы анықтаманы тұжырымдаңыз:
Изотоптар дегеніміз___________________________________________________ ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________
Дескриптор Білім алушы
изотоптар туралы анықтаманы тұжырымдайды.
2-тапсырма
Төмендегі кестеде берілген белгісіз изотоптарға сәйкес химиялық элементті анықтап, изотоптардың протон, нейтрон, электрон сандарын анықтаңыз.
Бөлшек |
|
Химиялық |
Протондар |
Нейтрондар |
Электрондар |
|||
|
|
|
элемент |
саны |
саны |
саны |
||
|
|
|
таңбасы |
|
|
|
||
30 |
|
|
|
|
|
|
||
14 |
Э |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||
29 |
|
|
|
|
|
|
||
14 |
Э |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||
29 |
|
|
|
|
|
|
||
14 |
Э |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|||
Дескриптор |
Білім алушы |
|
|
|
||||
химиялық элементті таңбасын анықтайды;
протон санын анықтайды;
нейтрон санын анықтайды;
электрон санын анықтайды.
48
ЖОБА
3- тапсырма
Егер табиғатта калийдің төмендегідей изотоптары кездесетін болса оның салыстырмалы атомдық массасы қанша болатынын есептеңіз:
|
Элемент |
|
Изотоптары |
Атомдардың % мөлшері |
|
|
К |
|
39К |
93,26 |
|
|
|
40К |
0,01 |
|
|
|
|
|
41К |
6,73 |
|
Дескриптор |
Білім алушы |
|
|
||
− табиғатта бар изотоптар қоспасындағы атомдардың орташа салыстырмалы атомдық массасын есептейді.
49
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: 7.3С Салыстырмалы атомдық масса. Қарапайым формулалар.
Оқу мақсаты |
7.1.2.10 Табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің |
|
|
атомдық массасы бөлшек сан болатындығын түсіну. |
|
Ойлау дағдыларының |
Білу және түсіну |
|
деңгейі |
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
• Химиялық элементтердің атомдық массаларын олардың |
|
|
изотоптары массасының санын арифметикалық орта |
|
Тапсырмалар |
ретінде есептейді. |
|
|
|
|
1-тапсырма |
|
|
Сутегі, оттегі, хлор, көміртегі изотоптары туралы мәліметті кестеге толтырыңыз:
-
Элемент
Атомдық масса
Изотоптары
Табиғатта
(дөңгелектенген)
таралуы (%
есебімен)
Дескриптор Білім алушы
элемент таңбасын жазады;
атомдық массасын көрсетеді;
изотоптар туралы мәліметті кестеге толтырады;
табиғатта таралуын пайызбен көрсетеді.
2-тапсырма
Элементтердің салыстырмалы атомдық массасын олардың табиғи изотоптары құрамымен есептеңіз.
Изотоптардың мольдік үлесі 24Mg, 25Mg және 26Mg болады, демек олардың таралуы 79,7; 9,8 және 10,5%. Магнийдің орташа салыстырмалы атомдық массасын есептеңіз.
Дескриптор Білім алушы
элементтердің салыстырмалы атомдық массаларын олардың табиғи изотоптары құрамымен есептейді.
3-тапсырма
Изотоптар 82207X и 82212X және изобаралардағы 81210Y және 84210Z протондар, нейтрондар, электрондар санын анықтап, кестеге толтырыңыз. Осы элементтерді атаңыз.
50
ЖОБА
-
Электрондар
Ядродағы
Ядродағы
Элемент символы
протондар
нейтрондар
саны
саны
саны
Дескриптор Білім алушы
элемент символын көрсетеді;
электрон санын көрсетеді;
ядродағы протондар санын көрсетеді;
ядродағы нейтрон санын көрсетеді.
51
ЖОБА |
|
|
|
|
|
|
|
||
Бөлім/Тақырып: |
7.3С Салыстырмалы атомдық масса. Қарапайым формулалар |
|
|||||||
Оқу мақсаты |
|
7.1.2.11 Элементтердің атауларын және олардың |
|
||||||
|
|
|
|
қосылыстағы атомдық қатынастарын қолдана отырып |
|
||||
|
|
|
|
бинарлы химиялық қосылыстардың формулаларын дұрыс |
|
||||
|
|
|
|
жаза білу. |
|
|
|
|
|
Ойлау дағдыларының |
Қолдану |
|
|
|
|
||||
деңгейі |
|
|
|
|
|
|
|
||
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
• Элементтердің атауларын және олардың атомдық |
|
||||
|
|
|
|
қатынастарын қолдана отырып бинарлы химиялық |
|
||||
Тапсырма |
|
қосылыстардың формулаларын жазады. |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||
Мысалды қолдана отырып кестені толтырыңыз: |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
№ |
|
Химиялық элементтер |
|
Атомдық қатынасы |
Химиялық |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
формуласы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
Кальций + Көміртек |
|
1,56 : 3,12 |
CaC2 (мысал) |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
Калий + Хлор |
|
1,34 : 1,34 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
Марганец + Оттек |
|
1,15 : 2,3 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
Натрий + Фосфор |
|
3 : 1 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
Темір + Оттек |
|
1,25:1,875 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Дескриптор |
Білім алушы |
|
|
|
|
||||
атомдық қатынастар арқылы екі элементке ортақ еселікті дұрыс анықтайды;
қосылыстың құрамындағы элементтер қатынасын бүтін санға келтіреді;
бинарлы химиялық қосылыстың формуласын құрайды.
52
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: 7.3С Салыстырмалы атомдық масса. Қарапайым формулалар.
Оқу мақсаты |
7.1.2.12 Зат формуласы бойынша салыстырмалы |
|
|
молекулалық массаны есептеу. |
|
Ойлау дағдыларының |
Қолдану |
|
деңгейі |
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
• Заттың формуласы бойынша салыстырмалы |
|
Тапсырмалар |
«молекулалық» массасын есептейді. |
|
|
|
1- тапсырма
Заттың формуласы арқылы салыстырмалы молекулалық массасын есептеңіз:
-
№
Заттың атауы
Молекула моделі
Химиялық
Салыстырмалы
молекулалық
р/н
формуласы
массасы
1
сутек
H2
2
оттек
O2
3
су
H2O
4
кальций гидроксиді
Са(ОН)2
(сөндірілген әк)
5
күкірт қышқылы
H2SO4
6
глюкоза
C6H12O6
Дескриптор Білім алушы
− суреттерге қарап заттардың салыстырмалы молекулалық
массаларын есептейді.
53
ЖОБА
4-тоқсан
Бөлім/Тақырып: 7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер және қосылыстар
Оқу мақсаты 7.5.1.1 Тағам өнімдерін химиялық қосылыстардың жиынтығы
деп түсіну.
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі
Бағалау критерийі Білім алушы
• Тағамдық өнімдерінің химиялық құрамын анықтайды.
Тапсырмалар
1-тапсырма
Суреттегі тағамдық өнімдер және олардың химиялық құрамы туралы әңгіме құрастырыңыз.
Көмірсулар Ақуыз
Дәрумендер Майлар
Дескриптор Білім алушы
суреттерге қарап, тағамдық өнімдер және олардың химиялық құрамы туралы әңгіме құрастырады.
54
ЖОБА
2-тапсырма
Адам ағзасына қажет тағамдық өнімдерді химиялық заттардың жиынтығына байланысты жіктеңіз: грек жаңғағы, шемішке майы, сиыр еті, жұмыртқа, картоп, айран, нан, күріш, қияр, апельсин, зәйтүн майы, алма, сары май, печенье.
-
Тағам аты
Құрамындағы
Ақуыз
Көмірсу
Майлар
Дәрумендер
Дескриптор Білім алушы
адам ағзасына қажет тағамдық өнімдерді химиялық заттардың жиынтығына байланысты жіктейді;
кестеге ақуызды жіктейді;
кестеге көмірсуды жіктейді;
кестеге майды жіктейді;
кестеге дәруменді жіктейді.
55
ЖОБА |
|
|
Бөлім/Тақырып: |
7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер және қосылыстар |
|
Оқу мақсаты |
7.5.1.2 Кейбір қоректік заттарды: көмірсулар (қант, крахмал), |
|
|
нәруыз, майларды анықтау. |
|
Ойлау дағдыларының |
Жоғары деңгей дағдылары |
|
деңгейі |
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
• Тағамдық өнімдерде қоректік заттардың бар екенін |
|
Тапсырмалар |
анықтайды. |
|
|
|
|
1-тапсырма |
|
|
Практикалық жұмыс «Тағам құрамындағы қоректік заттарды анықтау». Құралдар: Сіздерге әр түрлі тағамдардың жиынтығы: жұмыртқа ақуызы, нан кесегі, банан, жаңғақ немесе күнбағыс дәні, ет кесегі, шошқа майы.
Реактивтер:мыс сульфатының ерітіндісі 1%-10мл 2М натрий гидроксиді-2мл, йодтың спирттегі ерітіндісі.
Жабдық және ыдыс: сынауықтар-6, стақан-1,тамшуырлар-6, қасық-1, қағаз майлық немесе сүзгіш қағаз-2.
Жұмыс барысы:
4 сынауыққа тамшуырмен 2мл 2М натрий гидроксидінің ерітіндісін және 5 тамшы 1%-дық мыс сульфатының ерітіндісін қосып, ретімен 4 сынауықтың үстіне қант, крахмал, жұмыртқа нәруызын және өсімдік майын тамшуырдың көмегімен қосып шығыңыз.
Байқалған өзгерісті 1-кестедегі 2 бағанға жазыңыз.
Сынауыққа қанттың, крахмалдың, жұмыртқа нәруызы, өсімдік майының сулы ерітіндісін дайындаңыз. Осы ерітіндінің үстіне бір тамшы йодтың спирттегі ерітіндісін тамызып шығыңыз.
Байқалған өзгерісті 1-кестедегі 3 бағанға жазыңыз.
Қант, крахмал, жұмыртқа нәруызы және өсімдік майы ерітінділерінен таза шыны таяқшаның көмегімен сүзгі қағазына жағыңыз. Түзілген дақты қыздырыңыз.
Байқалған өзгерісті 1-кестедегі 1 бағанға жазыңыз.
Тағамдық заттардың реактивтерге әсері бойынша қорытынды жасаңыз.
1 -Кесте Тағам құрамындағы қоректік заттарға жасалған тәжірибе бойынша байқалған өзгеріс нәтижелері
-
Қоректік
Реактивтің әсері
заттар
мыс гидроксиді
йод
қант
крахмал
аққуыз
май
56
ЖОБА
Тағам құрамындағы қоректік заттарға тәжірибе жүргізіңіз (нан кесегі, банан,
картоп, ет, шошқа майы, жаңғақ). Бұл жұмысты жүргізу үшін әрбір тағамды жеке стаканға салып үстіне су құйып езіңіз. Етті бірнеше минут бойы қайнатыңыз.
Байқалған өзгерісті2-кестедегі бағандарға жазыңыз.
2 -Кесте Тағам құрамындағы қоректік заттарға жасалған тәжірибе бойынша байқалған өзгеріс нәтижелері
-
Қоректік
Реактивтің әсері
заттар
мыс гидроксиді
йод
нан
банан
ет
шошқа майы
Дескриптор Білім алушы
қантқа реактивтердің әсерін анықтайды;
крахмалға реактивтердің әсерін анықтайды;
ақуызға реактивтердің әсерін анықтайды;
нанға реактивтердің әсерін анықтайды;
етке реактивтердің әсерін анықтайды;
бананға реактивтердің әсерін анықтайды;
шошқа майына реактивтердің әсерін анықтайды;
майға реактивтердің әсерін анықтайды.
57
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: 7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер және қосылыстар
Оқу мақсаты |
7.5.1.3 Адам ағзасына кіретін элементтерді |
|
|
(О, С, Н, N, Ca, P, K) атау. |
|
Ойлау дағдыларының |
Білу және түсіну |
|
деңгейі |
|
|
Бағалау критерийі |
Білім алушы |
|
|
• Адам ағзасының құрамына кіретін элементтерді атайды. |
|
|
• Адам ағзасының құрамына кіретін элементтерді |
|
Тапсырмалар |
макроэлемент және микроэлементтерге жіктейді. |
|
|
|
1-тапсырма
Адам ағзасына кіретін элементтерді атап, олардың маңызы және пайыздық мөлшері туралы айтып, кестені толтырыңыз.
-
Элемент аты
Маңызы
%-мөлшері
Дескриптор Білім алушы
адам ағзасына кіретін элементтерді атайды;
олардың маңызы және пайыздық мөлшері туралы айтып,
кестені толтырады.
2-тапсырма
(а).Адам ағзасы оттек, сутек, көміртек және басқадай химиялық элементтерден тұрады. (суретті қараңыз). Егер Даниярдың массасы 60 килограмға тең болса, онда Даниярдың ағзасындағы көміртектің массасын есептеңіз.
__________________________________________________________________________________________
58
ЖОБА
_________________________________________________________________________________________
(в).Мына элементтерді микро және макроэлементтерге жіктеңіз: K, Fe, Zn, Ca, F, Mg, P, Cu.
Микроэлементтер Макроэлементтер
Дескриптор Білім алушы
суретті пайдаланып көміртектің массасын есептейді;
элементтерді микро және макроэлементтерге жіктейді.
3-тапсырма
Төмендегі микро және макроэлементтердің организмдегі ролі мен көздері, қажеттілік мөлшері, жетіспеушілік белгілері туралы айтып, кестені толтырыңыз.
Элементтер |
Организмд |
Қажеттілік |
Жетіспеушілік |
Қорек көздері |
|
егі ролі |
мг/тәулігіне |
белгілері |
|
Калий |
|
|
|
|
Кальций |
|
|
|
|
Фосфор |
|
|
|
|
Темір |
|
|
|
|
Мыс |
|
|
|
|
Мырыш |
|
|
|
|
Дескриптор |
Білім алушы |
|
|
|
макро және микроэлементтердің ағзадағы ролін атайды;
элементтердің қажеттілігін көрсетеді;
элементтердің жетіспеушілік белгілерін атайды;
элементтердің қорек көздерін көрсетеді.
59
ЖОБА
Бөлім/Тақырып: 7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер және қосылыстар
Оқу мақсаты 7.5.1.4 Тыныс алу және фотосинез процестерін түсіндіру.
Ойлау дағдыларының Қолдану.
деңгейі
Бағалау критерийі Білім алушы
Тыныс алу және фотосинтез процестерінің химизмін түсіндіреді.
Тапсырмалар
1-тапсырма
Төменде суретте фотосинтез бен тыныс алу процесінің салыстырмалы схемасы берілген.
Схеманы қолдана отырып фотосинтез бен тыныс алу процесі бойынша берілген кестені толтырыңыз.
-
Белгісі
Тыныс алу
Фотосинтез
Қайда жүреді?
Қай газ бөлінеді?
Қай газ сіңіріледі?
Не бөлінеді
(органикалық заттар
және энергия)?
Тәуліктің қай
уақытында жүреді?
60
ЖОБА
Фотосинтез - бұл _____________________________ процесс, онда көмір қышқыл газы _____________________________________________ тотықсызданады.
Дескриптор Білім алушы
фотосинтез анықтамасын тұжырымдайды;
фотосинтез және тыныс алу процестерінің уақытын, өтетін жерін,
сіңірілетін, бөлінетін заттарын анықтайды.
2 - тапсырма
