7.4. Өнегелі жыныс тәрбиесінің үлгісі Өнегелі жыныс тәрбиесінің үш үлгісі

16-таблица. Өнегелі жыныс тәрбиесінің үлгісі

1) Жазалау (Рестриктивті)	2) Қайырмау (Пермисивті)	3.) Демократиялық (ең ортасы)
Неғұрлым сирек болса, солғұрлым жақсы	Барлық ақпараттар	Қажетті ақпаратгар
Мынаны істеуге болады және мынаны істеуге болмайды өйткені:	Басқа бағыттар бол-мауы мүмкін.	Осындай істе бақаша емес, өйткені...
Бұл жалғыз дұрыс бағыт	Барлық бағыттар дұрыс	Көп бағыттар бар ғой, бірін тандап алу дұрыс________

7.5. Өнегелі жыныс тәрбиесінің негізгі кағидалары

1. Адамның даму үрдісін үдету;

2. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне қарай жүргізілетін істер;

3. Нақтылы ақпарат құралдары;

4. ("Жәйден" күрделіге қарай Иерархия принципін) жүзеге асыру; оқыту тәрбиелеу;

5. Өткізілген құжаттарға жүйелі түрде қайтадан оральш, түсінік беру;

6. Түрлі ұғым мен пікірлер талқыланып, оларды жүзеге асыра түсіру;

7. Жекелей және ұжымдық ой-қызметіне дайындалып қағидаларды ашып түсіндіру;

8. Өзін-өзі талдау, бағалау дағдысын үйрету;

9. Ақылға сыйатын мінез-құлықты үйлестіру;

10. Алғашқы мағлұматгарды хабарлау, түсіндіру;

Оқушылардың ойлау қабілетін дамытумен қатар сезім аясын

кеңейтіп өрістету керек. Махаббат, қуаныш, қатулану, қорқыныш, жек көріп кету, сенім, сыйлау, жыныстық әрекетке деген ынтазарлық, нәпсіге деген ыңғай сияқты ұғымдарды сипатгау қиын болады, бірақ бұның өзі жыныстық білім тәрбиесінің құрамдас бөлігі болатынын ескеріп, қадағалап отырған жөн.

Жыныстық білім — деп жазады Х.Қ. Сәтбаева және т.б. (1999) — тәрбиесінің Америкадағы бағдарламалардың бірі —

137

"махаббатқа қатысы бар білім"деген тараудан басталады. Олар әр қарай-Эрик Флорем талдау нәтижелерінің негізінде махаббат:

1) еңбек; 2) жауапкершілік; 3) сыйлау; 4) түсінік. Осы айтылғандар қағида ретінде басшылыққа алынуы тиіс.

7.6. Жыныстық білім тәрбиесі және оның негізгі бөлімдері

Жеткіншектердің өзін-өзі бағалау критерилері. Ол үшін мына төмендегілерді әр қашанда естен шығармауымыз керек.

1. Білім жөне ақпарат (информация);

2.Өзін-өзі бағалау;

3.Дағды және іскерлік;

4.Ағзаның құрылысы және қызметі;

5.Өрбіту жүйесі;

6.Контрацепция;

7.Жыныс қатынастарынан жұғатын аурулар түрі (сифилис, гонеррея, СПИД, ВИЧ).

Еркекті (баланы), әйелді (қызды), қалыптастыратын адам-гершілік өнегелі жыныс тәрбиесіне маңызы және мақсатын айқындай келе мына төмендегі фактылардың сақталуына мән берген дұрыс (17-таблица).

17 Таблица Өнегелі жыныс тәрбиесін айқындайтын критерилер

2. 3. 4. 5. 6. 7.

 

 

Ақпарат	Оларға деген құндылықтар мен қатынастарды қалыптастыру-	Дағды	Қолдау және көмектесу
Ағзаны өрбіту функциялары. Жүктіліктің аддын алудың тәсілдері...	Денсаулық, отбасы, түсік жөне тағы басқалар	Өз - өзін бекіне ұмыттылдыру және қатынасуға деген ыңғай	Қүрбы-құрдастар, ересектері әлеуметтік - және медқұжалық міндеттер
Ақпаратты қабылдау	Қатынасты анықтау	Дағдылармен ыңғайды жаттықтыру	өкінуді пайдалану тәжірибесі.
Түсіну қолданыс және дамыту, шешім қабылдау		"өз - өзіңді біле білу"

138