Ғ витамині

(қанықпаган май қышқылдары)

Соңғы жылдары жүргізілген зертгеулер нәтижесінде, егер тағамның құрамыңда өсімдіктер майы болмаса, онда адам организмінде липидтер алмасуы бұзылып, қан тамырлары қабырғаларында холестерин заты көп мөлшерде жиналады екен. Өсімдіктер майлары құрамында кездесетін 18 және 20 көміртегі атомдары бар қанықпаған май қышқылдары липидтер алмасу процесіне, әсіресе холестриннің алмасуына өте қажет-ақ.

Q витамині (убихинон)

1955 жылы жануарлар майынан Q липовитамині немесе уби-хиноно бөлініп алынды. Бұл, әсіресе мембрананың митохон-дрияларында көп кездеседі. Химиялық табиғаты жағынан Q вита-мині хинонның туындысы болады. Оның сақинасында екі меток-сильды топтар кездесумен бірге, бүйір тармағында 6—10 изопрен бөліктерінен тұратын изопрен топшасы бар.

Убихинон биологиялық тотығу процесітерінде үлкен ролі

атқарады. Мұның молекуласында карбонильды топтар болатындықтан,

106

протондар мен элекгрондарды тасымалдау процестеріне тікелей ат салысады. Бұл процесс клетканың энергетикалық станциялары болатын митохондрияларда өтеді.

Q витамині әсіресе жүректің бұлшық еттерінде көп кездеседі, себебі жүректің орасан зор жұмыс істеу барысында, оның энергияны да көп қажет ететіні белгілі. Сондай-ақ бұл витамин ткандердің тыныс алуына да қатысады.

Активитаминдер

Клетканың витаминмен қоректенуіне ортүрлі әдістермен бөгет жасайтын заттарды — антивитаминдер деп атайды. Оларды екі топқа бөледі:

1) витамин молекулаларын бұзатын немесе олардың активсіз-дендіретін, яғни инактивтендіретін заттар:

2) витаминдердің структурасына ұқсас және олардың биоло-гиялық активтік заттардың ығыстырып, активсіздендіретін заттар.

Мысалы, К витаминіне гепарин мен дикумарин жатады. Олар протромбиннің тромбинге айналуына бөгет жасайды, сонымен бірге қан айналу процесін баяулатады. Жұмыртқа белогі — авидин-биотинді байланыстыруға қабілетті.

Осы сияқты мысалдарды көптеп келтіруге болады.

107

4.8. Ағза тазалығы және денсаулық

Көптеген аурулардан бірден

құтылып кетудің ең бірінші

жолы, ағзаны керексіз

заттардан тазалау

Н. Семенова

Надежда Алексеевна Семенова өзінің мамандығы бойынша тағам өнер кәсібінің химик-технологы. Ол бала және жас кезінде көп ауырған адам. Ауруы ұзақ жылдарға созылған. Ол жиі-жиі ангина мен астма, бронхиттермен, гепатитпен, ревматизмнің ауыр түрімен, безгекпен ауырған. Оның көңіл-күйі өте төмендеп кеткен. Әлім жағдайына жеткен. Еш қандай ем-дом қонбаған. Ол мүгедек болып қалған.

Осындай қиын жағдайдан шығудың жолын іздеп, ол өз сауықтыру жүйесін жасаған. Сауықтырыу жүйесінің негізі етіп, бөлек-бөлек тамақ ішу, ағзаны тазалау және қимылды алған. Осы жүйелерді жасағаннан кейін барлық дертінен айығып 180 километрлі марафон жүгірісіне қатынасқан. Мұндай нәтижеге жету үшін онда өзгіндік тырысу мақсаты болған. Өте қатаң төртіпке және құштарлыққа сүйенген.

Н. Семенованың айтуына қарағанда, дәрі-дермек адамға қысқа мерзімге ғана көмектессді. Тек ағзаға критикалық жағдай туған кезде, жалпы адам өзінің денсаулығы үшін тұрақты түрде айналысу керек. Әр қашанда үш қағиданы естен шығармау керек: 1) дұрыс тамақтану; 2) физикалық жаттығулар жасап дұрыс тыныс алу; 3) ішкі органдарды биологиялық тұрғыдан таза ұстау.

Қазіргі кезде рафирнирленген тағамдарды көп пайдалан-ғандықтан ішкі органдардағы ас қорытудың міндетін атқаратын микроағзалар (микробтар) жойылып кетеді. Сондықтан да қорытылмаған тағамдардың бөлшектері ас қорыту органдарының қатпар-қатпарларына жиналып органикалық заттардың тасына айналып, ішек қабырғаларына жинала береді, жинала береді. Америкада бір қайтыс болған әйелдің інін жарып қарағанда, одан 8 кг әр түрлі қажетсіз зат алынған. Ондай құбылыс әр адамның ішкі органдарында кездесуі сөзсіз. Тоқ ішекке ондай заттар көп жиналады, адам ағзасын қажетті температурамен қамтамасыз ете алмайды. Тоқ ішеккс жиналған керексіз заттар

108

неше түрлі токсиндер (улар) шығарып ағзаны уландырып, барлық органдарға тарап интдоксинациялайды.

Егер адам әр түрлі антибиотиктерді және аналгетиктерді пайдаланса, ішекте дисбактериоз — ішектің және асқазанның ас қорытатын биохимиялық үрдістері бұзылады. Пайдалы микробтар түгелімен жойылып кетеді. Олардың орнын жұкпалы ауру тарататын микробтар басады. Адам ағзасының иммунитеттік қасиеті жойылады. Асқазанда гаситроэнтерологиялық ауру, пиело-нефрит, диатез, неиродермит дерттері қаптап кетеді.

Н. Семенова негізінде Г. Шелтон тлориясын жақтайды.

Г. Шелтон теориясының маңызы мынада. Жейтін тамақты үш категорияға бөлу:

1) белокты тағамдар, олар қышқылды ортада жақсы қорытылады;

2) қантты тағамдар — сілтілі ортада жақсы сіңеді;

3) тірі азық ~~ түліктер-фермениттері көп ортада қоры-

тыналытындар.

Осыған орай Н. Семенова белокты тағам ішкеннен кейін 2 сағаттан соң көмірсуы көп тағамдарды ішкен жөн деп есептейді. Денсаулық жоғары деңгейге болу үшін Н. Семенова ішкі органдар таза болу керек, ішкі органдарды клизма жасап, үнемі тазалап отыруды ұсынады. Ішетін тағамдар бірімен-бірі дұрыс үйлесімді болу керек. Ол мына төмендегі 12-таблицада көрсетілген. Әрбір оқушы бұл ережені қатаң сақтаған жөн.

Ағза тазалаудың кейбір түрлері (Н. А. Семенова бойынша):

1-қадам. Ішектерді тазалау.

2-қадам. Жүйелі түрде тағамдарды үйлестіру.

3-қадам. Бактериоздармен күрес.

4-қадам. Буындарды тазалау. Адам ағзасында әр түрлі буын бар. Соның барлығын тазалау керек.

5-қадам. Бауырды тазалау.

6-қадам. Бүйректі тазалау.

7-қадам. Қанды және қан лимфаларын тазалау.

8-қадам. Түтіктерді тазалау.. Адам ағасында 70 түрлі бездер бар. Медиктердің айтуына қарағанда олардың саны 100-ге жетеді.

Ерінбесен, денің сау болады. Ұзақ өмір сүресің. Ауырмай сүруге болады.

109

12-т а б л и ц а. Тағамдык азық-түліктің (продуктылардың бірімен-бірінің үйлесшділігі (Г. Шелтон бойынша)

		Продуктылар	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16
	1	Ет. балық, құс										4	3
	2	Астық бұрышақ				4	4		3			4	4
	3	Сарымай				3			4	4		4	4		4	3	3
	4	Қаймақ,		4	3		3		4	4	3	4	4		4	3	3
	5	Шоп майы		4		3			4	4	3	4	4					4
	6.	Қант, конфеттер										4
	7	Нан, жарма, картофель		3	4	4	4					4	4				3	3
	8.	Ащы фруктылар, по-мидорлар			4	4	4				3	4	3		3	4		4
	9.	Тәтті фруктылар, кептірілген фруктылар				3	3			3		4	3	3	4			3
	10	Көк өніс (овощтар)		4	4	4	4	4	4	4	4
	11	Крах.малды көк өністер (овощтар)		4	4	4	4		4	3	3	4		3	4	4	3	4
	12	Сүт			3						3		3
	13	Ірімшік шикі сүттен жасалған				4				3	4	4	4			4		4
	14	Сыр, брынза			3	3			3			4	4		4			3
	15	Жұмыртқалар			3	3			3	4		4	4		4
	6	Жаңғақтар					4		3	4	3	4	4		4	3