- •Retoryka I erystyka
- •Pojęcie retoryki, funkcje, zasady
- •3 Zadania /funkcje mowy:
- •Neoretoryka
- •1936R. – nowa retoryka
- •Logos, ethos, pathos
- •Terminologia retoryczna dawniej I dziś
- •Retoryka dziennikarska
- •Współczesne badania nad retoryką
- •Retoryka jako tworzenie tekstu
- •Retoryka wizualna/obrazu
- •Podmiot retoryczny
- •Nurt creative writing I jego związek z retoryką
- •Inwencja – pojęcie, temat, tytuł
- •Pojęcie toposu I rodzaje toposów
- •Progymnasmata
- •Perwsazja I środki perswazyjne
- •Interpretacja
- •Manipulacja, propagadna
- •Sposoby manipulowania:
- •Propaganda
- •Argumentacja
- •Negocjacje I sztuka prezentacji, jako dyskurs perswazyjny
- •Erystyka – pojęcie I wybrane strategie
- •Dyspozycja – pojęcie, toposy I figury kompozycyjne
- •Elokucja – pojęcie, zasady, triada stylistyczna, styl retoryczny, stylistyka interakcyjna
- •Memoria, actio
- •Retoryka a inne dyscypliny
- •Retoryka komunikacyjna
- •Pojęcie mimesis
- •Retoryka arystotelesa
- •Retoryczność gatunków dziennikarskich I tekstów użytkowych /okołodziennikarskich/
- •Metody retorycznej analizy tekstu
- •Triady retoryczne
- •Retoryka a erystyka
- •Czy zmienia się teoria retoryki?
- •Retoryka a retoryczność
Argumentacja
Narzędzia rozumowania argumentacji:
Entymemat (sylogizm) rozumowanie polegające na tym, że z dwóch przesłanek wynika jeden wniosek.
Np. nie umiem przyprawić rosołu, więc nie jestem dobrą kucharką.
Epicheremat
Soryt (łańcusznik) jeżeli a to b to b to a itd…
Indukcyjne (od szczegółu do ogółu)
Przykład (podobny, zbliżony, niepodobny) np. oni coś robią, to my też.
Zasady argumentowania:
Należy uwzględniać właściwości audytorium
Utrzymywanie kontaktu z rozmówcą
Musimy mieć świadomość celu przemowy
Świadomość celu, jaki przyświeca odbiorcom
Unikanie chaosu argumentacyjnego
Teza powinna być powtarzana
Zaznaczanie ważnych kwestii
Posługiwanie się konkretami
Posługiwanie się obrazowaniem
Stosowanie supozycji – wszyscy wiedzą, że…; każdy wie, że…
Mówienie zrozumiale
Mówienie o korzyściach, gdy słuchacze się z nami zgodzą
Odwoływanie się do wartości uważanych powszechnie za moralnie dobre, prestiżu
Odwoływać się do obrony przed nierównościami społecznymi
Nazywanie zjawisk i faktów w określony sposób
Lansowanie własnego stanowiska
KONTRARGUMENTACJA
Mamy z nią zawsze do czynienia, np. w czasie wystąpień publicznych.
Kontrargumentować można się na dwa sposoby:
Uczciwie, rzetelnie – odbijamy to, co mówi przeciwnik.
Nieuczciwie – argumenty nie zawsze etyczne
Negocjacje I sztuka prezentacji, jako dyskurs perswazyjny
Erystyka – pojęcie I wybrane strategie
ERYSTKA – sztuka prowadzenia sporów w celu zwycięstwa w oczach słuchaczy.
Spór erystyczny polega na tym, aby świadkowie sporu uznali nas za zwycięzców, nie przeciwnik. Mamy w nim możliwość głoszenia swoich poglądów, zrobienia wrażenia na słuchaczu, daje czas antenowy. Można go prowadzić każdą metodą, nawet nieetyczną.
Techniki erystyczne dzieli się na 3 działy:
Mające związek z tematem wystąpienia
Skierowane na grono słuchaczy
Skierowane na przeciwnika
ERTSTYKA – sztuka prowadzenia sporów
Od łacińskiego Eris – patronki niezgody
Sofistyka – zajmuje się słownymi wybiegami, nieuczciwymi sztuczkami, tzw. sofizmatami:
umiejętność zaprzeczania (np. „w teorii to się sprawdza, ale nie w praktyce”),
metoda potoku bezsensownych słuch, tzw. pustosłów,
metoda twierdzeń relatywnych (np. „Murzyn jest czarny, ale zęby ma białe, więc jest czarny ale nie jest),
pozory poprawności (np. „teoria X jest fałszywa, bo X jest Y”),
Grecy dostrzegli, że erystyka jest po złej stronie perswazji.
Fałszywy obraz rzeczywistości za pomocą chwytów pozamerytorycznych. Sofiści wykorzystywali chwyty erystyczne.
Strategmaty – formuły argumentacyjne używane w erystyce
O erystyce możemy mówić w skali mikro lub makro.
Metody Kochana: metoda ironicznej niekompetencji; podrzucenie audytorium „czerwonego śledzia”, metoda czarno-białego widzenia; sofizmat powszechnej praktyki; błyskawiczne tempo rzucanych pytań; atak osobisty; ścieranie w pył; ucieczka
Dyspozycja – pojęcie, toposy I figury kompozycyjne
Dyspozycio – porządkowanie materiału, przewidujemy kompozycję, jak zaczniemy, co dalej, jak skończymy, odrzucanie materiału nieciekawego, niewiarygodnego – selekcja
Arystoteles wyróżniał 4 elementy w każdej wypowiedzi:
- wstęp
- przedstawienie sprawy i dowodzenie
- epilog
- zakończenie
Dla Platona każda mowa/tekst powinny być zamkniętą całością, która ma wyraziste końce i środek. Powinny istnieć między nimi sensowne proporcje.
KOMPOZYCJA
Musimy zaczynać od zdań przykuwających uwagę; informacje równomiernie rozmieszczać w tekście; ostatnie zdanie ma poruszyć odbiorcę. Jest wiele błędów w kompozycji. Dyspozycja to nauka o uporządkowaniu materiału zebranego na poziomie inwencji.
Wstęp – ogromna rola psychologiczna – przychylność słuchacza. Była to 1/8 całego tekstu (15%). Krótki, ale ważny, bo jeden z najlepiej pamiętanych. Różnie realizowany (anegdota, dowcip, itd.) Przygotowywał do głównego typu wypowiedzi.
Topos exordialny – czyli wstępny; topos jest domeną inwencji; można było podawać przyczyny/ cel pisania, odnieść się do tytułu, uzasadnić podjęty gatunek; w jakich okolicznościach doszło do napisania tekstu.
Zakończenie – życzliwe nastrojenie do tematu, czasem kończymy hasłem, apelem, postulatem. 5 – 15% przekazu.
Topos finalny – topos stosowany w zakończeniach; np. figura zwana epilogosem; skrzydlate słowa – mogą być pointą, życzeniami, sugestią do dalszych rozwinięć.
Schemat 3 warunków spójności: 1 nadawca, 1 odbiorca, 1 temat.
KOMPOZYCYJNE FIGURY RETORYCZNE:
Tranzycja – przejścia, sposoby przechodzenia np. zacznę od, tyle o…
Dygresja – by uniknąć monotonii
Powtarzanie (paralelizm retoryczny) – podsumowanie przy użyciu innych słów, przykładów
Akapit – podstawowa jednostka kompozycji tekstu
Ciągi przyczynowo skutkowe/wynikowe
Pominięcie – „pomijam kwestie związane z…”
Cząstkowa rekapitulacja
Wtrącenia nawiasowe
Wyliczenie
Zapowiedź czegoś
Solilokwium
Sentencje
Dowcipy
Odwracanie kolejności zdarzeń
Asocjacja
