Ауқымды оқылым

Бұл не?

• Браунның айтуынша (1989): ауқымды оқылым мәтіннің жалпы мағынасын түсінуге қол жеткізу үшін қолданылады.

• Лонг және Ричарттың айтуларынша (1987): ауқымды оқылым студенттердің көлемі жағынан үлкен мәтіндерді сыныптан тыс оқу. Оқу барысында белгісіз сөздерді тастап кетіп, тек мәтіннің жалпы мағынасын түсіну.

• Ауқымды оқылымның мақсаты студенттердің кітап оқуға қызығушылықтарын арттыру

• Ауқымды оқылым әрқашан негізгі идеялар түсіну үшін емес, толық ақпарат алу үшін жасалады.

Сипаттамасы:

• Білім алушылар мүмкіндігінше көп оқиды

• Тақырыптар ауқымы бойынша әр түрлі материалдарды оқиды

• Білім алушылар өз қызығушылықтарына байланысты мәтіндерді таңдайды

• Ауқымды оқылымның мақсаттары әдетте ақпарат алып, мәтінді жалпы түсіну болып табылады.

• Ауқымды оқылым әдетте іштей, өз бетінше оқу болып табылады.

• Оқу жылдамдығы әдетте тез.

Қажетті оқу құралдары:

• Аутентті оқу материалдары (газет, журнал және т.б.)

• Веб ресурстар

• Мұғалім таңдаған әңгімелер мен мақалалар

Оқытушының рөлі:

• мұғалім оқушының мүдделеріне негізделген оқу материалдары бойынша ұсыныстар береді.

Білім алушының рөлі:

• Студент оқу қабілетін дамыту үшін жалпы жауапкершілікті өзіне алады.

• Студент сөздік қолданбай оқиды.

• Студент әдетте оқу материалын өзі таңдайды

Артықшылықтары:

• Студенттердің «оқу әдеті» дамиды

• Студенттер сөздік қорларын дамытады

• Студенттердің оқып түсіну қабілеттері дамиды

• Студенттердің жалпы тіл құзыреттіліктерін артады [11]

Мәтіннің жалпы мағынасын анықтау үшін оқу (skimming)

Бұл әдіс мәтінді жылдам оқу болып табылады. Бұл әдіс арқылы:

• Білім алушылар мәтіннің жалпы мағынасын біледі

• Білім алушылар мәтінді жазушы автордың мақсаты туралы түсінік алуға мүмкіндік алады

• Білім алушылар мәтіннің жалпы құрылымымен таныса алады

Қолданыс кезі:

• Бұл әдіс ойымызда кейбір жалпы сұрақтар туындағанда пайдаланылады

• Бұл әдіс мәтінге шолу жасау үшін пайдаланылады.

Білім алушының рөлі:

• Ең алдымен мәтіннің тақырыбын оқу

• Кіріспені немесе бірінші тармақты оқу

• Әр тармақтың бірінші сөйлемін оқу

• Қорытынды бөлім немесе соңғы тармақты оқу

Мәтіннен нақты ақпаратты анықтау үшін оқу (scanning)

Бұл не?

• Бұл әдіс мәтіннен нақты ақпаратты табу үшін жылдам оқую

Қолданыс кезі:

• Бұл әдіс техникалық, ғылыми немесе кәсіби материалдармен жұмыс істегенде жиі пайдаланылады.

Оқытушының рөлі:

• Мұғалім нақты ақпараттары бар мәтіннің үзінділерін таңдайды.

• Мұғалім аутентттік материалдарды пайдалана алады

• Мұғалім қажетті ақпаратты табу үшін студенттерге мәтінді мұқият оқуды талап етеді. Онымен қатар студенттерден мәтіннің тақырыбын және мәтіндегі түйін сөздерге көңіл бөлуді сұрайды.

Білім алушының рөлі:

• Студенттер мәтінді оқыр алдында сұрақтар құрастырады

• Студенттер мәтіндегі суреттер, сандар, үлкен немесе кіші әріппен жазылған сөздерге және т.б. мәтіндегі ерекшеліктерге көңіл бөлулері шарт.

III. Бөлім