2. Сатып алынатан ұйымның бірегейлендірілген активтері мен міндеттемелері. Сатып алынатын ұйымдардың шартты міндеттемелері. Іскерлік бедел. Кәсіпорындарды кезең бойынша біріктіру.

3. Шоғырландырылған қаржылық есептілікті ұсыну (қехс(ifrs)27). Шоғырландырылған қаржылық есептілікті қолдану аясы. Шоғырландыру процедуралары.

Есептiк кезең бiткен соң шаруашылық жҥргiзушi субъект қаржылық есеп берудi

жасайды. Шаруашылық жҥргiзушi субъекттiң қҧрамында Қазақстан Республикасының

аймағында және онан тысқары жерлерде тҧратын еншiлес немесе тауелдi cepiктecтіктepi

бар болса, ӛзiнiң қаржылық есеп беруiмен қоса, шоғырландырылған есеп берудi жасайды,

яғни бiрнеше заңды тҧлғаның есеп беруiн бiрiктipедi. Бҧл жерде келесі тҧлғаларды бӛледі:

1)негізгі серіктестік;

2) еншiлес немесе тәуелдi cepіктестіктер.

Заңды тҧлға басқа кәсiпорынның акциясын сатып алу арқылы ӛз қызметін жҥзеге

асыруы мҥмкін және егер де сол сатып алынған акциясы 50%-дан астам болса, онда

аталған тҧлға инвестицияланған объектiге бақылау жасау мҥмкiндiгiн алады. Инвестор

бақылауды белгiлейтiн болса, онда ол кәсiпорын негiзгi заңды тҧлға болып танылады, ал

бақыланатын (инвестицияланған) кәсiпорынды еншiлес кәсiпорын деп атайды. Негiзгi

және барлық еншiлес кәсiпорындар бiрiгiп, бiрiккен занды тұлғалар тобын қҧрайды

және олардың мәлiметi бойынша консолидацияланған есеп беруiн жасайды.

Қаржылық есеп берудi пайдаланушылар олардың топтасқан бӛлiгiн емес, тҧтас

бӛлiгiн бiлуге мҥдделi болып келедi.

Бҧндай қажеттiлiк Қаржылық есеп-2 койылатын талапты кҥшейтедi, сондықтан

шоғырландырылған есеп берудiң қҧрамына кiредi:

1)консолидацияланған бухгалтерлiк баланс,

2)пайдалар мен зияндар туралы шоғырландырылған есеп беру,

3)ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есеп беруi,

4)тҥсініктемe жазбасы.

Шоғырландырылған есеп беруді «Шоғырландырылған есеп беру жене еншiлес

cepiктестігі инвестицияның есебi» 27 (IAS) ХЕҚС сәйкес келесi жолмен

шоғырландырылады (яғни, бiрiктiредi):

1) есеп берудi ӛзара сәйкестендiредi (есеп беру қосымша ӛңделедi, жiктемесi

ӛзгеpтiледi, тҥзетулер енгiзiледi);

2) активтер, мiндеттемелер, меншiк капиталы, табысы, шығысы туралы

мәлiметтердiң әрқайсысы жолы мен бабы бойынша қосылaды;

3)кейбiр баптар бойынша қайталауға жол берiлмейдi және кейбiр баптар жойытуы

мҥмкін.

Бiрнеше заңды тҥлғалардың есеп беруiнен бiр ғанa қаржылық есеп берудi жасау

ҥшiн iшкi есеп, бағалы қағаздар, меншiк капиталдар және Т.б. мәлiметтердiң негiзiнде

тиicтi тҥзетулер жасалынады.

Тҥзету жазбалары шоғырландырылған қаржылық есеп берудiң дайындау барысы

оның жҧмысшы кестесiнде жасалынады және ол негiзгi кәсiпорынның бухгалтерлiк 38

есебiнде де, еншiлес заңды тҧлғада да кӛрсетiлмейдi.

Топтық есеп беру жасау кезiнде еншiлес заңды тҥлғаның бухгалтерлiк балансында

бӛлек кӛрсетiледi, яғни еншiлес занды тҧлғаның нақты таза активiмен алмастырылады.

Баланста әрбiр еншiлес cepiктестігі және негiзгi заңды тҧлғаның ҥлесi бойынша меншiк

капиталы қалыптастырылады. Бҧл жерде меншiк капиталында негiзгi заңды тҧлғаның

ҥлесiнен oған енген (кірген) еншiлес серiктестiктердiң ҥлесi кӛп немесе аз болуы мҥмкін.

Еншілес компанияның акцияларын сатып алу мерзімінде консолидация (бірлесу)

ҥрдісі келесідей кезеңдерден тҧрады:

1.Бас және еншілес компаниялардың бір тектес активтері, міндеттемелерінің және

меншікті капитал баптары қатарларымен қосылуы;

2.Ішкі топтардың есептері бойынша дебиторлық және кредиторлық қарыздарын

жою бойынша тҥзету жазбаларын жҥргізілуі;

3.Еншілес компанияға салынған инвестицияның баланстық баптары мен еншілес

компанияның меншікті капиталындағы бас компанияның сәйкес ҥлестік қатысуын жою

бойынша тҥзету жазбаларын жҥргізілуі;

4.Еншілес компанияның меншікті капиталындағы бас компанияның улесіне

жатпайтын азшылық ҥлесінің анықталуы;

5.Еншілес компанияның акцияларына салынған бас компанияның инвестициясына

кеткен шығындарының олардың баланстық қҧнынан артық кӛлемінің анықталуы;

6.Еншілес компанияның меншікті капиталындағы сәйкес ҥлестік қатысуындағы

еншілес компаниялардың активтері мен міндеттемелерінің ағымдық нарықтық қҧнына

дейінгіқҧнның тҥзетілуі;

7.Іскерлік репутацияның, яғни гудвилдің кӛлемінің анықталуы.

4. Бухгалтерлік балансты және пайдалар мен залалдар туралы есептілікті шоғырландыру үдестері.

5. Бөлек қаржылық есептіліктердегі еншілес, бірлесіп бақыланатын жәіне тәуелді ұйымдарға инвестициялардың есебі.

6. Пайдалар мен залалдар туралы шоғырландырылған есептілік.

7. Инвестициялық меншік танылуы. Иеленуші қолданылатын меншік. Алғашқы бағалау.