19.Стафилококктардың морфологиясы және дақылдық қасиеттері

Таксономиясы.

Тұцымдастыгы: Місгососсасеае.

Туыстастыгы: 8іарһу1ососсиз.

Түрі: З.аигеиз, З.ерісіегтісііз, 8.заргорһуІісиз

Стафилококтарды Л.Пастер және Огстен (1880 ж.) ашқан. 1884 жылы Розенбах стафилококтардың толық сипаттамасын берген. Байрд-Паркер жіктеуі бойынша 8іарһу1ососсиз туыстастығының 3 түрі кездеседі. 8.аигеи$, 8.ері<іегті<ііз, З.заргорһуіісиз. Соңғы кезде ұсынылған жікгеуде стафилококтардың көптеген түрлері бар - 8.һаето1у1ісиз, 8.һотіпіз, 8.\үагпегі, 8.сарі1із, З.зассһагоіуіісиз, 8.раз1еигі, алайда олар тек ғылыми зерттеулерде ғана қолданылады.

Морфологиясы. Стафилококтардың барлық түрлері шар тәрізді, дұрыс пішінді диаметрі 0,5 - 1,5 мкм жасушалар, грам оң боялады, кеңістікте дұрыс емес бөлініп жүзім шоғырына ұқсас шоқтық түзеді (18,19,20- сурет). Жалғыз және қосақталған жасушалар да кездеседі. Спора түзбейді, талшықгары жоқ. Кейбір штамдары капсула түзеді. Ь-пішін түзуі мүмкін. Жасуша қабырғасында рибитолтейхой және глицеролтейхой қышқылдары және А протейінімен байланысқан жасуша қабырғасында көптеген пептидогликандар кездеседі. 8.аигеиз-тің А ақуызы адамның және көптеген сүтқоректі жануарлардың І§0 Рс-фрагментімен байланысады. Көптеген стафилококтар беткей орналасқан капсула түзеді.

Дақылдандыру. Стафилококтар қарапайым ортада (рН 7,0-7,5) өседі және факультативті анаэробтар, оорганотрофтар. Каталазасы бар, оксидазасы жоқ. Аэробты жағдайда өсіргенде амин қышқылдар және аминдерді, анаэробты жағдайда - қосымша урацил және көмірсуларды қажет етеді. Жоғары осмостық сымға төзімді, соған байланысты стафилококтар құрамында тұздың жоғары концентрациясы бар екгивті қоректік орта - сарыуызды - тұзды агар немесе сүтті -тұзды агарда өсе алады. (18,19,20- сурет). рыуызды - тұзды агарда бұлыңғыр, айнала - шеті тегіс, домалақ пішінді әртүрлі пигментгелген (сарғыш, "ы, қызыл - сары түсті) колониялар түзеді. Колониялардың түсі липохромды пигментпен байланысты, гі бар жағдайда түзіледі, қан, көмірсулар немесе сүт қосылған қорекітік орталарда айқын белгіленеді. гменттің таксономиялық маңызы жоқ. Құрамында 8-10% ЫаСІ бар ортада жақсы өседі. Сондықтан "ыуызды - тұзды агарда лецитовителлаза ферменттің түзілуіне байланысты колониялар айналасында тәрізді сақина орналасады. Қанды агарда колониялар айналасында гемолиз аймағы пайда болады. ық қоректік ортаны стафилококтар біркелкі лайландырады, кейін кілегейлі тұнба пайда болады.

20.Стрептококктың морфологиясы және дақылдық қасиеттері.

Стрептококгарды әртүрлі жүйелер мен ағзалардан бөліп, таза дақылын алған ғалымдар: Билрот (1874 Л.Пастер (1879), Оғстон (1881), Филяйзен (1883), Розенбах (1884). Стрептококтар 8ігер1ососсасе түқымдастығына, Зігеріососсиз туыстастығына жатады. 20-дан астам түрі бар. Олардың ішінде ад ағзасының қалыпты микрофлорасына кіретін өкілдері және де адамдарда ауыр түрде өтетін эпидемиял ауру қоздырғыштары кездеседі.

Таксоном иясы.

Түцымдастыгы: Зігеріососсасеае.

Туыстастыгы: Зігеріососсиз.

Гүрі- 8іг.руо§епез, 8(г.рпеитопіае, 8іг.йеса1із, 8іг.а§а1ас1іае

Морфологиясы. Стрептококтар үсақ, шар тәрізді жасушалар, тізбектеліп немесе жүптас орналасады, ғрам оң, спора түзбейді, қозғалмайды (21,22- сурет). Стрептококтардың көптеғен штамдар ғиалурон қышқылынан түратын капсула түзеді. Жасуша қабырғасы ақуыздан, (М-, Т- және К- антигені көмірсудан (топтық спецификалық) және пептидоғликаннан түрады. Олар Ь-пішініне жеңіл гүрде ауыса Стрептококтардың беткейлі фимбрияларында орналасатын негізгі адгезині - липотейхой қышқылы бар

Пневмококтар - сопақша немесе ланцет тәрізді коктар, клиникалық материалдан дайындаг жағындыда жүптасып орналасады, айналасында өте қалың капсула пайда болады. Қапсуланың түзілу*' қан, сарысулар, асциттік сүйықтықтар белсендіреді. Қозғалмайды, спора түзбейді (23- сурет).

Дақылдандыру. Факультативті анаэробтар, капнофилдер, кейбір түрлері микроаэрофилдер. Көптеге түрлері анаэробты жағдайды талғайды. Көмірсу, қан, сарысу, асцит сүйықтығымен байытылған қорек орталарда өседі. Тығыз қоректік ортада үсақ, сұр түсті колониялар түзеді. Сұйық қоректік орта стрептококтар түбінде тұнба беріп өседі. Стрептококтар - факультативті анаэробтар. Қанды агарда альф" гемолиз (жасылдану) және бетта-гемолиз (толық), гамма-гемолиз (көзге көрінбейді) береді (21- сурет Адамның негізгі аурулар қоздырғыштары А тобына жататын бетта-гемолиз беретін түрлері.

Пневмококтар 0,1 % глюкозамен байытылған қанды немесе сарысулық ортада жақсы оседі. Сүй қоректік ортаны біркелкі лайландырады және жапалақ қар секілді тұнбаға түседі; түрып қалған дақьи түнбасы қалыңдайды. Тығыз қоректік орталарда нәзік жартылай мөлдір, шеттері тегіс диаметрі 1 колониялар түзеді; кейбір жағдайларда ортасы шұнқыр жазық колониялар пайда болады; стрептококтард" колониялары бір-бірімен қосылмайды. Қанды агарда пневмококтардың колониялары альфа-гемолиз түзе, де, түссізденген жасылтым аймақпен қоршалады. Стафилококтармен салыстырғанда ферментті белсенділігі томен. Хемоорганотрофтар; метаболизмі ашу арқылы жүреді; клиникалық маңызы бартүрл глюкозаны сүт қышқылына дейін ыдыратады. Каталазасы жоқ.

Басқа стрептококтардан пневмококтарды ажыратып-анықтау үшін оптохинмен сынама қояд (олардың өсуін тежейді); жасыл стрептококтардан айырмашылығы пневмококтар инулинді ыдырата және өтке сезімтал (дезоксихолат сынамасы).