- •1 Билет
- •1)Ж. Баласағұни-ғұлама ақын.
- •2)Хіү ғасырдағы Қазақстанның экономикалық жағдайы.
- •3)Ұлы Отан соғысы жылдарындағы қазақ кеңес әдебиеті мен өнерінің дамуына үлес қосқан тұлғаларды кесте бойынша толтырыңыз.
- •1)Ж. Баласағұни-ғұлама ақын.
- •3)Ұлы Отан соғысы жылдарындағы қазақ кеңес әдебиеті мен өнерінің дамуына үлес қосқан тұлғаларды кесте бойынша толтырыңыз.
- •2 Билет
- •1)Хү ғасырдығы Қазақстан экономикасының жағдайы
- •2)Нұралы мен Абылай хандардың ел басқару саясатын салыстыр.
- •3)Оғыздардың саяси жағдайы туралы кестені толтырыңыз.
- •3)Оғыздардың саяси жағдайы туралы кестені толтырыңыз.
- •Ііі билет
- •1)Көшпелілердің «аң стиліндегі» өнері.
- •2)Қожа Ахмет Йасауидің түркі әлемінде алатын орны
- •3)Қимақтардың саяси жағдайы туралы кесені толтырыңыз.
- •Іү билет
- •1)Өтеміс қажының «Шыңғыснама» еңбегі
- •2)Алтын Орданың мемлекеттік құрылымы ерекшеліктерін сипатта
- •3)Қимақ мемлекетінің құрылуының себептерін анықтап, кестені толтырыңыз
- •3)Қимақ мемлекетінің құрылуының себептерін анықтап, кестені толтырыңыз
- •Ү билет
- •1) Әл Фарабидің білім салаларын дамытуға қосқан үлесі
- •2)«Отарлау» ұғымына Қазақстанды Ресейлік отарлаудың ерекшеліктері қандай болғандыына талдау жасаңыз
- •2)«Отарлау» ұғымына Қазақстанды Ресейлік отарлаудың ерекшеліктері қандай болғандыына талдау жасаңыз
- •3)Қарахан мемлекеті қағандарының жүргізген саясатын кесте бойынша толтырыңыз
- •6 Билет
- •1)Әбу Райхан әл Бируни энциклопедист, ғалым
- •2)1960-1980 Жылдарындағы Қазақстанның экономикалық жағдайы.
- •Жауаптары:
- •1)Әбу Райхан әл Бируни энциклопидист, ғалым
- •3)Найман мемлекеті билеушілерінің жүргізген саясатын кесте бойынша толтырыңыз
- •Үіі билет
- •1)Сақтардың мәдениеті.
- •2)2050 Қазақстан стратегиясының басым бағыттарын анықтап, сипаттап беріңіз.
- •3)Қола дәуірі кезіндегі жартастардағы суреттер табылған аумақтарды карта бойынша белгіле.
- •Үііі билет
- •3)Қарақытай мемлекетінің саяси жағдайы туралы кестені толтырыңыз.
- •Іх билет
- •1)Оңтүстік Қазақстан Ұлы Жібек жолының Батысқа шығатын басты қақпасы.
- •2)1990 Жылдары Қазақстандағы жекешелендіру үрдісі және оның әлеуметтік салдары
- •3)Х хіі ғасырлардағы архитектуралық құрылыс жүйелерін кесте бойынша толтырыңыз.
- •2)Қазақстанның әлемдік бірлестіктеріне кіру мақсаты және оның маңызына сипаттама жасаңыз.(бұұ, Әлемдік Банк,хвф, юнеско)
- •3)Монғол империясының қоғамдық құрылыс жүйесін кесте бойынша толтырыңыз және оның маңызын түсіндіріңіз.
- •3. Моңғол империясының қоғамдық құрылысы.
- •3)Монғол шапқыншылығына қатысты оқиғаларды кесте бойынша толтырыңыз.
- •1)Қыпшақтардың этникалық құрамына түсінік беріңіз.
- •1)Ботай мәдениеті және Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ерекшеліктері.
- •2)Шанхай ынтымақтастық ұйымына Қазақстанның кіруінің тарихи маңызына талдау жасаңыз.
- •3)Алтын Орда билеушілерінің жүргізген саясатын кесте бойынша толтырыңыз.
- •1)«Түгіскен» кесенесі(ескерткіші) мен «Беғазы-Дәндібай» ескерткіштері.
- •2)Қазақ кср-ның мемлекеттік егемендігі жөніндегі декларация мазмұнын және маңызын ашып көрсетіңіз.
- •1.«Түгіскен» кесенесі(ескерткіші) мен «Беғазы-Дәндібай» ескерткіштері
- •3)Алтын Орда билеушілерінің жүргізген саясатын кесте бойынша толтыру
- •2)Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу барысындағы жетістіктер мен қиыншылықтарын сипаттаңыз.
- •2. Қазақстан экономикасының соғыс жағдайына (1941-1945 жж.) бейімделуі.
- •1. Сұлу қағанның тарихта алатын орны мен рөлі
- •2. Ксро-ның ыдырауы. Қр-ның мемлекеттік тәуелсіздігінің жариялануының тарихи маңызы.
- •1. Әбілғазы шежірелерінің тарихи маңызы
- •2.Е.Бекмахановтың тарих ғылымын дамытудағы үлесіне баға беріңіз.
- •3. Терминдердің мағынасын кесте бойынша толтырыңыз.
- •2.Е.Бекмахановтың тарих ғылымын дамытудағы үлесіне баға беріңіз.
- •3.Терминдердің мағынасын кесте бойынша толтырыңыз
- •Қазақ халқының хvі – хvіі ғғ. Шаруашылығы.
- •2.Алаш қозғалысы қайраткерлерінің ресми ақталуы және оның тарихи маңызы.
- •Маусымдық көші – қон.
- •2.Тәуелсіз Қазақстанның олимпиадалық спорттағы жетістіктері.
- •2.Қазақстанда Ислам ынтымақтастығы ұйымы конференциясының өтуі және оның тарихи маңызы.
- •2. Қазақстанда 1920- 1940жж. Жоғарғы оқу орындарының ашылуы мен білім беру жүйесінің қалыптасуы және дамуы.
Ү-нұсқа
1 Билет
1)Ж. Баласағұни-ғұлама ақын.
2)Хіү ғасырдағы Қазақстанның экономикалық жағдайы.
3)Ұлы Отан соғысы жылдарындағы қазақ кеңес әдебиеті мен өнерінің дамуына үлес қосқан тұлғаларды кесте бойынша толтырыңыз.
Жауабы:
1)Ж. Баласағұни-ғұлама ақын.
1) Қарахан мемлекетінің әйгілі ғұламасы, ақын Шу өзені бойындағы Баласағұн қаласында туған. Ол өзінің атақты «Құт негізі-білік» атты еңбегімен белгілі. Бұл алғаш рет түрік тілінде жазылған. Жүсіп Баласағұнидің бұл еңбегінде ғылымның философия, астрономия, алгебра, тағы басқа салаларға тоқталуы оның жан-жақты білікті адам болғандығын көрсетеді. «Құтадғу білік» -ХІ ғасырдаға дейінгі түрік тілді халықтардың ой-санасында орын алған, терең мазмұнды ғылыми еңбек. Бұл еңбекті Баласағұнда бастап, Қашғарда аяқтап, Сүлеймен Арслан ханға сыйға тартқан. Хан ғұламаның бұл сыйлығы үшін оған Ұлы хас-хажип деген лауазым берген. Бұл еңбегі бүгінгі таңда да түркі тілдес халықтарға ортақ. Олар өздерінің тілін, әдебиетін, тарихын, тағы басқа ғылым салаларын зерттеуде осы еңбекке жүгінеді.
2)ХІҮ ғасырдағы Қазақстанның экономикалық жағдайы. Қазақстанның кең байтақ жерінде шаруашылықтың үш түрі болды. Оңтүстік Қазақстанда тырықшы жер шаруашылығы, ал Оңтүстік шығыста жартылай отырықшы мал шаруашылығы, ал Батыс және Солтүстік Қазақстан аймағында жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыды. Мал өсірудің үшінші түрі көшпелі мал шаруашылығы. Бұл Шығыс дешті қыпшақтың және Батыс Қазақстан тұрғындарының көшіп қону бағытына байланысты болды. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік –шығыс өңірінде ежелгі сақ, үйсін тайпаларының кезінен бері қарай белгілі. Моңғо шапқыншылығы кезінде бұзылған шаруашылық ХІІІ ғасырдың ІІ жартысында жандана бастаған. Жазба деректерге қарағанда, Сығанақ қаласының төңірегінде Төменарық, Бозғыларық деген каналдардың болғандығы қаланың аймағында суармалы егін шаруашылығының дамығандығының дәлелі. Йасы маңында бидай, арпа, бау-бақша өсірілгендігі айтылған. Егін шаруашылығы Жетісу аймағында да дамыған. Әсіресе Тараз маңында қалалық өмір сақталып., суармалы егін орталығы болған. Талхир қаласындағы егіншілік орталығы да Талғар өзенінің суымен суарылған. Археологиялық зерттеу жұмыстары кезінде Отырар, Түркістан, Қаратаудың солтүстігінде –Күлтөбе, Раң қалаларында қыш ыдыс жасайтын шеберханалар аршылған. ХІІІ ғас. ІІ жартысынан бастап Сырдария бойындағы қалаларда кірпіш күйдіру кәсібі өркендей бастаған. Отырар қаласының оңтүстік-батыс жағынан екі жерден кірпіш күйдіретін шеберхананың орны табылған.
3)Ұлы Отан соғысы жылдарындағы қазақ кеңес әдебиеті мен өнерінің дамуына үлес қосқан тұлғаларды кесте бойынша толтырыңыз.
1 Ж. Жабаев, Ә.Тәжібаев, Қ. Аманжолов, Ж. Молдағалиев.
2.М. Төлебаев, А. Жұбанов, Х. Хамидади, Е. Брусиловский.
3. Ш. Айманов, С. Қожамқұлов, Е.Өмірзақов, К. Қармысов.
2 Билет
1)Хү ғасырдығы Қазақстан экономикасының жағдайы
2)Нұралы мен Абылай хандардың ел басқару саясатын салыстыр.
3)Оғыздардың саяси жағдайы туралы кестені толтырыңыз.
Жауаптары:
ХҮ ғасырдығы Қазақстан экономикасының жағдайы.Қазақстанның кең байтақ жерінде шаруашылықтың үш түрі болды. Оңтүстік Қазақстанда тырықшы жер шаруашылығы, ал Оңтүстік шығыста жартылай отырықшы мал шаруашылығы, ал Батыс және Солтүстік Қазақстан аймағында жартылай көшпелі мал шаруашылығы дамыды. Мал өсірудің үшінші түрі көшпелі мал шаруашылығы. Бұл Шығыс дешті қыпшақтың және Батыс Қазақстан тұрғындарының көшіп қону бағытына байланысты болды. ХҮ ғасырда Оңтүстік Қазақстандағы орта ғасырлық қалалар қазақ хандығының қол астына қарай бастады. Сығаганақ қаласы ХҮ ғасырда қазақ хандығының астанас болған. Қала қазақтар үшін сауда орталығы болумен қатар, оның аймағында отырықшылықпен егін егумен айналысқан жер болды. Жазба деректерде «қаланың базарына күніне түйе әкелініп , кешке дейін бір түйе қалмай сатылып кетеді» деуі осыған дәлел. Отырар қаласының аймағындағы Арыс өзенінен тартылған Саңғыларық, Сырдариядан Төменарық, Шу өзенінен Қалмақарық сияқты көптеген арық тоғандардың іздері халқымыздың егін шаруашылығымен айналысқанын көрсетеді. Қазақ халқында үй ішілік, ұсталық, зергерлік, өрімшілік, тері илеу, тігіншілік, етікшілік т.б. қолөнер кәсіптері дамығын.
Нұралы мен Абылай хандардың ел басқару саясатын салыстыр.
Нұралы хан 1748 жылы Кіші жүздегі билікке Ресей патшайымы Елизавета Петровна бекітті. Нұралы патшалық билік тарапынан бекітілген бірінші қазақ ханы еді. 1955 жылғы көтерілістен кейін Патша әскерінің қуғынынан ығысқан елу мыңға жуық башқұрттарға қарсы Орынбор губернаторы И.И.Неплюев Нұралы ханға арнайы грамота жолдап, онда башқұрттардың малы мен мүлкін тонап, өздерін құлға айналдыруға шақырды. Орынбор губернаторының тілегін орындауға кіріскен Нұралы мен оның інілері башқұрттарды тонап, олардың басшысы Батыршаны орыстарға ұстап беруге күш салады. Бұл әрекеттен қазақ пен башқұрт елдері арасындағы туыстық қатынас бұзылып, өзара жаугершілікке жол ашты.
Нұралы ханның патшалық әкімшілікпен ғана жақын болу жолына түскен ханның рубасылармен арақатынасы алшақтап кетті. Хандықтың күнделікті өміріне байланысты шақырылып тұратын билер кеңесі де сиреп, билердің ел басқару ісіне араласу мүмкіндігі тарыла түскенді. Ру старшындары мен Нұралы төңірегінің арасында күрес күшейді. Сұлтандар тәуелсіз болуға тырысты. С. Датұлы бастаған көтерілісшілерді басуға мұршасы келмеді. Халық тақтан кетуін талап етті. Екатерина II 1786 жылы маусымда арнайы жарлығымен Нұралы ханды тақтан түсіреді.
Абылай ханның басты мақсаттарынң бірі жоңғар шапқыншылығы кезінде уақытша басып алған жерлерді қайтару болды. 1753 жылы ірі қолды бастап Жоңғарияға шабуыл жасап талқандады. 1757-1760 жылдары Абылай қытай билігін мойындады, ондағы мақсаты қазақ мемлекеттігінң дербестігін сақтау. Өйткені зеңбіректермен қаруланған Маньчур-Цинь күшіне қарсы тұру қиындығын білген ол дипломатиялық жолмен шешу қажеттігін түсінді. Абылай хан Ресеймен де қарым-қатынаста бейбіт жағдайда болу қажеттігін ескеріп, 1740 жылы ресми түрде бодандықты мойындаған, ал іс жүзінде тәуелсіздікті сақтаған. 1755,01765 жылдары Қырғыз ұлыстарына қарсы жорықтар жасап Іленің сол жағын, Шу бойын тазартты. Абылай хан хан билігін шектеусіз етіп, билер қызметіне шек қойған.