40. Бағалы қағаздар нарығы. Ауызша әңгімелеңіз.

Бағалы қағаздар нарығына қатысушылар:

• Эмитенттер

• Инвесторлар

• Қор делдалдары

• Бағалы қағаздар нарығы қызметін қамтамысыз етуші ұйымдар

• Реттеуші және бақылаушы мемлекеттік органдар.

Бағалы қағаздар нарығының түрлері:

• Халықаралық және ұлттық

• Ұлттық және аймақтық

• Нақтық бағалы қағаз түрінің нарығы(акция,облигация)

• Мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар нарығы

• Алғашқы және туынды бағалы қағаздыр нарығы.

Биржалық және биржадан тыс бағалы қағаздыр нарығы деп бөлудің негізі бір бағалы қағазға қатысты, бағалы қағаздыр нарығының қызметі емес, ол-қең мағынада сауданы ұйымдастыру тәсіліне байланысты болады.

Осы тарғыдан қарастырғанды бағалы қағаздар нарығы:

• Ұйымдастырылғын және ұймдастырылмағын

• Биржалық және биржадан тыс

• Дәстүрлі және комьютерленген болып 3-ке бөлінеді

41. «Ақша» терминін түсіндіріңіз және 3 сөйлем құрастырыңыз.

Ақша ежелгі заманда пайда болды …

Алғашқы қауымдық құрылыс кезінде бір тауардың басқа бір тауарға кездейсоқ айырбасталынуы барысында, айырбас құнның жай немесе кездейсоқ формалары қолданылады /1 балта -5 құмыра, 1 қой -1 қап бидай және т.б.

Тауар өндірісінің дамуы барысында кездейсоқ айырбас жиіледі. Құнның жай формасы толық формаға өте бастады. Мысалы, бидайды етке, майға, жүнге және т.б. айырбастау мүмкін болды.

Тауар өндірісінің өсуіне байланысты неғұрлым жиі айырбасталатын тауар - барлық басқа тауарлардың бір-бірімен өзара айырбастау құралы бола бастады. Осыдан келіп, құнның толық немесе кең көлемдегі формасынан жалпы құндық формасына жасырын түрде өту басталды. Бірақ оның рөлі бір тауарға нық бекітілмеген еді. Біртіндеп жалпы құндық эквивалент рөлін белгілі бір тауарлар көптеп атқара бастады және осы тауарлар ақша деп аталынды. Құнның жалпы формасы ақша формасына айналды.

3 сөйлем :

1. Ақша - бүгінде әр отбасында өзекті мәселе. 2. Қалтаңда ақша болса, болды! Қазір-ақ қалағаныңды сатып алуға болады. 3. Досыңа қомақты ақшаны қарызға берудің қажеті жоқ,- дейді әкем.

Ақша орнына құндық эквивалент рөлін не атқарды?

Тауар айналысының тарихи эволюциялық даму процесінде жалпы құндық эквивалент немесе рәсімделінбеген ақша формасын әр түрлі тауарлар қабылдады. Бір халықтың өзінде әр түрлі уақыттарда және әр түрлі халықтарда бір мезгілде әр түрлі эквиваленттер болды. Сонымен, бірінші, ірі еңбек бөлінісінің нәтижесінде мал бағушылардың бөлініп шығуымен мал /ірі қара/ айырбас құралына айналды. Олардың белгілі түрлері табиғи-климаттық жағдайларға байланысты нақты сол ортада айырбас құралы болды. Шалғынды аудандарда - жылқы, сиыр және қой; ал шөл және шөлейт аудандарда түйе; тундрада - бұғы жалпы құндық эквивалент қызметін атқарады. Малды жалпы эквивалент ретінде пайдаланғаны туралы нақты дәлелдер әр түрлі қолжазбаларда, қазба жұмыстарының нәтижелерінде табылған заттарда, поэзияларда кездеседі. Гомердің көне Троя батырлары туралы поэмасында өгізді құн өлшемі ретінде пайдаланғаны жайлы айтылады. Осы уақыттарда металдан жасалынған ақшаларда "өгіз" деген атау ойып өрнектеліп жазылып жүрді. Латынның сөзі "пекуния" /ақша/ "пекус" /"мал"/ сөзінен шыққан. "Рупа" /"мал"/ сөзі үнділердің ақша бірлігінің атауы "рупия" негізінде жатыр. Ежелгі Русьтарда да ақша металл ақшаларға ауысқаннан кейін де "мал" деген атауға ие болды. Ярослав Мудрый 1018 ж. былай деп жазған екен: "біздің жинаған малдарымыз: ерлерден 4 гривен , старостылардан 10 гривен және боярлардан 18 гривенен тұрады". Ол кездегі қазынашы- "малшы", қазына мен қазына жинау орны - "мал ұстайтын орын" деп аталған.

42. Салалас құрмалас сөйлем. — құрамындағы жай сөйлемдері салаласа байланысқан құрмаластың түрі. Салалас құрмалас сөйлем баяндауыштары тиянақты тұлғада келіп, бір-бірімен тең дәрежеде байланысады. Салалас құрмалас сөйлемнің жай сөйлемдері өзара мағыналық тұтастықта болып, интонация (жалғаулықсыз) және жалғаулық шылаулар арқылы байланысады.

Сложным называется предложение, состоящее из двух или нескольких простых предложений, объединенных по смыслу и составляющих единое целое.

Сложносочиненные предложения образуются при помощи следующих союзов:

Ыңғайлас (Сочинительные союзы): және, да, де, та, те (и, к, тому же).

Оның бүгін кеткісі келмеді және күн суық болды. (Он не хотел сегодня уезжать, и к тому же день был холодный)

Жиналыс бітті де, халық тарқай бастады. (Собрание закончилась, и народ стал расходиться).

Қарсылықты (Противительные союзы): бірақ, алайда, дегенмен, әйтсе де, сонда да, (но, однако, иначе, все-таки). Мен кітабымды беріп едім, бірақ ол алмады (Я давал ему свою книгу, но он не взял). 2. Ол менен бұрын кетті, сонда да мен оны қуып жеттім (Он ушел раньше меня, но я его догнал).

Талғаулықты (Разделительные союзы): (біресе, не, немесе, я, яки, бірде, не болмаса, әлде, кейде, (или, иногда, то, однажды, либо). Күн біресе жауады, біресе ба-сылады (Дождь то шел, то переставал). Бүгін киноға не мен барамын, не сен барасың (В кино сегодня либо я пайду, либо ты пойдешь).

Себеп-салдар салалас (причинно-следственные): сондықтан, сол себепті, сөйтіп, сонымен, өйткені, себебі шылаулары арқылы байланысады. Менің кім екенімді Жұмабайға әкесі айтып берді, сондықтан ол менен қымсынбай сөйледі.

Кезектес (разделительный) - бірде, біресе, кейде шылаулары арқылы байланысады. Ел іші сапырласып жатқан әскер: біресе қызыл келеді, біресе ақтың әскері келеді.