6 .Фразеологизм

Фразеологизм - семантикалық (ішкі мағыналық) жағынан бір-бірімен байланысқан сөз тіркестерімен сөйлемдердің ортақ атауы.

Өздеріне формасы жағынан ұқсас синтаксистік құрылымдардан ерекшелігі: сөздердің белгілі бір тұрақталған лексика грамматикалык құрылымдағана айтылатын ойға сәйкес болып, сол сөздің бастапқы жеке мағынасының жалпы заңдылыктарына бағынбауында. Фразеология деген термин негізінен екі түрлі мағынада қолданылады. Бірінші мағынасы тілдегі тиянақты тіркестерді тексеретін тіл білімнің саласы дегенді, екіншісі — бір тілдегі фразеологизм байлығының тұтас жиынтығы дегенді білдіреді. Алайда фразеологизмдер жеріне жеткізе зерттсліп біткен гылым деп айтуға болмайды.

Мысал окпен коянды ату, көзді ашып жұмғанша, ғайып болып кету, үлкен мыйлы адам, желаяқ, нәзік ойлы адам.

13. Нарықтық экономикаға көшу кезіндегі негізгі ескерілген маңызды мəселе жекеменшік жəне кəсіпкерлікті заң жүзінде қабылдау жұмыстары болды. Кəсіпкерлік дегеніміз- еңбек, жұмыс. Кəсіпкерлік жəне жаңашылдық əрекетте жетістікке жеткен жұмыс істеп тұрған кəсіпорындардың көп болуы (бұлардың арасында ірілері мен өте ірілері де аз емес) бұл əрекетке көбінің шамасы келетінін көрсетеді. Ал негізгі шарт нақпа-нақ жəне бағытталған іс-қимыл кəсіпкерлікті үйреніп алуға болады, бірақ бұған бірталай күш-жігер жұмсау керек. Кəсіпкерлік қажеттілік немесе тапқырлық (іскерлік) кəсіпкердің бірімен-бірі байланысты төрт қызметі арқылы сипатталады. Олар: а) кəсіпкер- жер, капитал, еңбек ресурстарын өндіріс пен қызмет үрдісінде ұштастыру үшін өз тарапынан ынталылық білдіре отырып, оларды өз қолына алады; б) кəсіпкер- бизнесті ұйымдастыру жəне жүргізу үрдісінде кəсіпорынның əрекеттік бағытын жəне оның тиімді жұмыс істеуін анықтайтын негізгі шешімдерді қабылдау үшін міндеттеме алады; в) кəсіпкер-жаңашыл коммерциялық негізде жаңа өнімдер, жаңа өндірістік технология жəне тіпті бизнесті ұйымдастырудың жаңа формаларын енгізуге ынтасы бар адамдар; г) кəсіпкер- тəуекелге бел буған адамдар.

Нарықтық экономиканың жақсы қасиеті адамдарды жаппай кəсіпкерлікке үйретеді, олардың психологиясын өзгертеді, жұрттың сана- сезімін табыс табұға, əрбір тиынды бағалауға бұрады.

14. Бəсеке латын сөзі "бірге жүгіру" деген мағына. Оны халық арасындағы бір мақсатқа бұрынырақ жетуді көздеген өзара жарыс, сайыс деп қарастырған.

1. Кəміл бəсекеге көпшілік фирмалар бір текті өнім өндіріп сататын нарықты құрылым тəн.

2. Кəміл бəсеке - еркін бəсеке нарығы.

3. Бəсекелестің бəсеке тауарының сыртқы рəсемдеуін тікелей ұдайы өндіріс жолымен көшіру.

№15

Диалог.

Төл сөздердің біразы автор сөзінің қатысынсыз да кездесіп отырады.

Екі немесе одан көп адамдардың алма-кезек сөйлесуі ретінде берілген сөздерді диалогты төл сөздер деп атайды. Диалогты төл сөздердің əрқайсысы жаңа жолдан басталады да, олардың алдына сызықша қойылады:

-Əлім, қайда барасың?

-Үйге. Ертеңгі сабаққа дайындалуым керек.

-Ертең неше сабақ болады?

-Алты сабақ.

16. «Қаржы.Қаржы жүйесі» тақырыбы бойынша шағын мәтін құрастырыңыз.

Қаржы – «қолма-қол ақша, табыс» ұғымын білдіретін аса маңызды экономикалық категориялардың бірі.Қаржы – ақшалай қатынастардың жиынтығы, сондықтан оның рөлі мен маңызы экономикалық қатынастардағы əрі ақшалай қатынастардағы орын алуына байланысты болады. Кез келген қоғамда мемлекет қаржыны өзінің функциялары мен міндеттерін жүзеге асыру үшін жəне белгілі бір мақсаттарға жету үшін пайдаланады. Қойылған мақсаттарды іске асыру- да қаржы саясаты маңызды рөл атқарады.

«Қаржы жүйесі» ұғымы тиісті акша қаражаттарының қорын құру және пайдалану негізіндегі қатынастардың жиынтығын, сондай-ақ, осы қатынастарды ұйымдастыратын органдарды қамтиды. Кейде бұл ұғым тар мағынада мемлекеттің қаржы мекемелерінің жиынтығы ретінде қолданылады, бірақ бұл анық емес.