1. Инструкциясы: Барлық сұрақтарға толығымен жауап жазыңыз.

Мобилді телефонды қолдануға рұқсат етілмейді. Жауаптарыңызды анық және нақты жазыңыздар

Емтихан билеті №_37_

1. Сандық тарату жүйелеріндегі жоғары циклдық синхрондау. Синхросигналдыңадаптивті емес қабылдағышының құрылымдық схемасыЖауапқа берілетін уақыт 35 мин. Берілген сұрақтарға дұрыс толық дұрыс жауап берсеңіз 10 балл.

Циклдық синхрондау импульсті тізбекпен белгілі бір арнаны таңдаудың уақыттық жағдайын табуға арналған. Циклдық синхрондау кезінде қандай да бір арнаның уақыттық жағдайын білу (анықтау) жеткілікті, ал кейін сол арқылы қалған арналардың уақыттық позицияларын табу оңай болады. Циклдық синхрондау Тц периоды қандай да бір арнаның таңдауының қайталануы периодына, яғни дискреттеу периодына тең болады: Тц=Тд=NTR. Синхрондаусыз такттер бойынша және циклдар бойынша жұмыс істеу мүмкін емес, ал кодалық комбинация автоматты түрде такттік синхрондау бар болған жағдайда қамтамасыз етіледі.

Синхрондауға қойылатын талаптар: 1) синхрондау күйі, мысалы, қабылданатын цифрлық сигналдың уақыттық бірігу циклы қабылдау ГҚ құратын уақыт бойынша циклмен сәйкес келетін циклдық күйі үздіксіз болуы керек және автоматты түрде жұмыс істеуі керек; 2) tкір.с2мс синхрондау істен шыққан соң синхрондауға енудің аз уақытын қамтамасыз ету қажет; 3) хабарға синхрондаушы ақпаратты енгізу есебінен пайда болатын байланыс арнасының өткізу қабілетінің шығындары аз болуы керек; 4) синхрондау құрылғылары қарапайым болуы керек, ал олардың жұмысы байланыс жүйесінің тиімділігінен аз болмауы тиіс. Жоғарғы ретті ЦТЖ-нің артықшылығы болып осы жүйедегі синхрондаудың істен шығуының төменгі ретті компонентті жүйелердің бәріне әсер етуі.

Жоғарғы ретті ЦТЖ-індегі синхрондаудың істен шығуы синхросигналдарды адаптивті емес қабылдағыштарды пайдалану кезінде барлық компонентті жүйелерде синхрондауды болдырмайды. Егер n ретті жүйедегі синхрондаудың істен шығуы (n-1) ретті жүйедегі синхрондау шығысындағы жинақтау уақытынан ұзаққа созылса, онда (n-1) ретті жүйеде синхросигналды іздеу процесі басталады, яғни циклдық сигналдардың істен шығуының көбеюі болады. Егер n ретті жүйедегі синхрондаудың істен шығуы (n-1) ретті жүйедегі синхрондау шығысындағы жинақтау уақытынан аз уақытқа созылса, онда синхрондауды іздеу процесінде «көбею» болмайды. Көбеюден қорғану үшін мына шарт орындалуы керек

Синхрондаужүйелерініңәртүрлінұсқаларысинхрондаукоэффициентінбағалайалады

                                  Кәсер.с=Nақп/(Nақп+Nсс),

мұндағыNақп – цикл ішіндегіақпараттықсимволдардың саны;

                Ncc – цикл ішіндегісинхрондаусигналындағысимволдар саны.

 СС  таратуүшінқажеттіқосымшасимволдардыңөсуікезіндетиімділіккоэффициентікемиді. СС көлеміберілгенtкір.скезіндеКәсер.с 1 қамтамасызетуүшінмүмкіндігінше аз болуытиіс. Бірақмұндаескеретіні, tкір.с. цикл ішінде СС импульстерініңсанынөсірукезіндеғанакемиді.

 Синхрондаужүйелерініңнегізгіпараметрлері:

 а) синхрондауғаенууақытыtкір.с.

           б) синхрондаудықолдаууақытыtқ.с.

 

 Синхросигналдардыңжіктелуі: 1)СС кодалықкомбинациясындағысимволдар саны бойынша (бірсимволдықжәнекөпсимволдық); 2) СС символдарыныңтаратуциклындағысимволдардыңтаралуыбойынша (топталған СС жәнетопталмағансинхротоптар); 3) синхротоптыңқұрылымыбойынша (синхротоптыңқұрылымы  0,1 символдарынантұрады).

Циклдықсинхрондау (циклдарбойыншасинхрондау). Циклдарбойыншасинхрондаукадрлардыңдұрысбөлінуін, яғнибелгіленгенарналардыңдекодталған АИМ сигналдарының осы арналардыңқабылдауқұрылғысынакеліптүсуінқамтамасызетеді. Аппаратура жұмысынбастағанкездециклдықсинхрондаусинхронизмгеенууақытыдепаталатынбелгілібіруақытаралығындаорнатылады. Синхронизмніңбұзылуыкезіндежүйесинхронизмдііздеууақытыменсипатталатыніздестірурежимінеауысады. Циклдық синхронизм болмағанжағдайда ИКМ бар жүйеніңжұмысымүмкінемес, міндеттітүрдесинхронизмгеенууақытыжәнеіздестірууақытыбарынша аз болуытиіс.

2.Кванттаудың сызықты шкаласы бар кодер жұмысын түсіндіріңіз.

Жауапқа берілетін уақыт 45 мин. Берілген сұрақтарға дұрыс толық дұрыс жауап берсеңіз 15 балл.

ИКМ ЦТЖ кодері аналогты сигналдар санағын цифрлық түрге түрлендіру үшін қызмет етеді. Кодерлерде кванттау және сигналдың квантталған санақ мәндерін екілік кодтың кодтық топтарына аудару операциялары орналастырылған. Кодтау нәтижесінде m разрядты екілік код кезінде деңгейлер санағының мүмкін болатын М=2^m әрбір мәніне m-разрядты екілік символдардың белгілі бір кодтық комбинациялары сәйкес келеді.

ИКМ ЦТЖ-інде біркелкі емес шкалалы квантталуы бар кодер қолданылады, оларды құру кезінде біркелкі шкалалы квантталуы бар кодер қолданылады. Кодерлер үш түрлі болады: санау кодері, өлшеу кодері және матрицалық кодерлер (өрісті кодерлер).

3. «Телекоммуникациялы байланыс желілері» зерханалық кешенінде зертханлық практикумға тапсырма:Коаксиалды кабель телевизиялық сигнал линиясының сипаттамалық бұрмалануын зерттеу

Жауапқа берілетін уақыт 40. Есепті толық дұрыс шешсеңіз 15 бал

Барлығы: ________ баллов

Оқытушы қолы: ____________________________