1. Инструкциясы: Барлық сұрақтарға толығымен жауап жазыңыз.

Мобилді телефонды қолдануға рұқсат етілмейді. Жауаптарыңызды анық және нақты жазыңыздар

Емтихан билеті №_25_

Сандық тарату жүйесінде (СТЖ) синхронизация жүйелері мен генераторлық қондырғылар жұмысын түсіндіріңіз.

Жауапқа берілетін уақыт 35 мин. Берілген сұрақтарға дұрыс толық дұрыс жауап берсеңіз 10 балл.

ТЖ-ті арнаның негізгі біріншілік тобының құрылуы

 

Бірінші арна–108 кГц, екінші арна -104 кГц және т.с.с.,он екінші арна - 64 кГц. Қабылдағышта аналогты сүгілер жалпы жиілік жолағын арнайы арналар арқылы таратады, түрленуден кейін қабылдау түрлендіргішінде, қайталанған ақпарат сигналы болып табылатын төменгі бүйірлік жиілік жолағы бөлініп алынады. Екі сатылы жеке түрлендіру қолдану арқылы БТ-ң қалыптасуы, барлық арналар үшін бірдей тасушы жиілікпен f_т = 200 кГц болса, екінші кезеңде – мәні әртүрлі тасушы жиіліктермен (38-сурет) анықталады

f_т =312-4*К,

мұндағы К –БТ-ғы ТК арна номері.

 

 

 

 

ТЖ арнасының біріншілік тобының қалыптасуы

 

Түрлендірудің біріші сатысынан кейін, бөлініп алынған жоғарғы бүйірлік жиілік жолақтарына есептелген 200,3 - 203,4 кГц және f_т = 200 кГц, өткізу жолақтары бірдей электромеханикалық сүзгілер қолданылады.

Артықшылықтары: жоғарғы сапалылық элементі бар, бүкіл құрылғының эксплуатациясын жеңілдететін және жасап шығыруын арзандататын өткізу жолағы бар, барлық арналарда бірдей электромеханикалық сызықтық сүзгілер бар. Кемшіліктері: түрлендірудің екінші сатысын енгізу, оның арналардағы бұрмаланулар мен бөгеуілдердің өсуіне және құрылғының бағасының өсуі.

  Кейбір тарату жүйелерінде 12-арналық стандартты топта олардың жұмысының арзандауы мен арналы жолақты сүзгілері санын азайту үшін алдын ала құрылған төрт ушарналы топ құрылады, яғни алдын-ала модуляция да қолданылады. (1-ші суретте)

Аналгты сигналдарды алдын-ала құрылған тобы – бұл 12 кГЦ спектр ені бар үшарналы сишгнал келісі. (2-ші сурет)

Рисунок 1 Формирование 12-канальной стандартной группы из четырех трехканальных предварительных групп

Рисунок 2 Формирование спектра стандартной первичной группы с помощью четырех трехканальных предгрупп

2.. Арналардың жиіліктік бөліну әдістері - бір бүйірлі жолақпен тарататын амплитудалы модуляция әдісін айтыңыз

Жауапқа берілетін уақыт 45 мин. Берілген сұрақтарға дұрыс толық дұрыс жауап берсеңіз 15 балл.

Бір бүйірлі жолақты сигнал және тасымалдаушыны тарату түрі.

 

 

Сурет 1. ББЖ және тасымалдаушы

 

Арналық сигналдың жиіліктік жолағы кеңдігі бұл жерде екі есе азаяды да -ға тең болады. Бұл жерде бір бүйірлі жолақтың бірін жою үшін қолданылуы жағынан күрделі арналық сүзгілер қажет. Бір бүйірлі жолақтың жоқтығы әсерінен тасымалдаушы қуаты және бүйірлі жолақ қатынастары одан да үлкен өседі, бұл топтық күшейткіштердің қолданылуына кедергі жасайды. Беру құрылғыларының қуатын теңестіргенде бір бүйірлі жолақты сигналдың бөгеуілден қорғанушылығы азаяды. АМ тербелісінің толық спектрі жіберетін жүйеге қарағанда. Міне осы кемшіліктеріне байланысты бұл тәсіл іс жүзінде қолданылмайды.

 

Тасушысыз бір бүйірлі жолақты тарату (ББЖ)

 

 

Сурет 2. Бір бүйірлі жолақты тарату

Бастапқы сигнал спектрі, жолақтың кеңдігіне тең болады, шамамен мүмкіндігінше арналық сигнал спектрі кеңдігінен аз қамтамасыз етеді, бұл линиялық спектр жиілігін мүмкіндігінше аз шығындылықпен қолдануға, яғни басқа АМ сигналдарына қарағанда арналар санын өсіреді. Модулятор өз кезегінде сигналды жиілікпен беріп отыруы керек.

Тасымалдаушы жиілікті бұқтыру қуаты бүйірлі жолақты жиіліктің қуатынан анағұрлым асатын тарату жүйесінің барлық сигналдарын күшейту үшін күшейткіштерді қолдануға мүмкіндік береді. Мұндай күшейткіштерді қолдану құрылғы көлемін анағұрлым кішірейтеді, шығындылығы жағынан өте тиімді. Сонымен қатар топтық сигналдар күшейткіштерін қолдану соңғы сигналдың қуатын өсіреді. Сондықтан, қуаты жағынан күшейтілген керекті сигналды линияға беруге мүмкіндік болады. Ал бұл Р_с / Р_ш қатынасын өсіреді, беру сапалылығын жақсартады - бұл ББЖ жетістігіне жатады.

ББЖ тәсілінің кемшіліктері:ББЖ мен тасымалдаушыны бұқтыру керектігі туындайды, ал бұл құрылғы жұмысын қиындатады; қабылдау жағында, тасымалдаушыны қайтадан қалпына келтіруге тура келеді, ал бұл қабылдау пунктіндегі соңғы құрылғы жұмысын қиындатады;қабылдау станциясында бастапқы сигнал ББЖ сигнал мен қайта қалпына келтірілген тасымалдаушы жиілік f_тас демодуляторда көбейту тәсілімен алынады, яғни

.

 жиілікті сигнал құраушылары төменгі жиілікті сүзгі (ТЖС) көмегімен бөлініп шығады. Бірақ, бұрмаланбаған бастапқы сигналды қабылдау станциясында дұрыс қабылдау үшін тарату станциясы жағынан тасымалдаушы жиілік қайта қалпына келтірілген тасымалдаушы деңгейімен дәл келген жағдайда ғана алынады.

3.«Телекоммуникациялы байланыс желілері» зертханалық кешенінде зертханалық практикумға тапсырма: Симметриялық қосарланған жұпты кабельдің сөнуінің таралуын өлшеу.

Жауапқа берілетін уақыт 40. Есепті толық дұрыс шешсеңіз 15 бал

Барлығы: ________ баллов

Оқытушы қолы: ____________________________