4.3 Ортадан тепкіш желдеткіштер

Ортадан тепкіш желдеткіштердің конструкциясы терең күрделі желдетілетін шахталар мен кеніштерді желдету үшін арналған, яғни осьтік желдеткіштердің айналмалы жылдамдығынан едәуір асатын аэродинамикалық схемалардың жүктемелері есебінен, сол сияқты жұмыстық дөңгелектердің айналуы кезінде жоғары жылдамдық есебінен қамтамасыз етілетін жоғары арынымен ерекшеленеді.

Ортадан тепкіш машиналардың жұмыстық дөңгелектерінің күрекшелері реттеу функцияларын жүргізбейді, сондықтан олар, ережеге сәйкес өзінің және оған қосымша жалғанған дискілердің екі жақтары бойынша жылжымайтындай пісірілген.

Ортадан тепкіш желдеткіштердің қатары 900-ден 5000 мм-ге дейінгі жұмыстық дөңгелектердің диаметрімен типтік өлшемдерді қамтиды.

Жұмыстық дөңгелек – желдеткіштің өте динамикалық және аэродинамикалық жүктелген буындарының негізінің бірі болып саналады. Барлығы пайдалануға жатқызылған жұмыстық дөңгелекті қоспағанда және ортадан тепкіш желдеткіштердің отандық өнеркәсібінде шығарылатын дары білік сатысына отырғызылған немесе білік жағдауына пісірілгенге байланысты болттардың көмегімен өзіндік дискіден тұрады. Өзіндік те, сол сияқты оның үстіне жапсырылған дискіде тұрақты қалыңдықпен жұқа темірден жасалады (күшейтілген лабиринттік сақинадан басқа).

Жұмыстық дөңгелектің күрекшелері айналу бағыттарына қатысты радиалды шығысы мен артқа иілген түрінде болады. Ескі желдеткіштерде күрекшелер жұқа, жапырақты және бұрыштамалар көмегімен заклепкалармен дискілерге бекілген. Сол сияқты заклепкалы шовтармен үстінде тұрған дискінің лабиринттік сақиналары қосылған еді.

Бірінші ретжұмыстық дөңгелектер екі жақты соратын ВЦД2,2 және ВЦД3,3 ортадан желдеткіштерінде бүтіндей пісірілді. Бұл желдеткіштерде бұрынғы желдеткіштерге қарағанда күрекшелері бірнеше қалыпта артқа иілген болатын, ол ескі желдеткіштермен салыстырып қарағанда 8-9 %-ға орташа экономдығын көтеруге мүмкіндік берді.

Желдеткіштің роторы

ВЦД желдеткіштері жұмыстық дөңгелектен, өзіндік дискілердің екі жағы бойынша жатқан күрекшелі венецтермен екі жақты сорудан; үстіңгі дискілерден; бас біліктен, оның тіреу аралық ұзындығы ағымды бөлімнің өлшемдерімен анықталады; подшипниктік буындардан тұрады.Лабиринттік саңылаулар лабиринттік сақиналардың сыртқы цилиндрлік беттерімен, үстінгі дискілерден және кіретін конустардың ішкі цилиндрлік беттерімен түзіледі. Саңылаулар біліктің подшипниктік тіреулерін қоюмен, ал сол сияқты кожух қабырғаларын болттармен бекітілген конустардың жылжуымен реттеледі.

Бағыттағыш аппараттар

Осьтік бағыттағыш аппараттар кіретін конустар немесе цилиндрлік корпустарында жұмыстық дөңгелектер кірер алдында орналасады. Осьтік бағыттағыш аппараттардың арналуы - желдеткіштердің жұмыс режимінреттеу, ол кезде шахтаға қажетті электроэнергияның азырақ шығындарымен берілетін ауаның санын қамтамасыз ету, ал сол сияқты желдеткішті қосқан кезде қуатын төмен түсіреді.

Мынаны еске алған жөн, егер қозғалтқышты қосқанда тәжірибеде ортадан тепкіш машинаның барлық типтік өлшемдерінде соратын тесіктің осьтік бағыттағыш аппараттарды жабуға есептелген, яғни кедергінің ең кіші аэродинамикалық сәтіне әкеледі. Осыған орай, реверсивті құрылғылардың жетекті лебедкалары қысымның толық айырмашылығын өтуге есептелмейді, сол сияқты желдеткіш қондырғыларының автоматтандыру схемаларымен сәйкес қосу жабық бағыттағыш аппараттарда жүргізіледі.

Жоғарыда айтылғандардан белгілі болғандай, пайдалану кезінде осьтік бағыттағыш аппараттардың буындарына жақсылап күтім жасауды және олардың жұмысқа икемділігін қамтамасыз ету керек.

Желдеткіштерді қараған кезде бірінші кезекте осьтік бағыттағыш аппараттардың күрекшелерінің тіреуіштерін майлау қажет, тартқыштарда немесе роликтерде сыртқы цапфалардың бұрылуының болмауын тексереді, аппараттардың барлық күрекшелерінің, ал екі жақты соратын машиналар үшін сол және оң аппараттарының қондырғыларының бұрыштарының дұрыстығын және біркелкілігін тексереді. Қондырғылардың бұрыштарының 10⁰-қа айырмашылығы желдеткішпен дамытылған қысымды 20-40 даПа-ға төмендетеді, ол өнімділікті 600 - 1000 м³/мин-қа дейін төмендетуге әкеледі. Тұтынатын қуаты өзгеріссіз қалады, яғни электроэнергияның ондаған мың киловатт сағаттары босқа шығындалады.