70 Қазіргі замандағы ақпараттық қоғамдағы адам

Оқу дегеніміз – бұл кітап мазмұнымен танысу, автордың кітаптағы ойын ұғыну. Оқу – бұл графикалық белгілермен берілген басқа біреудің ойын меңгеру. Кез келген адам, ақыл иесі ретінде, өмір сүруге және оған қоса өзінің білімін жетілдіріп отыруға міндетті. Кітап ең мықты ой иелерінің ойластырып, құрастырғандарының жақсысын береді. Сондықтан оқу әр адам үшін қажет, оқусыз өмір мағынасыз өмір болып қалады. Конфуций: «Ойланбай оқу – бекер еңбек; оқымай ойлау – қауіпті,» - деген. Ал Сенека: «Қорғанды оқудан ізде, сен өмірдің барлық қайғы-қасіретінен құтыласың. Күндіздің қамы түнде күрсіндіруін қояды, сен өз-өзіңе масыл және басқаларға пайдасыз болмайсың,» - деп жазған.  Кітап, бізді көбірек алғыр ойлауға баулып, албырт сезімді тежеуге, ішкі ойлау күші арқылы біздің барлық ойлау және сезіну қабілетімізді қалыптастыратын сезім тәрізді ми гимнастикасы болып табылады (Пьер Гито Вокелен). Кітап – ол дос, жұбатушы, басшы, біздің түсініксіз және белгісіз болып қалған ойымыз бен сезімімізді қалыптастыруға көмекші; кітап өзінің мазмұнымен нәр татқызып, рухани қолдау береді.

Ақпараттық қоғамның даму кезеңінде оқу мәдениеттілігі ұғымы «ақпараттық мәдениет» ұғымына кеңейіп, онда оқу мәдениеттілігі негізге алынады. «Ақпараттық мәдениет» - білім, дағдылар мен ережелер, ақпараттық қызмет саласында жасалған және ақпарат пайдаланушыға ақпарат әлемін еркін меңгеріп, өзіне қажетті деректерді (құжаттарды) тұрған жеріне қарамай тауып, пайдалануға мүкіндік беретін жалпы мәдениеттің бір бөлігі»

Ақпараттық қоғам - өндіріс пен ғылыми-техникалық және басқа ақпаратты қолдануды қоғам дамуының басты факторы ретінде қарастыратын әлеуметтік және футурологиялық тұжырымдама; өндірістің жоғары деңгейімен және ақпарат пен ақпаратттық қызметтер мүддесімен сипатталатын қоғам.

71. Техногендік өркениеттің қазіргі замандағы рухани мәдениетке ықпалы

Өркениет – бұл топтық, қауымдық өмірдің, адамдар ұжымы ұйымдасуының ерекше түрі. Өркениеттік факторлардың саны мен сапасы, қосындысы, иерархиялық тәртібі және баска параметрлері әрбір өркениетте түрліше болады. Өркениет әрдайым біртұтас қауым ретінде өмір сүретін адамдар тобының тіршілік факторларын біріктіретін ерекше түрдегі тетік – механизм болып табылады. Сондықтан да өркениеттің қысқаша дефинициясын былайша беруге болады: Өркениет – ұжымдық тұрмысты қамтамасыз етудің тәсілі. Тіршілік факторларының байланыстары тәсілдерінің түрлеріне орай өркениеттердің көптеген формалары болады. Әрине, өркениет туралы ұғымдар эмпирикалық жағынан верификацияланатын болса, онда олардың ғылыми негізі бар деп айтуға болады. Бір жағынан өркениетті тарихи шындық ретінде де, адамдық әлеуеттен тысқарыдағы байланыстар ретінде де қарастыруға болады. Соңғыларын дін мен ұлттық сезімнен табуға болады. Олар ұлттың ең ақырғы қорғаны болып табылады. Ф.Конечнаяның пікірінше, нақты шындықта әлдеқандай тұрақты айырмашылықтар ретінде көрінетін өркениеттің бөліктері ғана бар. Бұларды мәдениеттер деп атайды. Конечнаяның классификациясы бойынша, христиан-классикалық (латын) өркениеті – абстракт, бірақ нақты түрде оның түрлері: ағылшын, француз, польша мәдениеттері сияқтылар өмір сүреді. Сонымен, өркениет мәдениеттерге бөлінеді. Олар нақты өмір сүреді, ал өркениеттер абстрактылы түрде өмір сүреді

Жоғарыда тілге алынған өркениеттегі басты нәрсе – рухани өндірістің нақты жүйесі. Ол материалдык өндірістің өткінші факторларына қарағанда мейлінше тұрақты қасиетке ие. Мұның өзі қоғамның өзіндік бітім-болмысын анықтауға, ондағы рухани эволюцияның ішкі қайнар бұлақтарын ажыратып алып көрсетуге мүмкіндік береді. Мәдениетке бет бұру оның ерекше тетіктері арқылы барлық қайталанбайтын бояуларымен қоса әлеуметтік-мәдени құрылымның тұрақты типін анықтауға мүмкіндік береді[5].

Әрине, қазіргі таңда өркениеттің жалпы теориясы бар деуге болмас. Бірақ, өркениеттің мәні мен рөлін түсінуге жәрдемдесетін Шығыс қоғамдарын, оның ішінде қазақ қауымын, олардың этностық өздік санасын талдауға мүмкіндік беретін көпшілік тарапынан қабылданған қағидалар бар екенін естен шығармауымыз керек.