14. Созылмалы тонзиллит. Этиологиясы, формасы, диагностикасы, емі, асқынулары.

Созылмалы тонзиллит – таңдай бадамшаларының созылмалы қабынуы. Этиологиясы таңдай бадамшасының шырышты қабытының, лакунадан 30-ға тарта әр түрлі микроб табылған. Лакунаның терең жағында 1 флора табылса, шырышты қабатта бірнеше флора кездеседі. Ең жиі кездесетіндері- гемолитикалық стрептококк, жасыл тәрізді стреп-к , энтеро-к, стаф-к, аденовирустылар. Аталған микробтардың тіндер ішіндегі персистенциясы маңызды болып келеді. Сонымен қоса, олар бактериялық биопленканың түзілуіне әкеледі. Жоғары тыныс жолдарының патогенді емес микрофлоралары ағзаның әлсіреген кезінде созылмалы тонзиллитті тудыруы мүмкін. Осы тұрғыдан қарағанда соз тонзиллит аутоинфекциялы немесе эндогенді инфекциядан туады деп есептеледі.

Формасы: 2 клиникалық түрге бөлінеді: қарапайым және екі дәрежедегі токсико-аллергиялық.

Диагностикасы Диагноз қоюда С Т –тің субъективті және объективті белгілеріне сүйене отырып, жалпы қортынды шығарады. Фарингоскопия кезінде таңдай бадамшасының жергілікті белгілерін көруге болады. Доғалардағы өзгерістер көп уақытқа созылған, лакунадағы іріңдікті бөліністер мен қабынуларлың әсернен болады. Бұл белгілерге жатады:

Бадамша бездерінің шырышты доғаларымен және үшбұрышты қабықпен жабысып тыртықтануы. Бұл кезде зондтың доға мен таңдай бадамшасының арасынан өтпеуі, жоғары шетінің жабысуы байқалады.

ЗАК белгісі – алдыңғы артқы доғалардың жоғары шетінің ісінуі.

Б.С. Преображенский белгісі – алдыңғы артқы доғалардың жоғары шетінің қалыңдауы және гиперплазиясы.

ГИЗЕ белгісі – алдыңғы доғалардың қызаруы.

С Т –ң маңызды белгілері бадамша лакуналарынан бөлінетін сұйық, қою, сүзбе тәрізді іріңдіктер, жағымсыз иіс бөлінумен сипатталады. Лаборатроиялық диагноз қою әдістері қан құрамын тексеру бактериологиялық, цитологиялық т.б. тексерулер маңызды емес.

Емі. Жай түрінде консервативті ем (дәрі-дәрмек, физиотерапиялық). Консервативті емдеуде таңдай бадамшаларын лакуналарын жуу. Жарық сәулесін түсіріп әрбір лакунаға арнайы канюляның ұшын енгізіп, шприц арқылы антисептикалық дәрілермен лакунаның бөліністерін жуамыз. Жуу аяқталғаннан кейін Люголь ерітіндісімен йодинолмен 5% колларголмен майлаймыз. Басқа консервативті емге таңдай бадамшасына терапиялық емдеу жүргізеді: ультракүлгін сәулелер, УЖТ-лазер , ультрадыбысты аэрозольдар.

Хирургиялық емге Тонзиллоэктомия ең жиі тәсілдердің бірі. Тонзиллоэктомияны көбінесе жергілікті жансыздандыру арқыылы науқасты отырғызып жасады. Қажет болса интубациялық наркоз беріледі.

Асқынулары: Ең қауыпті асқынуларының бірі қан кету. Қан кетулер операция кезінде немесе 1- тәлігінде болады. Қан кетулер жергілікті, паренхиматозды, артериялы немесе венозды, айқын немесе жасырын болады.

15. Шынайы круп (көмей дифтериясы). Этиологиясы, клиникасы, жалған круп пен диф диагностика жүргізу.

Шынайы круп – бұл көмейдің сіоемейлі қабығының фиброзды қабынуы, қоздырғышы дифтерия таяқшасы немесе Леффлер таяқшасы б.т. көбінісе 2-4 жас шамасындағылар ауырады. Процесске көбінісе екіншілік реттен, яғни мұрын қуысынан және жұтқыншақтан төмен қарай таралуы нәтижесіінде пайда болады. Кей жағдайларда 1-реттік ауру болуы мүмкін, бұл кезде процесс жоғары қарай ауыз-жұтқыншаққа және мұрын қуысына жайылады. Дифтериялық қабыну аз уақыт ішінде көмейдің бүкіл сілемейлі қабығын қамтиды. Нағыз крупты дауыс қатпарында және қатпар асты кеңістікте өңездер пайда болады. Клиникасы сатыдан тұрады. 1-саты: ауру біртіндеп басталады, және белгілері айқын емес, бірақ дене ыстығы 37-38 Градус дейін көтерілумен сипатталады. Бала әлсізденіп мазасызданады, дымқыл жөтел пайда болады. Жөтел біртіндеп, күркілдеп, күшейе бастайды. Және даусының қарлығуы күшейеді. Бұл алғашқы талаураған сатысы кішкентай балаларда бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін созылады. Екінші сатысы даусы мүлде шықпайды – афония, дыбыссыз жөтел, ентікпе және тыныс алуы бұзылады. Баланың түсі бозарады. Көп терлейді. Еріндері көгеріп, тамыр соғу ырғағы бұзылады. Бірнеше сағаттан бір-екі күнге созылады. 3- сатысы аурудың белгілері күшейіп, тұншығуы үдей түседі. Науқас есенгіреп, әлсізденіп, ұйқысы бұзылады. Саусақтары көгереді, бет-әлпеті бозарады. Суық тер шығады, тамыр соғуы төмендейді. Біраз минуттан соң цианоз ақшыл түске ауысады, дем алысы Чейн-Стокс сипатыннда болады. Көмек көрсетілмеген жағдайда летальдв аяқталуы мүмкін.

Диф. Диагностиканы жалған круппен және көмейдің бөгде затымен жасайды.

ШЫНАЙЫ крупта ларингоскопия жасағнда көмейдің саңылауында қалың күлгін-сұрғылт түсті өңездер болады, олар қиындықпен алынады және алып тастағаннан кейін орны қанайды. Микробиолгиялық зерттеу кезінде осы аурудың қоздырғышын, яғни дифтерия таяқшасын табамыз.

3-деңгей

1) 30 жастағынауқастыңшағымы: жоғарғыерінаймағыныңісінуі, ұстағанда ауру сезімі, мұрынныңоңжақ жарты аймағында ауру сезімі. Жоғарғыайтылғаншағымдарышамамен 6 күн, денеқызуының 37,5-38°Скөтерілуібайқалады. Емделмеген.

Объективті: жоғарғыерінтерісініңқызаруы мен инфильтрациясыбайқалады (көбінесеоңжақта). Алдыңғы риноскопия кезінде: мұрынқуысытүбініңоңжақаймағында инфильтрат 1,5 х 2 см, орталықтаіріңдіөзек, пальпация кезінде ауру сезімі. Мұрынқуысыныңшырыштықабығыісінген, қызарған, бөлінділержоқ. Оңжақмұрынментынысалуықиындалған.

Болжамдыдиагноздынегіздеңіз, негізгіжәнеқосымшазерттеуәдістері мен емдеудінегіздептағайындаңыз, болжамжәненұскаулардыберіңіз.

Ответ: Мұрыншиқаны. (негіздеу: жоғарғыерінаймағыныңісінуі, ұстағанда ауру сезімі, мұрынныңоңжақ жарты аймағында ауру сезімі. Жоғарғыайтылғаншағымдарышамамен 6 күн, денеқызуының 37,5-38°Скөтерілуі, жоғарғыерінтерісініңқызаруы мен инфильтрациясы, мұрынқуысытүбініңоңжақаймағында инфильтрат 1,5 х 2 см, орталықтаіріңдіөзек, пальпация кезінде ауру сезімі.

Зерттеуәдісі: алдыңғы риноскопия.Қосымша: ЖҚА, Бх, сезімталдықтыанықтауүшін мазок

Емі: Консервативті – абцессбелгілеріболмағанда, массивті антибиотикотерапия, антигистаминдер, анальгетиктер, дәрумендер, қызудытүсіретін преп., хирургиялық – іріңдіктіашып, дренаж қою.

2) 25 жастағынауқасмұрынарқылытынысалудынқиындауына (көбінесесолжақтан), мұрыннанбөлінділерболуынашағымданады. Науқасауырғанына 1 жылболды, нафтизинменқолданады (ауысымдынәтижемен). Анамнезінен: бала кезіндемұрынжарақатыналған (алтыбақанменсоғылған).

Объективті: мұрынныңсыртқыпішінібұзылмаған. Арқасыортаңғысызықбойынша. Алдыңғы риноскопия кезінде: мұрынқуысыныңшырыштықабықшасықалыңдаған. Мұрынаралығысүйек-шеміршектібөліміндеЅ-тәріздіқисайған. Төменгімұрынжелбезектерініңеркіншеттеріісінген, адренализациякезінденашаржиырылады, шырыштыбөлінділер. Мұрынментынысалуықиындаған.

Болжамдыдиагноздынегіздеңіз, негізгіжәнеқосымшазерттеуәдістері мен емдеудінегіздептағайындаңыз, болжамжәненұскаулардыберіңіз.

Ответ: Мұрынорталығыныңқисаюы. (негіздеу: мұрынарқылытынысалудынқиындауы, мұрынныңсыртқыпішінібұзылмаған, бала кезіндемұрынжарақатыналған, мұрынаралығысүйек-шеміршектібөлімінде Ѕ-тәріздіқисайған. Төменгімұрынжелбезектерініңеркіншеттеріісінген, адренализациякезінденашаржиырылады, шырыштыбөлінділер)

Зерттеуәдісі: алдыңғы риноскопия, эндоскопия.Қосымша: КТ, риноманометрия.

Емі: хирургиялық- реконструкция – классикалықрадикалды операция.

- Воячек бойыншажеңіләдіс