Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
основы права.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
196.68 Кб
Скачать
  1. Азаматтық құқық қатынастарының түрлері; мəміле, меншік құқығы, міндеттемелік құқық, мұрагерлік құқық жəне азаматтық құқығы шарт

    1. Мəмілелер. Азаматтар мен заңды тұлғалардың азаматтық құқықтары мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған əрекеттері мəмілелер деп табылады. Мəмілелер бір жақты жəне екі немесе көп жақты болуы мүмкін. Заңда немесе тараптардың келісіміне сəйкес жасалуы үшін бір тараптың ерік білдіруі қажет жəне жеткілікті болатын мəміле бір жақты мəміле деп есептелінеді. Шарт жасау үшін екі тараптың не үш немесе одан да көп тараптың келісілген ерік білдіруі қажет. Мəмілелер ауызша жəне жазбаша нысанда жасалады.

    2. Меншік құқығы дегеніміз— субьектінің заң құжаттары арқылы танылатын жəне қорғалатын өзіне тиесілі мүлікті өз қалауынша иелену, пайдалану жəне оған билік ету құқығы. Меншік иесінің өз мүлкін иелену, пайдалану жəне оған билік ету құқығы болады. Иелену құқығы дегеніміз— мүлікті іс жүзінде иеленуді жүзеге асыруды заң жүзінде қамтамасыз ету. Пайдалану құқығы дегеніміз— мүліктен оның пайдалы табиғи қасиеттерін алудың, сондай-ақ одан пайда табудың заң жүзінде қамтамасыз етілуі. Билік ету құқығы дегеніміз— мүлікті заң жүзіндегі тағдырын белгілеудің заңмен қамтамасыз етілуі.

    3. Мұрагерлік құқығы. Мұрагерлік- қайтыс болған азамат мүлкінің басқа адамға – мұрагерге ауысуы. Мұраның құрамына мұра қалдырушыға тиесілі мүлік, сондай-ақ оның қайтыс болуына байланысты қолданылуы тоқтамайтын құқықтар мен міндеттер кіреді. Мұра азаматтың қайтыс болуы немесе оны қайтыс болды деп жариялау салдарынан ашылады. Мұра ашылған кезде тірі жүрген, сондай-ақ, мұра қалдырушының тірі кезінде іште қалған жəне мұра ашылғаннан кейін тірі туған азаматтар өсиет жəне заң бойынша мұрагер бола алады

    4. Азаматтық құқықтарды қорғауды сот, төрелік сот немесе аралық сот: құқықтарды мойындату; құқық бұзылғанға дейінгі болған жағдайды қалпына келтіру; залалдарды,төленетін айыпты өндіртіп алу; мəмілені жарамсыз деп тану; моральдық зиянның өтемін төлету; құқық қатынастарын тоқтату немесе өзгерту; азаматтың немесе заңды тұлғаның құқыққа ие болуына немесе оны жүзеге асыруына кедергі жасағаны үшін мемлекеттік органнан немесе лауазымды адамнан айыппұл өндіртіп алу арқылы, сондай-ақ заң құжаттарында көзделген өзге де əдістермен жүзеге асырады.

  1. Азаматтық құқық қатынастарының түрлері; мұрагерлік құқығы жəне азаматтық құқықтық шарттары Мұрагерлік

құқығы. Мұрагерлік- қайтыс болған азамат мүлкінің басқа адамға – мұрагерге ауысуы. Мұраның құрамына мұра қалдырушыға тиесілі мүлік, сондай-ақ оның қайтыс болуына байланысты қолданылуы тоқтамайтын құқықтар мен міндеттер кіреді. Мұра азаматтың қайтыс болуы немесе оны қайтыс болды деп жариялау салдарынан ашылады. Мұра ашылған кезде тірі жүрген, сондай-ақ, мұра қалдырушының тірі кезінде іште қалған жəне мұра

ашылғаннан кейін тірі туған азаматтар өсиет жəне заң

бойынша мұрагер бола алады

Азаматтық құқықтарды қорғауды сот, төрелік сот немесе аралық сот: құқықтарды мойындату; құқық бұзылғанға дейінгі болған жағдайды қалпына келтіру; залалдарды,төленетін айыпты өндіртіп алу; мəмілені жарамсыз деп тану; моральдық зиянның өтемін төлету; құқық қатынастарын тоқтату немесе өзгерту; азаматтың немесе заңды тұлғаның құқыққа ие болуына немесе оны жүзеге асыруына кедергі жасағаны үшін мемлекеттік органнан немесе лауазымды адамнан айыппұл өндіртіп алу арқылы, сондай-ақ заң құжаттарында көзделген өзге де əдістермен жүзеге асырады.