Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
основы права.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
196.68 Кб
Скачать

46.Қылмыстық іс жүргізу,қылмыстық іс жүргізу заңдары.

Қылмыстық іс жүргізу іс жүргізу құқығының күрделі салаларының бірі. Қылмыстық іс жүргізу дегеніміз- басқа сөзбен айтқанда қылмыстық істі сотта қарау. Нақтылап айтар болсақ, іс жүргізу дегеніміз-бұл заңмен реттелген, соттың алдын ала тергеу, анықтау жəне прокуратура органдарының қоғам мен азаматтардың мүдделерін қиянаттардан қорғауға байланысты өз міндеттерін орындау мақсатында жеке тұлғаларды қатыстыра отырып атқаратын қызмет жүйесі.

Сонымен қылмыстық іс жүргізу құқығы дегеніміз—бұл заңмен реттелген соттың алдын ала тергеу, анықтау жəне прокуратура органдарының қоғам мен азаматтардың мүдделерін қылмыстық қиянаттардан қорғауға байланысты өз міндеттерін орындау мақсатында жеке тұлғаларды қатыстыра отырып атқаратын қызмет жүйесі.

47.Қылмыстық іс жүргізу сатылары.

Қылмыстық құқық пəні, түсінігі, міндеттері мен қағидаттары. Қылмыстық заң жəне оның түрлері мен қолданылу негіздері. Қылмыстық құқықтық норма жəне оның құрылымы. Қылмыс ұғымы, белгілері, санаттары, қылмыс нысаны, қылмыс құрамы, жəне қылмыс субьектілері мен обьектілері. Іс-əрекеттің қоғамға қауіптілігі мен заңға қайшылығын жоятын мəн жайлар. Қажетті қорғану, аса қажеттілік, орынды тəуекел ету жəне

т.б.Қылмыс сатылары. Қылмысқа қатысу. Қылмыстық жаза жəне оның түрлері. Жаза тағайындау жəне одан босату. Қылмыстық жауаптылық жəне кəмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы. Медициналық сипаттағы мəжбүрлеу шаралары. Қылмыстық құқықтың қайнар көздері.

Қылмыстық іс жүргізу барысы мынадай сатылардан тұрады:

  1. Қылмыстық істі қозғау.

  2. Қылмыстарды алдын- ала тергеу.

  3. Басты сот талқылауын тағайындау.

  4. Басты сот талқылауы.

  5. Апелляциялық саты сотында іс жүргізу.

  6. Үкімді орындау.

Қылмыстық істі қозғауға себептер мен негіздер (177- бап, ҚІСЖ кодексі):

  1. азаматтардың арыздары;

  2. мемлекеттік органдардың немесе басқа ұйымдардың лауазымды адамдарының хабарламасы.

  3. Б.А.Қ-на жарияланған хабар.

  4. Кінəсін мойындап келу;

  5. Қылмысты іс қозғауға өкілетті органдардың, олардың лауазымды адамдарының тікелей өздерінің анықтауы.

Осындай себептердің немесе негіздің болуы қылмыстық іс қозғаудың заңдылығын жəне дəлелділігін қамтамасыз етеді.

Жалпы қылмыстық істердің ерекшелігіне байланысты іс жүргізу мынадай сатылардан тұрады:

    1. Қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізу.

    2. Бірінші сатыдағы сотта іс жүргізу:

    1. Соттың заңды күшіне енбеген үкімдері мен қаулыларын қайта қарау;

    2. Сот шешімдерін орындау.

    1. Соттың заңды күшіне енген шешімдерін қайта қарау жөніндегі іс жүргізу. 4. Айырықша іс жүргізу.

Ал мұндай сатыдағы сотта іс жүргізудің негіздері Қ.Р-ның қылмыстық іс жүргізу кодексінің 6-7-8-10-12бөмілдерінде қарастырылған.

Бірінші сатыдағы соттарда қылмыстық істерді

қарауды судья жеке өзі немесе үш судьядан тұратын алқа жүзеге асырады. Əділ сотты алқадан тұратын сот жүзеге асырған кезде олардың бірі төрағалық етуші болып табылады.

Өлім жазасы қолданылуы мүмкін болатын қылмыс жасаған адамдарды айыптау жөніндегі қылмыстық істі қарауды бірінші сатыдағы сот үш судья құрамында жүзеге асырады. Қылмыстық істерді аппеляциялық тəртіппен, қадағалау тəртібімен, жаңадан ашылған жағдайлар бойынша қарауды жəне сот шешімдерін қайта қарауды кемінде үш судья құрамындағы сот жүзеге асырады.

Қылмыс жасады деп сезік келтірген адамды ұстауоның қылмысқа қатыстылығын анықтау жəне оған қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын қолдану туралы мəселені шешу мақсатында қолданылатын іс жүргізулік мəжбүрлеу шарасы. Оған сезіктіні ұстау, түрлі бұлтартпау шараларын қолдану, іс жүргізу барысындағы мəжбүрлеудің (алып кету, қызметінен уақытша шектету, ақша өндіріп алу, мүлікке тиым салу) өзге де шараларын қолдану жатады.