10. Коаксиалды байланыс кабелдерінің құрылымы және оларды қолдану жүйелері.

Коаксиалды кабель кабельдің көп тараған түрі. Бұл екі түрлі себеппен түсіндіріледі. Біріншіден, ол қымбат емес, жеңіл, иілгіш және қолдануға қолайлы. Екіншіден, коаксиалдық кабельдің кең тараған атағы оны орнату кезіндегі қауіпсіздігімен қарапайымдылығына әкелді.

Қазіргі уақытта коаксиал кабельдерді :

-Автоматты басқару жүйелерінде;

-Дистанциялық басқару мен бейнебақылау желілерінде;

-Компьютер желілерінде;

-Әскери және басқада техника салаларында қолданылады. Коаксиалды кабель мыс жіптен, оны қоршаған ортасынан оқшаулау, металды орау мен сыртқы қап түріндегі экранннан тұрады. (№1 сурет) Егер кабель металдық ораудан басқа фольга қабаты бар болса, онда ол қос экрандалған кабель деп аталады. Күшті кедергілер болса төрт есе экрандалған кабельді пайдалануға болады. Ол қос қабат фольгамен қос қабат мысты ораудан тұрады.

Электрлік сигналдар жіп бойынша беріледі. Жіп – бұл бір өткізгіш (тұтас) немесе өткізгіштердің орамы. Тұтас жіп қалайыдан дайындалады.

Жіп оны металдық ораудан бөлетін оқшаулы қабатпен қоршалған. Орау жерлендіру (заземление) рөлін атқарады және жіпті электрлік шуылдардан (noise) және қиылысқан кедергілерден (crosstalk) қорғайды. Қиылысқан кедергілер – бұл көрші өткізгіштердегі сигналдардан туындаған электрлік туралау (наводка).

Сурет 1. Коаксиалды кабельдің құрылымы

11. Симметриялы байланыс кабельдерінің құрылымы және олардың қолдану жүйелері

Қазіргі заманғы жоғары жиілікті қуатты бағыттаушы тарату жүйелері - әуе байланыс линиялары ӘБЛ, симметриялық кабельдер (СК), коаксиалды кабельдер (КК), толқын өткізгіш (Т), жарық өткізгіш (Ж), оптикалық кабельдер (ОК), радиожиілікті кабельдер және әрі қарай бөлінеді. Конструкциясы бойынша кабельдер симметриялы және коаксиалды болып бөлінеді. Симметриялы кабель екі бірдей изоляцияланған электрлік өткізгіштен тұрады.

Симметриялы кәбілдерде оқшауланған өткізгіштерді топтау негізінде мынадай кең тараған бұрамалау әдістерін қолданады (2.2 cуретке қара):

– жұпты бұрама (П) – екі оқшауланған өткізгіш 300 мм қадаммен бұрамаланады, 1х2 (бір жұп) белгіленеді;

– жұлдызды бұрама (З) – шаршы бұрыштарына орналасқан, төрт оқшауланған талшық 150…300 мм қадаммен бұрамаланады, 1х4 (бір төрттік ) белгіленеді;

– екі еселенген жұптық бұрама  (ДП) – төрт талшық екі жұп болып алдын ала бұрамаланады, содан соң 150…300 мм қадаммен өзара тағы бұрамаланады; 

– екі еселенген жұлдызды бұрама  (ДЗ) – алдын ала жұпты бұрамаланған төрт жұп жұлдызды түрде бұрамаланады.

 

2.2 сурет -Талшықтарды топтау бұрамаларының түрлері а – жұпты бұрама;

б – жұлдызды бұрама;

в – екі еселенген жұпты бұрама ;

г – екі еселенген жұлдызды бұрама.

1. Магистралды симметриялы кәбілдерді МК әріптерімен белгілейді, 

2. Аймақтық кәбілдер (симметриялы) – ЗК; 

Әдетте констукциясына байланысты симмертиялы кабельдер көпжұпты және төрттік болып бөлінеді. Байланыс желілерінде МКС-4х4, МКС-7х4 (сымдары жеті немесе төрт еселенген төрттік кордельді-полиэтиленді оқшаулағышпен жұлдызды орамалы қорғазынды қаптамалы\\магистральные кабели с кордельно-полистирольной изоляцией жил с четырьмя и семью четверками звездной скрутки в свинцовой оболочке)