2. В. П. Ратников Конфликтология м. 2001

3. А.В. Дмитриев Конфликтология . М. 2000

Тренинг және білім беруді процесс деп салыстыруға болады.Тренинг бұл механикалық процесс.Ол стантарт инструкциясы қайталау және жаттықтыру шеберлігіне бағытталады.Ал білім бұл табиғи органикалық процесс.Тренинг мақсаты адамды нақты тапсырманы орындауға қажетті білім шеберлік және бағытты қамтамасыз ету.Тренингте өзгеріс, нәтиже бірден көрінеді.Осы сияқты міндетті Рельдік,видло,қарым-қатынас,іскерлік қарым-қатынас,мәдени бизнес және тағы да басқа тренингтер мен қиындықтарды түзету өзін-өзі шығармашылық тұрғыдан дамытуда бұл халықтың әлеуметтік ортада өзіндік реттеуіне мүмкіндік болатын қажетті жағдай туғызады.Тренинг прийіпіне жататындар:

1.Белсенділік

2.Зерттеу және шығармашылық қатынастағы принцп

3.Мінез-құлық обьектілік принцптері

4.Қарым-қатынас субьектілік приціпі

5.Шындық приціпі.

6.Қазір,осы жерде приціпі.

Тренингте қарым-қатынас дамытуға арналған жаттығуды қолданудың мақсатына міндеттерді шешеді.

-тиімді қарым-қатынас орнату(айналып отыру,орын бояу керек)

-сенімсіздіктен,қобалжудан,қорқыныштанқарым-қатынас қиындықтардан арылу.

-үйлесімді қарым-қатынас айналадан адамзатты дамыту тыңдай білу,жанашырлық,қақтығысты жеңу.

-тренинг қатысуының мәденитін қалыптастыру

-өз коммуникалық ерекшеліктерін сезіну

-өзгелердің қызығуы мен санасу,оны есепке алу іскерлігін қалыптастыру.

-өзін-өзі құрметтеуді,өзі-өзі бағалауды,өз күшіне сенуді қалыптастыру.

-эиоциялық танысуды арттыру.(эмоцияны ұстай білу)

-тұлғаның өзін-өзі бекітуіне жағымды жағдай туғызу.

Психологиялық тренинг қалай ұйымдастырылады және жүргізілу барысы туралы сөз алдында, «тренинг» ұғымын толық ашып алу қажет. Тренингтің үйрену, білім беру және дамыту ұғымдарына сәйкестігін анықтау.

Үйрену – зерттеу немесе нұсқаушының білім, дағды және тәжірибе жинау үрдісі.

Білім беру немесе оқыту тар көлемді әрекеттегі мәселені талдап, кең мағынада шешуде білім және құндылықтарды жүйелі меңгеру үрдісі.

Дамыту – жеке адамда саналы және бейсаналы үйрену мүмкіндіктерін кеңейту және икемдіктерінің өсуі.

Тренинг және білім беруді процесс деп салыстыруға болады. Тренинг – бұл механикалық процесс. Ол стандарт инструкцияны қайталау және жаттықтыру шеберлігіне бағытталады, ал білім беру – бұл табиғи, органикалық процесс.

Дәріс № 13.

Тақырыбы: Іскерлік ойындар мен қақтығысты жағдайлар.

Әдебиеттер: 1. Вишнякова. Н. Ф. «Конфликтология» Минск 2000г. 3-17

2. В. П. Ратников Конфликтология м. 2001

3. А.В. Дмитриев Конфликтология . М. 2000

Адамдар арасындағы іскерлік қатынастың роционалды әдісіне болып ауызша және телефон арқылы сөйлесу жатады.Ауызша қатынастың келесі түрлері көрсетіледі:әңгіме,дисскусиялар,таластар.Ал жазбаша іскерлік қатынастың түрлеріне көбінесе іскерлік хат,өтініш,өмірбаян,мінездеме,түсініктеме,доверреность,протокол т.б.

Іскерлік әңгіменің талаптары. Іскерлік қатынсатың формаларының ішінде іскерлік әңгіме (деловая беседа) кеңінен тараған және қолданысқа ие.

Іскерлік әңгіменің негізгі талаптарына жататындар.

-әңгіменің басы және серіктесіңмен қатынас

-серіктеспен ақпарат алмасу.

-шешім қабылдау

-әңгімені аяқтау.

Біз білетіндей әңгіменің басы ең маңызды болып табылады.Арнайы приемдарды қолдану арқылы серіктесті өзіне бағындыруға,қаратуға болады.Жақсы қатынастық атмосфера жасап содан соң ғана өзінің аргументтерінің дұрыстығына серіктесіңді көндіру.

Әңгімелесу мен қатынас орнату техникасы.

1.Тыңдау . Біздің «сәләмәтсіз ба?» деп айтқанымыздың өзі алдағы жеңістің бір бөлшегі деп айтуға болады.Э.Берн жазған: «саламатсыз ба?»дегенді дұрыс айту бұл басқа адамды көру,оның бар екенін сезіну,оны қабылдау және ода қарама-қарсы реацил болатынына дайын болу.Мұндай қабілетті табу,шынайы күлкіге ие адамдар ғана анықтай алады. Сондықтан әңгімелесушімен танысқанда

а)Күлу қажет

б)аты мен тегі (Тамара Петровна) алдын ала аты-жөнін біліп алып.

2.Әңгімелесушімен көзбен қатынас жасау.

3.Дистанцияны қысқарту.

а)мүмкіндігінше столдан тұрып кету,отыруға шақыру (яғни сізоған оны сыйлайтыныңызды және сөзді бастауға дайын екеніңізді түсіндіреміз).

б)әңгімелесуші мен сіздің араңызда кедергі болмайтыдай отырған жан (мысалы:писленого стола)

4.Сіз осы кездесуге дайындалғаныңызды сабеседникке байқату керексіз-әңгімеге керекті құжаттарды дайындағаныңызды көрсету.Бір қызығы көптеген әңгімелер басталмай жатып аяқталады;әсіресе әсер әңгімелесушілер екі әлеуметтік деңгейден болса (жағдайы,білімі(

Қарым-қатынас жасағанда әңгімені шарттары маңызды роль атқарады яғни,болатын орны,уақыты,көптеген кедергілердің болмауы,телефонның дыбыстары,бөлмеде ықтиятты болмауы,және стол үстінде қағаздарды реттемей жатуы т.б).Әңгімелесушімен оң қолы тимей жұмыс жасап жатқан кезінде қатынасқа түспей-ақ қойған жөн.Сонымен қатар іскерлік қатынастағы қатынасқа қарағанда,буфетте түспеген жөн.

Қандай болмасын әңгімеге алдын ала дайындалу керектігін ұмытпаған жөн.Егер әңгіме барысында көп нәрсе білу керек болса,оеда арнайы,қажетті сұрақтарды рет-ретімен жазып алу керек.Алдын ала өзіңді дайындау керек:Мен әңгімені қалай бастаймын ?Қандай аргументтер келтіремін?Қандай қарсылықты күті керек?Мен оларды қалай теріске шығарамын?Қандай соңғы шешумен аргумент қолданамын?

Әңгіме жылу жүзбен орташа ырғақпен сөйлеген дұрыс-ол оның бойында сенімділікті ұялатады.Әңгіме белгіленген уақыт жайында ескертіп отыру қажет.Бірінші сөз ол сізге таныс,таныс емесболсын әңгімелесе беріледі.Осыдан кейін өзіңіздің көз қарасыңызды айта аласыз.

Қарым-қатынас болмауына келесі жағдайда әсер етеді.

1.Сенімсіздік көрсету.Кешірім сұраудан қашу керек яғни бұл сенімсіздікті білдіреді. «Кешіріңіз,кедергі жасасам». «Мен тағы естісем деп едім» «Өтініш,егер сізде есені тыңдауға уақыт болса».

Керісінше,әңгімені бастағанда кездесуге не түрлі болғанын айту керек.Серіктесіңізгеоның сұрағының барлығына жауап бере алатыныңызды байқатыңыз.

2.Кездесу барысында ыңғайсыздық көрсету яғни «сізбен тесірек жағдайды қарастырайық». «Мен өтіп бара жатып сізге кіре салдым». «Ал менде бұл жөнінде басқа пікір».

Дәріс № 14.

Тақырыбы: Конфликтологиядағы психодрама және логотерапия технологиялары. Жеке дара жұмыс технологиялары.

1. Психодрама ұғымы.

2. Социодраманы қолдану.

Әдебиеттер: 1. Вишнякова. Н. Ф. «Конфликтология» Минск 2000г. 3-17