2. В. П. Ратников Конфликтология м. 2001

3. А.В. Дмитриев Конфликтология . М. 2000

1.Қақтығысуда, негізінен деструктивті қарым-қатынаста, жүргізуші мен жаяу адамға арналған қақтығыс «Бағдаршамын» пайдаланған жөн.

Мұнда:қызыл-абайланыз, қауіпті, агрессия. сары –қарым-қатынаста коррекциялау технологиясын қолданыңыз.

жасыл – қақтығыстың коструктивті шешу мүмкіндігі.

Бағдаршамның қызыл белгісінің себептері :

1. Көзқарас қайшылығы – мүшеге әр түрлі көз-қараспен қарау, жан-жақты позициялар, олар өздерінің көзқарасыныңі дұрыстығын дәлелдегісі келеді және қақтығысушылардың қарсыласуын күшейтеді.

2. Фантазияның бұзылуы – адамда ойластырылған, қауыптің төтен кезі, сенімсіздік және кейде көмексіз жағдайдағы пайда болатын қорқыныш қауып

егер ол негізделмнген болса. тітіркенумен агрессия тудырады.

3. Инцидент(қақтығыс) – бұл түсініспеушілік, соқтығысу, апат, кейде байқа-

мастықтан және сыйламаудан болатын болжамды жағдай. Ол күдіктенуге және қарым-қатынасты анықтаудың бастауыда болуы мүмкін, немесе қақтығыс көзі.

4. Теріс түсінік, ол өтірік түсіндіру, үздіксіз мазасыздық пен эмоционалды қысымның бастауы болады.

5. Түсініспеушілік – қате, кері түсіну, жиі серіктес арасында өзара түсініспе-

ушіліктің болмауы, нақты емес айдан пайда болған жалған түсінік нәтижесі.

6. Үйлесімсіз микроклимат(эмоционалды қысым) өзара қатынастың келіспеуі

үнемі сақ болуды және босаңсуға жол бермеуді талап етеді.

7. Қалу – мәселеден қалудың алшақ болудың өзу кейде пайдалы. Егер қақтығыста сізді қызықтыратын негізгі мәселе қозғалмаса және сіздің араласуыныз оның динамикасына әсер етпесе. Бірақ бұл серіктестің қабылданған шешімге біріккен жауапты қадамы болуы мүмкін . Мәселеден қашу үндеместік, қарым-қатынаста жекелену, жауап беруден бас тарту, ренжу және т.б.сипатта көрінеді.

Бағдаршамның жасыл белгісінің себептері :

1. Дипломатия - өзара достық қарым-қатынасты сақтауға бағытталған серіктеске ақылды және өнерлі қатынас. Сондықтан қақтығыстар жиі өздігінен шешіледі. Дипломатия жүргізуде кейде негізгі сұрақтарды

қозғамайды. Дипломатия қақтығысты шешудің қосалқы әдістерінен көрінеді.

Мұнда өзара қарым-қатынасты сақтау жоғары болғандықтан жағымсыз эмоция білдірмейді, келісім беруден өтеді және т.б.

2. Компромисс - өзара жолберушілік негізіндегі келісім. Нәтиже қақтығысқа қатысушылардың барлығына бөлінеді, сондықтан ол үнемі түгелдей қанағаттанарлық болады. Уақытша қабылданған ақылды шешім мәселені арықарай ойластыру стратегиясының үзілісі. Компромисс – қақтығысты жағдайдан шығудың тиімді әдісі емес. Бірақ уақытша достасу; келісім – ұзаққа созылған қақтығыстың жиі дұрыс тактикасы.

Бағдаршамның жасыл-сарғыш белгісінің себептері.

1. Егер серіктестер бірдей пайда шексе ғана пайда толық болады

Пайда алу және басқа да пайда көруіне мүмкіндік беріңіз, немесе жеңілуші –потенциальді қас. Жасырын жауланаспаңуы, ол өте пайджасыфз және қауіпті. Екі жақ бірдей жеңіске жеткенде , нәтиже –ұзаққа созылады.

Сізге шығын болмайтындай , қасыңыздағы адамның пайдасын да ойластыру қажет. Қақтығыста қарапайым нысан ретінде–апельсиннен шыққан дау .

Бір апельсин арқылы екі жақты да қанағаттандыру :

1. бірдей бөлу,( компромисс.)

2. кімге ең қажетті екенің анықтау , талдау(дипломатты).

3. жребия тарту (тағдырдың еркі).

Қарсы адамның қапжеттілігін өзінізге ыңғайлап ойластыру ең тиімді .

Конструктивті шешімі: «екеуі де не қажет екенін, бірдей алатындай ойластырайық...».

2. Қақтығыстағы конструктивті нәтижеге жету қорытындыланады :

- қақтығысты шешуде өзара пайджаны іздеу :

«маған екі жақтың да пайдалы болғаны қажет.»

- ерекше табылған шешім, мәселені емес, адамды алдыңғы орынға қояды.

Дәріс № 11.

Тақырыбы: Қақтығыстан шығудың негізгі әдістері.

1. Тікелей әдістер.

2. Қосымша әдістер.

Әдебиеттер: 1. Вишнякова. Н. Ф. «Конфликтология» Минск 2000г. 3-17