2. В. П. Ратников Конфликтология м. 2001

3. А.В. Дмитриев Конфликтология . М. 2000

Қақтығыстың дамып - өршуі мынадай этаптардан өтеді:

І. Қақтығысқа қатысушылар арасындағы қысымның біртіндеп өршуі.

ІІ. Проблемді жағдайлар санының көбеюі және бастапқы мәселенің тереңдеуі.

ІІІ. Қақтығысқа қатысушылар белсенділігінің жоғарлауы, қақтығысқа жаңа адамның енуі.

ІҮ.эмоционалды қысымның өршуі, қақтығысқа қатысушының әрекетін қадағалау, ол кейде ұйымдастырылмауы қақтығысқа қатысушылар мінез – құлқына әсер етеді.

Ү.Проблемді жағдайдың п. б. және қақтығысқа жалпы қатысушылардың қатынасуының өзгеруі.

Еңбек ұжымының психологиялық климатына қақтығыстың әсер етуі деструктивтіге бөледі, мүнда өзара қарым – қатынас іштей бөлінеді және бұзушы қақтығысқа өтеді, дискомфорт және санасу. Ал конструктивті творчестволық ұжымдағы жағыдайды реттейді. Кейде қақтығыс жағымды жағыдайды тудырады, олар тәртіпке келтіру және еңбекті бұзушылықты жұмыстағы келіспеушіліктерді анықтайды, іскерлік қарым – қатынасты жақсартады. Барлық қақтығыстар, көлеміне қарамастан біртекті динамикалық схема түрінде дамиды. Деструктивті класикалық үшбұрыш принципі бойынша тізіледі

белсенді енжар

дәнекер

Белсенді қақтығысқа түсуші – қақтығыс кезінде авторитарлы және этикаға жатпайтын жағдайларды қолданады: агрессия, қысым, қорқыту және т.б.

Енжар қақтығысқа түсуші – жалтақтап, үндемей және қақтығыстан күрессіз шығуға тырысады. Егер белсенді қақтығысқа түсуші соңында кейде кінәлі сезімінде болса, ал белсенді қақтығысқа түсуші – тек қана реніште болады.

Дәнекер үшінші рольге енеді, авторитетті екеуіне қарағанда. Ол қақтығысты шешуге көмектеседі. ол конфликтолог – маман болуы мүмкін. Қақтығыста екі жағымсыз тактика көрінеді:

күрес – қашу; ұтыс – ұтылыс

Белсенді қақтығысушы өзінің үкімін, билігін жиі зиянды қолданады. Серігінің әлсіз жерлеріне қысым көрсетеді. Сондықтан жасырын жердегі реніш ішкі қақтығысқа немесе ашық түрдегі кек алуға өршуі мүмкін.

Осы орайда, классикалық үшбұрыш кемесі позициялық варианты болады.

б елсенді енжар

қақтығысушы: қақтығысушы:

мұғалім оқушы

ата-ана бала

жетекші бағынушы

серіктес әріптес

дәнекер

Дәріс № 6.

Тақырыбы: Қақтығысты жағдайдың ішкі және сыртқы себептері.

1. Негізгі себептердің сипаттамасы..

2. Қақтығысты алдын алу жолдары.

3. Жиі кездесетін қақтығыстар.

Әдебиеттер: 1. Вишнякова. Н. Ф. «Конфликтология» Минск 2000г. 3-17