8.1 Тәуекел ету бағасы
Қиысу кестесі кандайда бір факторға (мысалы, темекі шегушілерде өкпе ісігінің пайда болу қаупі) байланысты жағымсыз мүмкіндіктің шығуы және тәуекел ету бағасы үшін жиі қолданылады.
Тәуекел деп жағымсыздықтың пайда болу ықтималдығын айтады және ол небір ықтималдық сияқты 0 (қауіп жоқ) 1 дейінгі (сірә жағымсыздық шығуы мүмкін) аралықтағы мәндерді қабылдайды. Жағымсыздық сапасы ретінде науқас, өлім, анықталған асқыну, тілемеген жүктілік және т.б қарастырлуы мүмкін.
Тәуекел қатынасы(ТҚ)(relativerisk)– бұл қатынас таңдама бөлігінің жиілігіне фактор әсер ететін, фактор әсер етпейтін сол таңдама бөлігінің жағдай жиілігі. Тәуекел ету қатынасы аурушаңдық және әсер ету арасындағы байланыс күшін көрсетеді.
|
Жағымсыздық |
жағымдылық |
Всего |
Фактор әсеріне тартылатын топ |
Кездесушілік жиілігі a |
Кездесушілік жиілігі
b |
a +b |
Фактор әсеріне тартылмайтын |
Кездесушілік жиілігі c |
Кездесушілік жиілігі d |
с+d |
|
n1=a+c |
n2=b+d |
n =a+b+c+d |
Мүмкіндік–жағдай туындамайтын ықтималдыққа жағдай туындайтын ықтималдық қатынасы.
Интерпретация
Егермүмкіндік=1, жағдайдың туындау ықтималдығы жағдай туындамайтын ықтималдыққа тең;
Егермүмкіндік>1, жағдайдың туындау ықтималдығы жағдай туындамайтын ықтималдықтан үлкен;
Егермүмкіндік<1, жағдайдың туындау ықтималдығы жағдай туындамайтын ықтималдықтан кіші.
Мүмкіндік қатынасы (МҚ) (oddsratio)-фактор әсеріне тартылатын, топтағы жағымсыздық жағдай мүмкіндігінің, басқа топтағы жағымсыздық жағдайының мүмкіндігіне қатынасы немесе жағдай туындамайтын мүмкіндікке жағдай туындайтын мүмкіндіктің қатынасы.
Мүмкінді қатынасы жағдайды-бақылау зерттеуінде және мета-талдау нәтижесін көрсету үшін қолданылады. МҚ мәні 0-ден 1 ге дейін фактор әсері кезіндегі жағымсыздықтың шығу тәуеклінің төмендеуімен, 1 жоғары- оның жоғарлауыменсәйкес келеді. 1 тең МҚ фактор әсерінен эффект жоғын білдіреді.
Оқытушымен жұмыс
Жүктілерде преэклампсии (токсикоздың ауыр түрі) пайда болуына майлану тәуекел ету ( қауіп) факторы болып табылатынын анықтау керек.
|
Преэклампсия бар |
Преэклампсияжоқ |
Жолда барлығы |
Майлану бар |
120 (a) |
140(b) |
260 |
Майлану жоқ |
332(c) |
1520(d) |
1852 |
Бағанда барлығы |
452 |
1660 |
2112 |
Талқылау:
8.2 Диагностикалық тесттерді салыстыру
Қиысу кестесін қолданудағы тағы бір сала- екі диагностикалық тесттерді салыстыру. Олардың негізінде жаңа әдістің өзіндігін және сезімталдығын бағалауға болады.
Сезімталдық(Se)-бұл тест нәтижесі бойынша науқастар сияқты анықталған тексерістен өткен айналымда шынымен ауыратын адамдар бөлігі. Сезімталдық–бұл тест көмегімен кез келген ауру жағдайы(қалпы) теңдестірілетін ықтималдық өлшемі. Клиникада, егер нәтиже теріс болса диагнозды алып тастау үшін жоғары сезімталдықпен пайдалы тест.
Өзіндік(Sp) –бұл ауруы жоқ, барлық адамдар арасынан тест теріс болатындардың бөлігі. Бұл, тест көмегімен, ауруы жоқ, адамдар дұрыс теңдестірілген ықтималдық өлшемі. Клиникада оң нәтижелі жағдайының мүмкін сандарында диагнозды қосу үшін жоғары өзіндігімен пайдалы тест.
Жаңа әдістің өзіндігі және сезімталдығы басқаға, жоғары дәлдіке ие, жалпылай қабылданған, бірақ басқа - бүйрекке әсері, қымбатшылық, қолжетімсіз және т.б.кемшіліктері бар болатынына қатысты анықталады. Ол басқа әдісті «алтын стандарт» деп атайды.
Жаңа диагностикалық тесттің нәтижесі |
«алтын стандарт» нәтижесі |
|
оң |
теріс |
|
оң |
ОА Жаңа тесттің оң нәтижесінің ақиқат саны(тест көмегімен анықталған науқастар) |
ОЖ Жаңа тесттің оң нәтижесінің жалған саны(тесттің оң нәтижесі бар саулар) |
теріс |
ТЖ Жаңа тесттің теріс нәтижесінің жалған саны(тест көмегімен анықталмаған науқастар) |
ТА Жаңа тесттің теріс нәтижесінің ақиқат саны(тесттің теріс нәтижесі бар саулар) |
Сезімталдық
Өзіндік
Оқытушымен жұмыс
Стрептококковтық ангина диагнозыкөбінесе фарингоскоптар және клиникалық картина берілгендерінде негізделеді. Лабораторлық зерттеулерден А тобыныңß-гемолитикалық стрептококк ауызжұтыншағынан шырышты себуде бактериологоиялық- табуды қолданады. 2×2 кесесінде келтірілген зерттеу нәтижесі бойынша лаборатоолық талдаудың диагностикалық бағасын қарастырамыз.
|
|
стрептококковтық ангинаның клиникалық диагнозы |
барлығы |
|
|
Қатысқандар |
Қатыспағандар |
|
|
Шырыш себудегі ß-гемолитический стрептококк |
иа |
ОА(a) 27 |
ОЖ(b) 35 |
62 |
жоқ |
ТЖ(c) 10 |
ТА(d) 77 |
87 |
|
|
барлығы |
37 |
112 |
149 |
Сезімталдық
Өзіндік
