Бұрыштық жылдамдық және бұрыштық үдеу.

Шеңбер бойымен қозғалған нүктені сызықтық жылдамдық, сызықтық үдеуге сәйкес бұрыштық жылдамдық және бұрыштық үдеумен сипаттайды.

Нүкте радиусы r шеңбер бойымен қозғалсын (5-сурет). Оның уақыттан кейінгі орнын бұрышы арқылы анықтауға болады.

∆φ

∆S

5-сурет

Бұрылу бұрышының уақыт бойынша бірінші туындысына тең шаманы бұрыштық жылдамдық деп атайды:

(1.15)

Бұрыштық жылдамдық векторының бағытын бұранда ережесімен табады: бұранданың

басының бұралуы нүктенің шеңбер бойымен

қозғалу бағытына сәйкес келгенде, оның сүйір ұшының ілгерілемелі қозғалу бағыты бұрыштық

_5-_сурет

Бұрыштық жылдамдықтың бірлігі , ал өлшем бірлігі –рад/с. Шеңбер бойымен қозғалған нүктенің доғасының ұзындығы сол доғаны көретін бұрыш пен радиус вектордың көбейтіндісіне тең, олай болса сызықтық жылдамдық:

(1.16)

яғни

Сызықтық жылдамдық бұрыштық жылдамдық пен радиус - вектордың көбейтіндісіне тең.

болса, онда шеңбер бойымен қозғалыс бірқалыпты болады да, оны периодпен сипаттайды. Бір толық тербеліс жасауға кеткен уақытты период деп атайды немесе осы уақытта нүкте 2 бұрышқа бұрылады. уақыт аралығына сәйкес болғандықтан, , онда болады.

Бір өлшем уақытта нүктенің шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалғандағы толық айналу санын айналу жиілігі деп атайды.

бұдан

(1.17)

Бұрыштық үдеу деп бұрыштық жылдамдықтың уақыт бойынша бірінші туындысына тең векторлық шаманы айтады:

(1.18)

Бұл формуладан бұрыштық үдеудің айналу осі бойынша бұрыштық жылдамдықтың өсу бағытына қарай бағытталатындығын көреміз. Үдемелі қозғалыс кезінде және өзара параллель, баяу қозғалыс кезінде олар қарама-қарсы (6 а,б- сурет).