- •1. «Жол қозғалысын ұйымдастыру» пәнінің мақсаты мен мәселелері.
- •2. Қиылыстағы конфликті нүктелерді анықтау. Маневрдің түрлері және олардың белгіленуі.
- •3. Қиылыстың күрделілік көрсеткіші туралы түсінік. Қиылыстың күрделілік көрсеткішін анықтау.
- •4. Қиылыстың күрделілік дәрежесі туралы түсінік. Қиылыстың күрделілік дәрежесін анықтау.
- •5. Жол қозғалысын ұйымдастыру туралы түсінік. «Автомобиль-жүргізуші-жол» жүйесі.
- •6. Жол қозғалысын оперативтік ұйымдастырудың методологиялық ережелері.
- •8. Қиылыстардағы қозғалысты ұйымдастыру принциптері. Реттелуші және реттелмейтін қиылыстар.
- •9.Жол қозғалысын ұйымдастырудың тиімділігін бағалау критерийлері.
- •10. Жол қозғалысының мінездемелері. Жол қозғалысын сипаттайтын көрсеткіштер.
- •11. Қала құрылысын жобалауда қозғалысты ұйымдастыру бойынша жасалатын шаралар жасау.
- •12. Көлік және жаяу жүргіншілер ағымының қарқындылығы. Қозғалыстың бірқалыпсыздық коэффициенті. Көлік ағынының картограммасы.
- •13. Бірбағытты қозғалысты ұйымдастыру. Бірбағытты қозғалыстың басымдылықтары мен кемшіліктері. Көлік ағынының картограммасы.
- •14. Көлік ағынының құрамы. Автомобильдің динамикалық габариті. Келтіру коэффициенті және оған әсер етуші факторлар.
- •15. Қиылыстарда дөңгелек қозғалысты ұйымдастыру. Дөңгелек қозғалысты қиылыстың негізгі элементтері.
- •16. Көлік ағынының тығыздығы. Жол жолағының жүктелу деңгейі.
- •17. Дөңгелек қозғалысты қиылыстарда көлік құралдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
- •18. Қозғалыс жылдамдығы және оның түрлері. Қозғалыс темпі. Автомобильдің қозғалыс жылдамдығына әсер етуші факторлар.
- •19.Жаяу жүргіншілердің қозғалысын ұйымдастыру. Жаяу жүргіншілер қозғалысының мінездемесі.
- •20. Қозғалыстың кідірісі. Көлік ағымының уақыт жоғалтулары. Көлік ағынының кідіріс коэффициенті.
- •21. Тротуарларда жаяу жүргіншілердің қозғалысын ұйымдастыру. Жүргіншілерге арналған өткелдер және оның түрлері.
- •22. Қиылыстағы конфликті нүктелер. Маневр мен конфликті нүктелердің түрлері. Көлік торабының күрделілік дәрежесі.
- •23. Жер бетіндегі жүргіншілер өткелінде қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі шарттары.
- •24. Жаяу жүргіншілер қозғалысының мінездемесі. Жаяу жүргіншілер қозғалысының жылдамдығы, қарқындылығы және тығыздығы.
- •25. Жаяу жүргіншілер аймағын ұйымдастыру. Жаяу жүргіншілер маршруты.
- •26. Көшелердің, қиылыстардың және жаяу жүргіншілерге арналған жолдардың өткізу қабілеті туралы түсінік. Өткізу қабілетінің есептік, ұтымды және нақты мәндері.
- •27. Маршрутты жолаушы көлігінің қозғалысын ұйымдастыру. Желідегі қатынас жылдамдығы.
- •29. Аялдамалық пункттің өткізгіштік қабілеті.
- •30. Жол қозғалысын зерттеу әдістері. Әдістердің жіктелуі және жалпы мінездемесі.
- •31. Желістегі жолаушы көлігінің аялдамалық пунктін орналастыру.
- •32. Жол қозғалысын құжаттық, натуралдық және моделдеу әдістерімен зерттеу.
- •33. Желідегі жолаушы көлігі қозғалысының басымдылығын қамтамасыз ету.
- •34. Жол жағдайларын зерттеу. Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етудің элементарлық шарттары. Жолдың жиі кездесетін кемшіліктері.
- •35. Уақтыншалық автомобиль тұрақтары және олардың классификациясы.
- •36. Қозғалысты зерттеу түрлері. Сұрақтау, талонмен зерттеу, ярлықтар жабыстыру, нөмерлерін жазып алу жолдарымен зерттеу.
- •37. Автомобиль тұрақтарының өлшемдерін анықтау.
- •38. Қозғалысты тұрақты (стационарлық) постарда және жылжымалы зертханалар жәрдемінде үйрену. Жол қозғалысын зерттеуге арналған аппаратуралар.
- •39. Автомобиль тұрақтарын жоспарлау мен орналастыруға қойылатын талаптар.
16. Көлік ағынының тығыздығы. Жол жолағының жүктелу деңгейі.
Көлік ағымының тығыздығы 1км жолда өтетін көлік құралдарының өтетін санымен өлшенеді. Қазіргі жеңіл автомобильдер ол, 200авт/км аспау керек осындай тығыздықтыың өзінде өте қиындыққа соғады. Зерттеулер бойынша бақлаулар көрсеткендей автомобиль қатарлап жүргенде олардың тығыздығы 100 авт/сағ дейін жеткен ол жүк автомобилдерімен автобус үшін осындай қатармен жүретін болса онда олардың ұзындығы 2-2,5км созылып кетеді. Автобустың қозғалу жылдамдығы мұндай жағдайда көлік ағымының тығыздыңы аз болған сайын жүргізушілер озін еркін сезінеді. Сол сияқты жылдамдық жоғары болады. Ол керсінше тығыздық жоғары болған сайын, қауіпсіздік арта түседі. Жол жолағының жүктелу деңгейі мына формуламен анықталады.
,
17. Дөңгелек қозғалысты қиылыстарда көлік құралдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Д өңгелек қозғалысын ұйымдастырған кезде қауіпті нүктелердің санымен дәрежесі азаяды. Дөңгелек қозғалысын ұйымдастарған кезде қозғалысты еріксіз ұозғалыс болады. Дөңгелек қозғалысын ұйымдастарған кезде ортадағы оралманың өлшемін анықтау керек және поласа сандарын жолдығ ені кіретін және шығатын қозғалыстың радиустарын және жол белгілерін қалай орнатуды білу керек. Көліктердің қарқындылығы артқан сайын дөңгелекті қозғалыс автомобилдің қауіпсіздік қйылысында еріксіз реттейтінді ұйымдастыруға болады. Мысалы, Мәскеудегі Дзержинский алаңында жолаушылардың қауіпсіздігі үшін қозғалысты ұйымдастыру қиын болып келеді. Сондықтан олардың қозғалысының сыртында жасайды. Дөңгелекті қозғалыс кезінде көліктердің ағыны бір бағытта көп болса ондай қауіпсіздікті қамтамасыз ету қиынырақ болады. Дөңгелекті қозғалысты көлік құралдарында әсер ететін факторлардың бірі олардың ені радиусы.
Сурет. Дөңгелек қозғалысты жол қиылысы
18. Қозғалыс жылдамдығы және оның түрлері. Қозғалыс темпі. Автомобильдің қозғалыс жылдамдығына әсер етуші факторлар.
Қозғалыс жылдамдығы жол қозғалысының маңызды көрсеткіші болып табылады, өйткені оның мақсаттық қызметін сипаттайды.
Жүргізуші біріншіден ең аз уақыт және екіншіден қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін екі негізгі белгіге байланысты әруақытта жылдамдықтың тиімді тәртібін таңдайды. Әр жағдайда қабылданатын шешімге жүргізушінің сипаттамасы: оның классификациясы, психофизиологиялық жағдайы, қозғалыс мақсаты әсер етеді.
Көлік құралдары мен жолдардың параметрлерінің қозғалыс жылдамдығына тигізетін әсерін қарастырайық. Жылдамдықтың жоғарғы шегі қозғалтқыштың күшіне тәуелді болатын Vmax ең көп конструктивті жылдамдығымен анықталады. Қазіргі автомобильдердің ең жоғарғы жылдамдығы Vmax олардың түрінен тәуелді кең ауқымды шектерде өзгеріп отырады. Ол (шамамен) келесіні құрайды: үлкен және орта класты жеңіл автомобильдері үшін –200 км/сағ, кіші класты жеңіл автомобилі үші – 150 км/сағ, жүк көтергіштігі орташа жүк автомобильдері үшін –100 км/сағ, жүк көтергіштігі жоғары жүк автомобильдері үшін – 85 км/сағ және ауыр автопоездар үшін 75 км/сағ.
19.Жаяу жүргіншілердің қозғалысын ұйымдастыру. Жаяу жүргіншілер қозғалысының мінездемесі.
Жаяу жүргіншілер қозғалысын ұйымдастыру келесі түрде жүргізіледі:
адамдардың көше және жол бойымен жүру үшін өз алдына көшелер салу;
көше мен жолдардың өту бөлігі арқылы өтетін жаяу жүргіншілер өткелін ұйымдастыру және жабдықтау;
көлік құралдары үшін жабық арнайы жаяу жүргіншілер аймағын ұйымдастыру;
аялдама орындарын жабдықтау және жолаушылар көлігінің қозғалысын кешенді түрде ұйымдастыру.
Жаяу жүргіншілер қозғалысын тиімді ұйымдастыру шарттарының негізгісі, адамдардың психофизиологиялық ерекшеліктері мен олардың физикалық мүмкіндіктерін есепке алу болып табылады.
