6. Жол қозғалысын оперативтік ұйымдастырудың методологиялық ережелері.

Қозғалысты ұйымдастырудың түрлі әдістері бар және олар бір-бірімен өте жақын байланыста. Сол үшін бұл әдістерді дәлірек классификация жасау өте күрделі. Сондықтан студенттерге берілетін білімді жүйелеу үшін шартты түрде классификациялауға болады. Ол төменде көрсетілген. Жол қозғалысын ұйымдастыруының негізгі методологиялық бағыты

1. Кеңістікте қозғалысты бөлу: - тасымалды желілеу; - қиылыспада канализирленген қозғалыс; - әртүрлі жағдайда қозғалыс бөлінуі; - бір бағытта қозғалысын ендіру. 2. Уақыт бойынша қозғалысты бөлу: - уақыт бойынша тасымалды бөлу; - қиылыспада реттеу белгілері; - қиылыспада светофор реттеуі; - темір жол қиылыспада қозғалыс реттеу. 3. Бір түрлі көлік ағындарын формалау: - жолаушы көлік қозғалыс көшесін белгілеу; - жүк қозғалыс көшесін жасау; - транзитті қозғалыс көшесін белгілеу; - арнайы полоса жолда.

4. Көшеде және жолда қозғалыс жылдамдықты оптималдау: - қозғалыс режимін шектеу және бақылау; - жылдамдық режимін арттыру шарасы; - қозғалысты тыныштандыру шарасы; - жылдамдықты зоналық шектеу. 5. Жаяу жүргіндердің қозғалысын ұйымдастыру мәселесін шешу: - жол бойында жаяу өткелі жол; - жаяу өткелі жабдықтау; - жаяу өткелі және тұрғын зона жасау; - тұрақты жаяу өткелі желіде. жасау; - комплексті басқару әсерін жасау; - ЖБАЖ жүйесін аппаратуралық қамтамасыздандыру.

6. Уақытша тұрақтардың мәселесін шешу: - тротуар қасындағы тұрақтарды ұйымдастыру; - көшеде емес тұрақтарды ұйымдастыру; - ұстап тұрған тұрақтарды ұйымдастыру; - тұрақ режимін ақпараттандыру және бақылау. 7. Жол басқаруды автоматты жүйесін ендіру ЖБАЖ: - жол көше торабының математикалық формалау; - жол қозғалысын басқару алгаритімін

7. Жол-көше торабы. Жол-көше торабының топологиялық схемалары.

Көше-жол торабының төрт негізгі схемасы белгілі: тарамдалған, тарамдалған-шеңберлі, тікбұрышты, тікбұрышты-диагональды.

Тарамдалған сызба-нұсқа сауда орталықтары болып дамыған, көптеген ескі қалаларда байқалады. Бұл сызба-нұсқа қала айналасында дамыған автомобиль жолдарына да тән.

Қалалық және қала сыртындағы қатынас жолдары торабының даму барысында көп жағдайда орталықтан әр түрлі арақашықтықтан тарамдалған магистральдарды шеңберлі жолдар салуда. Бұндай жағдайда жоспарлау тарамдалған-шеңберлі болып табылады.

Т ікбұрышты сызба-нұсқа параллель орналасқан магистральдар және айқын көрсетілген орталықтардың болмауымен сипатталады. Бұндай сызба-нұсқа бірқатар Ресей қалаларында, мысалы, Санкт-Петербург, Новосибирск, Ростов на Дону, Алматы,Астана, сонымен қатар өзімізде салынған жаңа қалаларда кездеседі.

Тікбұрышты сызба-нұсқа әртүрлі болады және жақтарының қатынасына тәуелді өздерінің сипаттамалары елеулі түрде ауысып отырады. Егер тікбұрыштың жақтары тең болса, онда бұл сызба-нұсқаны тікбұрышты-квадрат деп атаймыз.

Жобалау ерекшелігі және байланыстыру жолдарының геометриялық көрсеткіштері көлік және жаяу жүргіндердің ағымының сипаттамасын және қаланың немесе аямақтық жол қозғалысының жалпы жағдайына маңызды шешім болып келеді. Жол көше тораптарына кіреді: қиылыспаларды қайта жоспарлау, қауіпсіз шекаралар тұрғызу, автобус аялдамаларын жабдықтау және т.б.

Жол көше торабының геометриялық схемасы.

а) радиалды, б) радиальды-сақиналы, в,г) тік бұрышты, д) тік бұрышты-диогналды, е,ж) аралас.