II. Кіші мектеп жасындағы психикалық дамуы тежелген балалардың сөйлеу тілінің бұзылыстарын анықтаудағы тәжірибелік жұмыстардың мазмұны

Зерттелуші

нысан

Диагнозы

Психолого-педагогикалық мінездеме

Сабақ үлгерімі

А.Ж. 9жас

Церебральды-органикалық ПДТ, жазбаша сөйлеу және оқу тілінің бұзылуы, туа біткен гидроцефалияның жеңіл түрі.

Іс–қимылы шапшаң, мінезі тұйық, эмоциялық-еріктік сферасы тұрақсыз, оқушылармен қарым қатынасы ауыспалы, қоршаған ортамен қарым қатынас құра алмайды.

Оқу мотивациясы жақсы. Математика пәнінен қосу, азайту амалдарын, теңдеуді шешу, салыстыру амалдарын біршама орындай алады. Оқу жылдамдығы жеткіліксіз, қазақ тілінен диктант жазғанда артық әріптер қосып жазады, қайта қайта түзете береді, жазу каллиграфиясы орташа. Сурет сабағын ұнатады, қол іңбек сабағына икемі бар.

М.М.8жас

Церебральды–органикалық ПДТ, орталық жүйке жүйесінің органикалық зақымдануы, фонетико-фонематикалық қабілеті бұзылған.

Іс–қмиылы шапшаң, өз іс әрекетін бақылай алады, оқушылармен қарым қатынасы жақсы, қоршаған ортамен тез тіл табыса алады.

Оқу мотивациясы орташа деңгейде, математика пәнінен қосу,азайту амалдарын, теңдеуді шешу, салыстыру амалдарын орындай алмайды. Оқу жылдамдығы өте нашар, әріптерді таниды, буындап оқи алмайды, диктант жазуда сыныппен үлгермейді. Көп қате жібереді, жазу каллиграфиясы нашар. Сурет, қол еңбек сабағына икемсіз.

Ж.Қ.8жас

Церебральды–органикалық ПДТ, орталық жүйке жүйесінің органикалық зақымдануы, жазбаша сөйлеу тілі бұзылған.

Іс қимылы қозғалысты, өз іс әрекетін бақылай алмайды, оқушылармен қарым қатынасы жақсы, қоршаған ортамен тез тіл табыса алады.

Оқу мотивациясы жоғары деңгейде, математика пәнінен қосу,азайту амалдарын, теңдеуді шешу, салыстыру амалдарын орындай алмайды. Сандарды білмейді. Оқу жылдамдығы өте нашар, әріптерді шатастырады, буындап оқи алмайды, диктант мүлде жаза алмайды. Көп қате жібереді, жазу каллиграфиясы нашар. Сурет, қол еңбек сабағын ұнатады, икемді.

Ж.М.9жас

Церебральды–органикалық ПДТ, орталық жүйке жүйесінің органикалық зақымдануы, жазбаша сөйлеу тілі бұзылған, ЖСТД 3деңгейі.

Іс қимылы шапшаң, мінезі ашық, тілінде мүкістігі бар, өз іс әрекетін бақылай алады, оқушылармен қарым қатынасы жақсы, қоршаған ортамен тез тіл табыса алады.

Оқу мотивациясы орташа деңгейде, математика пәнінен қосу,азайту амалдарын, теңдеуді шешу, салыстыру амалдарын орындай алмайды. Оқу жылдамдығы өте нашар, әріптерді таниды, буындап оқи алмайды, диктант жазуда баспа әріптерді жазба әріптерімен шатастырады, көп қате жібереді. Жазу каллиграфиясы орташа. Сурет салғанды ұнатады, қол еңбек сабағына икемсіз.

С.К.8жас

Церебральды-органикалық ПДТ, орталық жүйке жүйесінің органикалық зақымдануы, фонетико- фонематикалық қабілеті бұзылған. жазбаша сөйлеу тілі бұзылған.

Іс–қмиылы шапшаң, өз іс әрекетін бақылай алады, оқушылармен қарым қатынасы жақсы, қоршаған ортамен тез тіл табыса алады.

Оқу мотивациясы жоғары деңгейде, математика пәнінен қосу,азайту амалдарын, теңдеуді шешу, салыстыру амалдарын орындай алмайды. Сандарды білмейді. Оқу жылдамдығы өте нашар, әріптерді шатастырады, буындап оқи алмайды, диктант мүлде жаза алмайды. Көп қате жібереді, жазу каллиграфиясы нашар. Сурет, қол еңбек сабағына икемді.

Іс-әрекет кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Ұйымдастыру кезеңі

Негізгі бөлім

Артикуляциялық жаттығу

Тыныс алу

1 тапсырма

2 тапсырма Фонематикалық есту қабілетін дамыту

3 тапсырма

4 тапсырмасы

Сергіту сәті

5 тапсырма

Қорытынды

1.Балалар бүгін бізге сабаққа пойызбен ергежейлер көмек сұрап келді.

2.Олар «Дыбыс әлеміне» бара жатқанда алдарынан мыстан кемпір тұра қалып олардың пойыздарын тоқтаптып сыйқырлап тастады (есік қағып,қарғаның дыбысы шығады). Ол бізге өзінің досынан қарғадан хат жіберіпті(хатты аламыз). 3.Кәнекей хатты ашып көрейік пе?(Хат ашылады) Балалар мұнда өте көп тапсырмалар екен. 4.Орындаймыз ба?

5.Бірақ тапсырманы орындамас бұрын өзіміздің күнделікті жасап жүрген жаттығуларымызды орындайық. Содан соң,ергежейлерге көмектесеміз.

«Тәтті тосап» «Бақа», «әткеншек», «Тіс тазалаймыз»

6.Терең тыныс алып, ауыздан демді шығарып «сссс»дыбысын ұзақ айтады.

Балалар енді мыстан кемпірдің тапсырмаларын орындайық. Балалар естеріңе түсіріп көрейікші дыбыстарды біз не істейміз? Ал әріптерді?

7. Балалар біздің тапсырмаларымыз белгілі бір дыбысқа, әріпке байланысты екен қалай ойлайсыңдар қандай әріпке? (С дыбысының таңбасы ілініп тұрады) Соған қарап балалар жауап береді.

8.«С» дыбысы ненің дыбысына ұқсайды?

9.«Дауысты дыбысты тап»

Мақсаты: «с» дыбысын дауысты дыбыстармен буындап оқу(айту).

10.«С» дыбысы бар суретті дұрыс айту.Дыбыстық талдау жасайды.

«С» дыбысын сөзде естісе жыланың суретін көрсет(Сағат, аса, аспазшы, т.б).

11.«Артығын тап»

Мақсаты: Ойлау қабілетін дамыту

Дауыспен жұмыс :

(балалар тұрып допен жасайды)

Дауыстап айту са-са-са

Жай айту са-са-са

Ақырын айту са-са-са

Алға қарай бір адым,

Артқа қарай бір адым.

Бiр орнымда қозғалып,

Кезек басып тұрамын.

Жоғары, төмен қарайық.

Орнымызды табайық.

Ал енді соңғы тапсырмасы. Осы «С» әрпінен басталатын сөздерді тауып дұрыс айтуларың керек. Сонда біздің ергежейлеріміз пойыздың вагондарына отырып «Дыбыс әлеміне» барады.

Жарайсыңдар сендердің көмектеріңді ергежейлер мәңгі ұмытпайды. Кәнекей біздің пойызымызға жақындап ергежейлерге мыстаның қандай тапсырмаларын орындағанымызды айтып, оларды өз вагондарына отырғызып қоштасайық.

3. Ия, ашайық.

4.Тапсырмаларын орындайық.

Балалар тіл жаттығуын орындайды.

6.«Сссссс» дыбыс естіледі.

Балалардың жауаптары

7.«С» әрпі

8.Жыланның даусына «сссс», краннан аққан судың дыбысына «ссс»

9. А,о,у,и,е,ө, жеке айту,

СА-СО-СУ т.б

10.Бұл маса. «С» дыбысы сөздің ортасында тұр, 2 буын,дауыссыз дыбыс.

11.Суретті дұрыс атап, «с» дыбысы бар суреттің астын сызу

Балалардың жауаптары

Балалар сергіп, жаттығуды жасайды.

Суреттердің арасынан тауып дұрыстап айту.