Атом ядросының синтездеу реакциясы

Жеңіл ядроларды біріктіріп, ауыр ядроларды алу атом ядросының синтездеу реакциясы деп аталады. Синтездеу реакциясы кезінде дейтрий мен тритийдің литий мен гелийге ауысуы кезінде, ядроның меншікті байланыс энергиясы шұғыл көбейеді де, өте көп мөлшерде энергия бөлініп шығады:

Синтездеу реакциясы кезінде бір нуклонға шаққанда бөліну реакциясына қарағанда, әлдеқайда көп энергия бөлініп шығады (мысалы, уран ядросы бөлінгенде 200 МэВ энергия бөлінсе, ол нуклонға шаққанда 0,84 МэВ/нуклон, ал (*) реакциясында 17,615=3,5 МэВ/нуклон).

Жеңіл ядролардың синтездік реакциясы, кулондық тебілу күштерін жеңуге үшін реакция 10⁸-10⁹К-ге дейінгі жоғары температурада ғана эффективті түрде жүре бастайды. Мұндай реакциялар термоядролық бірігу (синтездеу) реакциялары деп аталады және плазмалық күйде болатын заттарда жүреді.

Термоядролық реакциялар жұлдыздарда энергия көзі болады. Зерттеулердің болжамына қарағанда, күндегі термоядролық реакциялар сутегі ядросы гелий ядросына айналу, мынадай екі термоядролық циклдің біреуінің түрінде жүруі мүмкін:

1) протон-протондық цикл

2) көміртегі – азоттық цикл

.

Бақылау сұрақтары.

1. Тізбекті ядролық реакциялар

2. Нейтрондардың көбею коэффициенті

3. Дамушы реакция өшетін реакция

4. Кризистік мөлшер

5. Кризистік масса деп

6. Басқарылатын және басқарылмайтын реакциялар.

7. Ядролық реакторлар.

Негізгі және қосымша әдебиет:

1. Жұбанов М. Физиканың негізгі заңдары.-Алматы: Мектеп, 1989.

2. Полатбеков П. Оптика.-Алматы: Мектеп, 1981.

3. Савельев И.В. Жалпы физика курсы.1,2-том. -Алматы: Мектеп, 1982, (аударма).

4. Қойшыбаев Н.К., Шарықбаев А.О. Физика 1,2 томдары. Алматы, 2001

5. Рахым Қ. Жалпы физика курсы. Электрлік құбылыстар: Оқу құралы. Қарағанды: КарМТУ. 2004

6. Фриш С.Э. ТимореваА.В. Жалпы фзика курсы. І,ІІ томдары. Оқулық. Алматы: Мектеп. 1970.

7. Ақылбаев Ж.С., Ермағанбетов Қ.Т. Электр және магнетизм: Оқу құралы. Қарағанды: КарМУ. 2003

8. Ахметов А.Қ. Физика (Толқындық оптика. Кванттық оптика. Атомдық физика. Қатты денелер физикасы. Атом ядросы және элементар бөлшектер физикасы) Оқулық. Алматы: Республикалық баспасы. 2000.

9. Құлбеков М., Әлімбекова Т., Нұрғалиев Қ. Жалпы физика курсы. Электр және магнетизм. Оқу құралы. Алматы: 1997.

10. Волькенштейн В. Жалпы физика курсынан есептер жинағы. Алматы., Мектеп, 1990.

11. Жұманов К.Б. Атомдық физика негіздері. - Алматы.Қазақ университеті, 2000.

12. Нұрсұлтанов О.С. Атомдық физика. - Алматы: Рауан, 1990.

13. СивухинД.В. Общий курс физики.-М.: Наука, 1977-1986, т.1-5.

14. Савельев И.В. Курс физики. -М.: Наука, 1989, т. 1-3.

15. Детлаф А.А.,Яворский Б.М. Курс физики.-М.: Высшая школа, 1989.

16. Трофимова Т.И. Курс физики.-М.: Высшая школа, 1990.

17. Калашников С.Г. Электричество.-М.: Наука, 1977.

18. Астахов А.В., Широков Ю.М. Курс физики. Электромагнитное поле-М.: Наука, 1980, т.11.

19. Бутиков Е.Н. Оптика.-М.: Высшая школа, 1987.

20. Гаджаев Н. Оптика.-М: Высшая школа, 1977.

21. Астахов Л.В. Широков Ю.М. Курс физики. Квантовая физика.-М.Наука,1983,т:111

22. Широков Ю.М. Юдин Н. Ядерная физика.-М.:Наука,І980.

23. Иродов И. Задачи по общей физике. - М.: Наука, 1987.

24. Савельев И.В. Сборник вопросов изадач по общей физике. - М.: Наука, 1982.

25. Беликов Б. Решение задач по физике. - М.: Высшая школа, 1986.

26. Чертов А., Воробьев А. Задачник по физике. - М.: Высшая школа, 1981.

27. Аманқұлов Т.П., Сағындықов А.С., Тұрғанова Т., Хамза А.Қ. Жалпы физикадан қысқаша лекциялар жинағы. Шымкент.: ОҚМУ, 2007ж

28. Бектібаев Ш.Б., Рахимов Қ., т.б. Жалпы физика курсы.(Механика және молекулалық физика бөлімі): Оқу құралы. Қарағанды: КарМТУ. 1998