- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы пәні,міндеттері, мақсаттары, зерттеу әдістері. Балалар мен жасөспірімдердің негізгі мәселелері.
- •3. Дәрістер тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының даму тарихы.
- •Дәрістер тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: қр балалар мен жасөспірімдер гигиенасын нормалаудағы теориялық принциптері.
- •Дәріс тезисі:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Өсу мен дамудың негізгі заңдылықтары. Балалар мен жасөспірімдердің өсуі мен дамуына әсер ететін факторлар.
- •Дәрістің тезистері.
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Денсаулықтың негізгі көрсеткішінің бірі физикалық дене дамуы. Физикалық дамуының акселерациясы мен ретардациясы.
- •3.Дәріс тезисі:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің физикалық дамуының көрсеткіштерін бағалау және оқыту әдістері. Физикалық дамудың стандарттары.
- •3.Дәрістер тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдары: слайд
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің денсаулық жағдайы. Балалар менжасөспірімдердің денсаулық жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер.
- •Дәрістің тезисі.
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балаларды денсаулық топтарына бөлу критериилері. Балалармен жасөспірімдердің денсаулығын комплексті бағалау.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының қызметі. Шаршау және оның физиологиялық мәні.
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің күн тәртібі. Балалар мен жасөспірімдердің күн тәртібінің физиолого-гигиеналық негізі. Оның негізгі ерекшеліктері.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •Жасөспірімдердің жасына байланысты ойындар мен демалыстар
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: 6 жастағы балаларға білім беруді ұйымдастырудың гигиеналық принциптері.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Мектеп жасындағы балалардың күн тәртібі. 6 жастағы балаларды оқытуды ұйымдастырудың гигиеналық принциптері.
- •Дәрістің тезистері:
- •Жасөспірімдердің жасына байланысты ойындар мен демалыстар
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Дамуында дефектісі бар және денсаулығында ауытқуы бар балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі оқу процестерінің ұйымдастырылуының гигиеналық негіздері.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер мекемелерінің жоспары мен құрылысының заманауи кезеңдегі гигиеналық принциптері.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Жалпы білім беретін мектептерде, кәсіптік- техникалық мектептерде, гимназияларда, лицейлерде жобалануы мен салынуына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Мектептен тыс ұйымдарды заманауи үлгіде салу мен жоспарлануына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Жаңа құрылыс және әрлеу материалдары, оларды санитарлық-эпидемиологиялық бағалау.
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мекемелерінің санитарлық – техникалық жабдықтарына қойылатын гигиеналық талаптар. Балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі ауа-жылыту тәртібі.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер мекемелерінің жарықтандырылуына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Спорт залдары мен мектеп шеберханасы жабдықтарына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар оқулықтарына қойылатын гигиеналық талаптар (оқулықтарға, балалар кітабына, оқу жабдықтары мен əдістемелеріне).
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Оқу үдерісінде қолданылатын техникалық құрылғыларға (кино, теледидар, компьютерлік технологиялар мен т.Б.) гигиеналық нұсқау.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар ойыншығы, бала киімдері мен аяқ киімдеріне қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •Балалардың аяқ киімі
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің физикалық дамуы жəне денсаулыққа еңбектің тигізетін əсері. Ағзаның жынысқа жəне жасқа байланысты еңбек түрін нормалау.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Жасөспірім ағзасына өндірістік орта факторларының əсері. Жарақаттанудың алдын алу. Мамандандырылған бағыт, оның медициналық-физиологиялық аспектісі
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Дене тəрбиесінің гигиеналық негіздері. Дене тəрбиесі мен дене шынықтыруға арналған құрал-жабдықтар жəне оның түрлері.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдерді спортқа баулудың медициналық аспектілері. Дене тəрбиесі кезінде жүргізілетін дəрігерлік бақылау.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдердің тамақтану негіздері. Өсуші ағзаның энергия жəне заттек алмасу ерекшеліктері жəне оң энергиялық баланс түзудегі гигиеналық рационды тамақтанудың рөлі.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдер тағамындағы ақуыз компоненттері, майлар, көмірсулар, минералды заттар, дəрумендердің маңызы және генетикалық модифицирленген өнімдердің (гмґ)
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдер тағамындағы физиологиялық нормасы. Теңдестірілген тамақтанудың рөлі.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Жұқпалы аурулардың алдын алуды жоспарлаудың маңызы, мекеме құрылысының дəрежелері мен санитария жəне індетке қарсы тəртіптің сақталуы.
- •3.Дәрістің тезисі:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Иммунопрофилактика. Екпе түрлері. Қазақстан Республикасындағы профилактикалық екпе күнтізбесі.
- •3Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •05.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі гигиеналық тəрбие.
- •3.Дәрістің тезистері: Балалар мен жасөспірімдерге гигиеналық тәрбие беру
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің салауатты өмір салтын құру қағидалары.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Қала мен ауылдағы балалар мен жасөспірімдер контингенттеріне емдік-алдын алу шараларын жүргізу.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Көру бұзылыстары мен қимыл аппаратының даму ауытқуы бар оқушыларды қалпына келтіру мектептерінде оқытуды ұйымдастырудың гигиеналық қағидалары.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •2.1. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша аномальды балаларды оқыту және тәрбиелеу мәселелері.
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Жазғы сауықтандыру мекемелеріндегі ескертпелі және ағымды санитариялық-эпидемиологиялық бақылау сұрақтары.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
2.1. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша аномальды балаларды оқыту және тәрбиелеу мәселелері.
Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша 11 арнайы коррекциялық мектеп-интернаты бар. Бұл мекемелерде жалпы саны 1958 оқушы оқиды. Ақыл-есі кем балаларға арналған мектеп-интернаттар Шымкент, Жетісай, Түркістан, Сайрам және Ленгір қалаларында орналасқан. Шымкент қаласында ақыл-есі кем балаларға арналған қосалқы мектеп және құлағы нашар еститін балаларға арналған мектеп-интернат бар. Ленгір қаласында тіл кемістігі бар балаларға арналған мектеп-интернат, қосалқы мектеп-интернат және құлағы нашар еститін балаларға арналған мектеп интернат орналасқан. Түркістан қаласында қосалқы мектеп және нашар көретін балаларға арналған мектеп-интернат орналасқан.
Аномальды балаларға арналған арнайы оқулықтар бар. Бұл оқулықтардың ерекшелігі осы мектептердегі мақсат-міндеттерге негізделген. Оқулықтардың мазмұны қарапайым тілмен сипатталған. Нашар көретін және соқыр балаларға арналған мектептің бағдарламасы жалпы білім беретін мектептің бағдарламасына негізделген.
Нашар көретін балалар үшін, оқулықтар, олардың ерекшеліктерін ескере отырып ірі шрифтпен басылады. Оқулықтарға қосымша ретінде рельефті суреттер, сызбалар, географиялық карталар қолданылады. Нашар көретін балалар – бұл біраз көру қалдықтары сақталған балалар. Бұл балалар көзілдірікті қолданған уақытта олардың көруі 0,04-0,2 аралығында болуы керек.
Жақыннан көргіштік, алыстан көргіштік және астигматизм атты көздің бұзылуы бар балалар кәдімгі жалпы білім беретін мектептерде оқиды. Соқырлар арнаулы мектептерде Луи Брайль (нүктелі шрифт) жүйесі арқылы оқытылады. Сонымен қатар бұл мектепте түрлі оқу машиналары да қолданылады. Мысалы, типографиялық белгілер белгілі дыбыс сигналдары арқылы беріледі.
Нашар еститін және керең балалар үшін жоғары сыныптарда жалпы білім беретін мектептің оқулықтары қолданылады. Бұл балалар үшін оқу, оқу-әдістемелік құралдар көру қабылдауына бейімделген. Нашар еститін балалар үшін арнаулы мектепке, кәдімгі сөйлемді 2 метр аралығында, ал сыбырлап сөйлегенді 0,5 метр аралығында ести алатын балалар қабылданады. Нашар еститін балалардың сөйлемінде өзіндік ерекшеліктер болады. Олар естімеудің нәтижесінде айтылған сөйлемнің мағынасын толық түсінбейді. Дауысы қатаң, ашық емес, сөздері анық шықпайды.
Нашар еститін балалар үшін түрлі күшейткіш приборлар қолданылады. Бұл приборлар керек уақытысында дауысты күшейтіп тұрады. Нашар еститін балалар үшін арнаулы мектептерде микрофондық сыныптар бар. Нашар еститін және керең балалар еріннен оқу әдісін де қолданады. Бұл әдістің негізінде еліктеу рефлексі жатыр. Керең бала айтылған сөзді естімейді, бірақ ол тіл органдарының қимылын көреді. Сондықтан ол барлық уақытта артикуляция аппаратының қозғалысын байқап, қайталап, оған анализ жасап және сол қозғалыстарды есінде қалдыруға тырысады. Бірте-бірте бала әр әріптің артикуляциясын емес, сөздердің, сөйлемдердің суретін қабылдай бастайды. Мектептегі оқу дактилалогия әдісіне негізделген. Әр әріп дактильдік таңбамен белгіленеді. Сонымен қатар мимика-жест әдісі де қолданылады. Бұл қарым-қатынас жасаудың ең қарапайым, жай формасы.
Ақыл-ойы кем балалар қосалқы мектептерде тәрбиеленді. Бастауыш сыныптарда ерекше назар сөз-сөйлемді қалыптастыру ерекшелігіне аударылады, яғни сөз-сөйлемді дұрыс түсініп қабылдау, сұрақты дұрыс түсіну, дұрыс сұрақ бере алу, өзінің іс-әрекеті туралы ойын дұрыс жеткізе білу, тапсыраны дұрыс орындау т.б. Сурет салу, пластилинмен жұмыс орындау, дене шынықтыру, өлең айту сабақтары ақыл - есі кем балаларды дамытуда, олармен коррекциялық жұмыстар өткізуде ерекше рөль атқарады.
Жоғары сыныптарда (5-8 сынып) ақыл есі кем балаларды арнайы мамандықтарға үйрету, оқыту жұмыстары басталады. Оқу шеберханаларында оқушылар жүйелі дайындық арқылы арнайы мамандықтарды игере бастайды (ағаш өңдеу, темір өңдеу, тігін шебері, қағаз-картонды түптеу жұмыстары, ауыл шаруашылық мамандықтардың кейбір түрлері т.б.).
Еңбек тәрбиесі ақыл-ойы кем балалардың жан-жақты, интеллектуалдық жағынан дамуына, сонымен қатар баланың бойында өнегелі қасиеттерді қалыптастыруға ерекше ықпал етеді. Сондықтан ақыл-ойы кем балалармен жүргізілетін оқу-тәрбие жұмысында еңбек-оқытудың ең негізгі әдісі болып саналады. Өнегелі қасиеттерді қалыптастыру, яғни ұжым арқылы, ұжым үшін тәрбиелеу, мадақтау, ұялту, түсіндіру, үйрету әдістерін қолдану ақыл-ойы кем балалар үшін өте қажет.
Қосалқы мектептерде ұйымдастырылған оқыту және тәрбие процестері, ақыл-ой кемістігін дұрыс коррекциялау және емдеу әдістерін қолдану баланың қалыптасуына ерекше әсер етеді. Қосалқы мектептердің тәрбиеленушілері мектепті бітіргеннен кейін, нәтижелі түрде өндірістік еңбекпен айналысып, өздерінің міндеттеріне жауапкершілікпен қарай отырып қоғамға пайда келтіре алады.