- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы пәні,міндеттері, мақсаттары, зерттеу әдістері. Балалар мен жасөспірімдердің негізгі мәселелері.
- •3. Дәрістер тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының даму тарихы.
- •Дәрістер тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: қр балалар мен жасөспірімдер гигиенасын нормалаудағы теориялық принциптері.
- •Дәріс тезисі:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Өсу мен дамудың негізгі заңдылықтары. Балалар мен жасөспірімдердің өсуі мен дамуына әсер ететін факторлар.
- •Дәрістің тезистері.
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Денсаулықтың негізгі көрсеткішінің бірі физикалық дене дамуы. Физикалық дамуының акселерациясы мен ретардациясы.
- •3.Дәріс тезисі:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің физикалық дамуының көрсеткіштерін бағалау және оқыту әдістері. Физикалық дамудың стандарттары.
- •3.Дәрістер тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдары: слайд
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің денсаулық жағдайы. Балалар менжасөспірімдердің денсаулық жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер.
- •Дәрістің тезисі.
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балаларды денсаулық топтарына бөлу критериилері. Балалармен жасөспірімдердің денсаулығын комплексті бағалау.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер гигиенасының қызметі. Шаршау және оның физиологиялық мәні.
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің күн тәртібі. Балалар мен жасөспірімдердің күн тәртібінің физиолого-гигиеналық негізі. Оның негізгі ерекшеліктері.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •Жасөспірімдердің жасына байланысты ойындар мен демалыстар
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: 6 жастағы балаларға білім беруді ұйымдастырудың гигиеналық принциптері.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Мектеп жасындағы балалардың күн тәртібі. 6 жастағы балаларды оқытуды ұйымдастырудың гигиеналық принциптері.
- •Дәрістің тезистері:
- •Жасөспірімдердің жасына байланысты ойындар мен демалыстар
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Дамуында дефектісі бар және денсаулығында ауытқуы бар балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі оқу процестерінің ұйымдастырылуының гигиеналық негіздері.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер мекемелерінің жоспары мен құрылысының заманауи кезеңдегі гигиеналық принциптері.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Жалпы білім беретін мектептерде, кәсіптік- техникалық мектептерде, гимназияларда, лицейлерде жобалануы мен салынуына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Мектептен тыс ұйымдарды заманауи үлгіде салу мен жоспарлануына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Жаңа құрылыс және әрлеу материалдары, оларды санитарлық-эпидемиологиялық бағалау.
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мекемелерінің санитарлық – техникалық жабдықтарына қойылатын гигиеналық талаптар. Балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі ауа-жылыту тәртібі.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер мекемелерінің жарықтандырылуына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Спорт залдары мен мектеп шеберханасы жабдықтарына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар оқулықтарына қойылатын гигиеналық талаптар (оқулықтарға, балалар кітабына, оқу жабдықтары мен əдістемелеріне).
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Оқу үдерісінде қолданылатын техникалық құрылғыларға (кино, теледидар, компьютерлік технологиялар мен т.Б.) гигиеналық нұсқау.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар ойыншығы, бала киімдері мен аяқ киімдеріне қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Дәрістің тезистері:
- •Балалардың аяқ киімі
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің физикалық дамуы жəне денсаулыққа еңбектің тигізетін əсері. Ағзаның жынысқа жəне жасқа байланысты еңбек түрін нормалау.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Жасөспірім ағзасына өндірістік орта факторларының əсері. Жарақаттанудың алдын алу. Мамандандырылған бағыт, оның медициналық-физиологиялық аспектісі
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Дене тəрбиесінің гигиеналық негіздері. Дене тəрбиесі мен дене шынықтыруға арналған құрал-жабдықтар жəне оның түрлері.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдерді спортқа баулудың медициналық аспектілері. Дене тəрбиесі кезінде жүргізілетін дəрігерлік бақылау.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •3. Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдердің тамақтану негіздері. Өсуші ағзаның энергия жəне заттек алмасу ерекшеліктері жəне оң энергиялық баланс түзудегі гигиеналық рационды тамақтанудың рөлі.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдер тағамындағы ақуыз компоненттері, майлар, көмірсулар, минералды заттар, дəрумендердің маңызы және генетикалық модифицирленген өнімдердің (гмґ)
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар жəне жасөспірімдер тағамындағы физиологиялық нормасы. Теңдестірілген тамақтанудың рөлі.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Жұқпалы аурулардың алдын алуды жоспарлаудың маңызы, мекеме құрылысының дəрежелері мен санитария жəне індетке қарсы тəртіптің сақталуы.
- •3.Дәрістің тезисі:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Иммунопрофилактика. Екпе түрлері. Қазақстан Республикасындағы профилактикалық екпе күнтізбесі.
- •3Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •05.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі гигиеналық тəрбие.
- •3.Дәрістің тезистері: Балалар мен жасөспірімдерге гигиеналық тәрбие беру
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдердің салауатты өмір салтын құру қағидалары.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Қала мен ауылдағы балалар мен жасөспірімдер контингенттеріне емдік-алдын алу шараларын жүргізу.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Көру бұзылыстары мен қимыл аппаратының даму ауытқуы бар оқушыларды қалпына келтіру мектептерінде оқытуды ұйымдастырудың гигиеналық қағидалары.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •2.1. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша аномальды балаларды оқыту және тәрбиелеу мәселелері.
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
- •1.Тақырыбы: Жазғы сауықтандыру мекемелеріндегі ескертпелі және ағымды санитариялық-эпидемиологиялық бақылау сұрақтары.
- •3.Дәрістің тезистері:
- •4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
- •5.Әдебиет:
- •6.Қорытынды сұрақтары:
4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар
5.Әдебиет:
негізгі:
1. Кучма, В. Р. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы: оқулық. - М. : ГЭОТАР - Медиа, 2014. - 464 бет.
2. Приз, В. Н. Балалар мен жасөспірімдердің денсаулық жағдайын және сырқаттанушылығын бағалау: оқу құралы. - Алматы : Эверо, 2013
қосымша:
ЕрмановаС.А.Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы.-Ақ-нұр,2014
Ордабеков, С. О. Жас ерекшелік анатомиясы, физиологиясы және гигиенасы: оқу құралы - Қарағанды : ЖК "Ақ Нұр", 2012.
Бөлешов М.Ә. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы.- Алматы: Эверо, 2010.
6.Қорытынды сұрақтары:
1.Тұрғындардың өмір жағдайына қандай талаптар қойылады?
2. Жұқпалы аурулармен ауыратын адамдардың қатынастарының шараларын бөліп көрсетіңіз.
3. Жұқпалы аурулардың алдын алу әдістерін бөліп көрсетіңіз.
№15
1.Тақырыбы: Иммунопрофилактика. Екпе түрлері. Қазақстан Республикасындағы профилактикалық екпе күнтізбесі.
2.Мақсаты: иммунопрофилактика және екпе түрлері, Қазақстан Республикасындағы профилактикалық екпе күнтізбесін қарастыру.
3Дәрістің тезистері:
Жұқпалы аурулардың көлемін азайту және онымен көптеген адамдардың ауырмауы үшін эпидемияға қарсы алдын алу шараларын бұқаралық ақпараттар арқылы таратып отырудың маңызы зор. Үлкен ұжымдар үшін келесі ортақ іс-шаралар жатады: максималды түрде ауруды жұқтырған адамдармен қарым- қатынаста болуды шектеу, жұқпалы ауруды жұқтырған адамдарды толығымен оқшаулау, ауру адаммен қарым-қатынаста болған адамдарға зертханалық зерттеулер жүргізу, уақтылы инфекция тасымалдаушыны анықтап тиісті шаралар жүргізу, халыққа жоспарлы иммунизация мен вакцинация егу. Ал жеке тұлғаларға келесі түрдегі аурудың алдын алу жүргізіледі: иммуномодуляторларды профилактикалық және кей жағдайда антибиотиктерді қабылдау, қатаң түрде жеке гигиенаның барлық ережелерін сақтау, қыс мерзімінде-дәрумендер мен минералдар жиынтығын қабылдау, үнемі иммунитетті нығайту және ағзаны үздіксіз шынықтыру. Жұқпалы ауру кезінде нақты диагнозды қою үшін зерттеудің зертханалық тәсілдері қажет. Бұны әсіресе сырқат адамдар және жұқтырған адамдар үшін өткізеді. Бұл тәсілдер арқылы дәрігерлер сырқат адамдардың - инфекцияны жұқтырғандардың бастапқы симптомдық кезеңінде, оның инфекция тасымалдаушы екендігін анықтайды.Инфекция көзі неғұрлым ертерек табылса, соғұрлым инфекция қоздырғышынан толығымен құтылу оңайға түсетінін ескерген жөн. Жұқпалы сырқатты диагностикадан өткізуде ортақ тәсілдер қолданылады: қанның, несептің зертханалық сараптамасы, үлкен дәретке бактерияның қонуы, үлкен дәретті микроскопиядан қарау, мұрын және миндалин шырышына бактерияның қонуы. Көбінесе бұл зерттеулер мен сараптамалар ауруханалық зертханаларда жүргізіледі, кей кездері емделуші үйінен материалдарды осы зерттеулер үшін алатындай ерекше жағдайлар болып тұрады.
Балаларға салынатын екпелер
Егуді қандай да бір жасқа толуына байланысты жүргізу керектігіне қарамастан, емшектегі балаларды егу мерзімін сәбидің төтемелілік жүйесінің ерекшеліктерін ескере отырып, емдеуші дәрігер анықтайды. Бала ағзасының «екпелік аурумен» жеңіл түрде ауырып тұруға, сөйтіп бөгдедене қорғаныс заттарын қалыптастыруға дайын болатын сәтін дөп басудың маңызы зор. Егер де балаға егуді белгіленген мерзімнен бұрын жүргізсе, оның төтемелілік жүйесі дұрыс «жауап бере» алмайды, ал кешіктірсе, осы уақыт ішінде баланың ауырып қалу қаупі бар.
Балаларға арналған екпені отандық және шетелдік вакциналармен жүргізуге болады, бастысы, олар тіркеліп, Емдік дәрі-дәрмектердің, медициналық мақсаттағы бұйымдардың және медициналық техниканың ұлттық сараптама орталығының сертификаты берілген болуы тиіс.
Екпені медициналық мекемелердің арнаулы кабинеттерінде жүргізген абзал, өйткені вакциналар сақтаудың белгілі бір ережелерін талап етеді.
Түрліше вакциналардың жанама әсерлері мен асқынулары әр түрлі болып келеді. Қызудың орташа деңгейде көтерілуі, инъекция орнының ауыруы секілді реакциялар айтарлықтай жиі кездеседі. Балалар ұзақ жылап, олардың тәбеті төмендеуі әбден мүмкін. Екпе жүргізілгеннен кейін баланың, айталық, тітір пайда болған жағдайда жылдам медициналық жәрдем алуы үшін, кемінде 30 минуттай бақылауда болғаны дұрыс.
Көкжөтелге, дифтерия мен сіреспеге қарсы егу жүргізгеннен кейін баланың қызуы көтеріліп кетсе, алаңдаудың қажеті жоқ. Бұл дәрінің әсер етіп жатқанын білдіреді. Егер сәбидің егілу мерзімі асып кеткен болса, құрдастарын ол жалпы ережелер бойынша «қуып жетеді». Мәселен, «В» гепатитіне қарсы екпе салынбағандарға ол былай жасалады: алғашқы шара, бір айдан кейін екіншісі, ал тағы 5 айдан соң – үшіншісі. Балаларға арналған екпе күнтізбесі
|
Төмендегі жұқпалы ауруларға қарсы вакциналау |
|||||||||
|
Туберкулез |
В гепатиті |
Полиомиелит (ОПВ) |
Көкжөтел, дифтерия, сіреспе (АКДС) |
Дифтерия, сіреспе (АДС) |
Дифтерия (АД-м) |
Дифтерия, сіреспе (АДС-м) |
Қызылша |
Паротит |
Қызамық |
өмірдің1-4 күні |
+ |
+ |
+ |
|
|
|
|
|
|
|
2 ай |
|
+ |
+ |
+ |
|
|
|
|
|
|
3 ай |
|
|
+ |
+ |
|
|
|
|
|
|
4 ай |
|
+ |
+ |
+ |
|
|
|
|
|
|
12-15 ай |
|
|
|
|
|
|
|
+ |
+ |
|
18 ай |
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
7 жас (1 сынып) |
+ |
|
|
|
+ |
|
|
+ |
|
|
12 жас |
+ |
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
15 жас |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
16 жас |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
Әрбір 10 жыл |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
Екпелер ата-аналардың немесе олардың орнындағы адамдардың рұқсатымен жасалады. Салынған барлық екпелер туралы мәліметтер міндетті түрде оның амбулаториялық картасына немесе егу төлқұжатына енгізіледі. Нәтижесінде амбулаториялық карта немесе егу төлқұжаты баланы балабақшаға немесе мектепке қабылдау кезінде көрсетіледі. Әрбір білім беру мекемесінің өзіндік қабылдау ережелері бар: бір жерлерде егу төлқұжатының болуы міндетті болса, ал келесілерінде – оларды көрсету міндетті емес. Бірақ кейбір жағдайларда егу төлқұжатының және екпе салынғандығы туралы белгінің болмауы балаңызды мектепке немесе балабақшаға қабылдаудан бас тартуға себеп болуы мүмкін.
қызметкерінің есебінде болады және мынадай мәліметтерді қамтуы тиіс: препараттың салынған күні, препараттың атауы, сериясының нөмірі, мөлшері, бақылау нөмірі, жарамдылық мерзімі, препаратты енгізуге көрсетілген реакцияның сипаты,өндіруші ел. Екпелер туралы мәліметтер амбулаториялық карталар немесе егу төлқұжаттарынан басқа мынадай құжаттарда кездесуі мүмкін:
балаларда – профилактикалық екпелер картасы, (063/у нысаны), баланың даму тарихы ( 112/унысаны), баланың медициналық картасы ( 026/у нысаны), амбулаториялық науқастың медициналық картасына жасөспірімге жасалған салым парағы (025-1/у нысаны), жаңа туылған сәбилерге профилактикалық егулер есебінің журналы (перзентхананың) - 064-1/у нысаны, вакцианлар қозғалысы журналы - 064-2/у нысаны;
ересектерде - амбулаториялық науқастың медициналық картасы (025/у нысаны), профилактикалық егулер есебінің журналы (064/у нысаны).