Izokwant mają trzy ważne własności:

• Nie mogą się przecinać

• Są ujemnie nachylone (by utrzymać dany poziom produkcji przy zmniejszeniu danego czynnika produkcji, ilość drugiego musi wzrastać).

• Izokwanty są wypukłe względem początku układu współrzędnych.

Zastępowalność czynników produkcji uzależniona jest z jednej strony od technologicznych warunków produkcji (substytucja technologiczna), a z drugiej zaś strony od warunków rynkowych tj. w postaci danych czynników produkcji (substytucja rynkowa0.

Wzrost (spadek) jednego czynnika oznacza zawsze spadek (wzrost) drugiego czynnika. Miarą tej substytucji jest krańcowa stopa technicznej substytucji MRTS, informuje ona o ilości jednego czynnika wytwórczego zastępowanego inną jednostką czynnika drugiego (zmieniają się metody wytwarzania – proporcji) a wielkość produkcji całkowitej pozostaje bez zmian.

W miarę wzrostu jednego czynnika i spadku drugiego coraz trudniej jest producentowi zastąpić jeden czynnik drugim. Z tą prawidłowością wiąże się prawo malejącej (marginalnej) stopy technicznej substytucji, zgodnie z którym zastępowanie K przez L zmniejsza się ilość K, którą można zastąpić przez każdą dodatkową jednostkę czynnika pracy (L kompensuje coraz mniejsze ilości K, staję się coraz mniej wydajnym substytutem K).

Punkty leżące na izokwancie produkcji wskazują na kombinację czynników uwarunkowanych względami technologicznymi. Producent, optymalizując wybór czynników produkcji bierze również pod uwagę koszty użycia czynników produkcji.

Izokoszta (krzywa jednakowego kosztu) ilustruje możliwe do zastosowania metody wytwarzania różniących się między sobą proporcjami czynników wytwórczych w ramach niezmiennego kosztu całkowitego.

Wykład 12 19 styczeń 2004r

O przebiegu izokoszt decydują możliwości finansowe firmy oraz ceny czynników wytwórczych. Wzrost zasobów finansowych firmy przesuwa izokoszty równolegle dalej od środka układu współrzędnych. Natomiast zmiana relacji cen miedzy czynnikami wytwórczymi powoduje zmianę nachylenia izokoszt. Nałożenie izokoszty na mapę izokwant umożliwia znalezienie najtańszej kombinacji nakładów dla uzyskiwania danej wielkości produkcji. Kombinacje tą wyznacza punkt styczności izokoszty z najdalej położoną izokwantą.

Optymalna kombinacja czynników produkcyjnych opisana przez punkt styczności izokoszty i izokwanty określona jest następującą formułą:

Warunek na optimum producenta.

Niezachowanie powyższej równości np.

oznaczać będzie, że firma wybierze metody bardziej pracochłonne gdyż przynosiłyby one większy produkt końcowy. Opłacalne byłoby w tej sytuacji dalsze zwiększanie zatrudnienia w miejsce zakupu maszyn i urządzeń. Jednak zgodnie z prawem malejących przychodów powiększanie nakładów pracy przy stałym nakładzie kapitału będzie stopniowo dawało coraz mniejsze przyrosty produkcji. W konsekwencji produkt końcowy maleje. Podobnie też im mniej kapitału zużywamy na jednostkę produktu tym wyższy produkt końcowy brutto. Dostosowania te będę trwały tak długo aż osiągnięta zostanie równość na optimum producenta.

W powyższym równaniu produkty marginalne poszczególnych czynników produkcji (MP_L, MP_K) informują producenta o możliwościach technicznych będących w jego dyspozycji. Natomiast ceny wykorzystywanych czynników informują o sytuacji na rynku czynników wytwórczych.

Producent, może poprawiać swoja sytuację podejmując decyzję o zmianie kombinacji czynników produkcji.

Zmiany cen czynników produkcji.

Zmiany cen jednego czynnika produkcji przy nie zmienionej cenie drugiego powoduje zmiany ceny relatywnej czynników. Producent zachowując się racjonalnie powinien zastąpić droższy tańszym. Załóżmy, że wzrasta cena czynnika pracy przy założeniu stałości kapitału. Rezultatem tego będzie substytucja czynnika pracy przez kapitał i tym samym zmiana punktu równowagi firmy.

Substytucja czynników wytwórczych wywołana wzrostem cen jednego z czynników nie musi automatycznie prowadzić do pogorszenia sytuacji ekonomicznej firmy o ile produkt otrzyma odpowiednią cenę za sprzedawany produkt (uzyskiwane przychody zrekompensują wzrost kosztów wytwarzania).

Ścieżka ekspansji produkcji.

Równowaga firmy równoznaczna z optymalną kombinacją czynników może być ujmowana w ujęciu dynamicznym. Jeżeli firma dokonuje ekspansji produkcji wówczas dążenie do maksymalizowania zysku wymaga poszukiwania nowych punktów równowagi. Pozwala to określać tzw. ścieżkę ekspansji produkcji. Ta ścieżka jest krzywą łączącą punkty równowagi firmy.

Koszty produkcji.

Nakład jest kategorią technologiczną oznaczającą zużycie czynników produkcji wyznaczonych w jednostkach naturalnych.

Koszty są kategorią ekonomiczną stanowiącą wartościowy wyraz ilościowego zużycia czynników produkcji np. odsetek od kredytu, różnego rodzaju kary.

Koszty produkcji zależą od:

1. Rozmiarów produkcji (efekty/korzyści skali)

2. Ceny czynników produkcji

3. Proporcji w jakich czynniki wytwórcze zostaną użyte w procesie produkcji (czyli od metod wytwarzania)

W analizie kosztów należy odróżniać pojęcia kosztu księgowego (w świetle ustawy o rachunkowości) od kosztu ekonomicznego wyrażającego koszt alternatywnego wykorzystania zasobów.

Koszt księgowy zawierać będzie większość pozycji wchodzących do kosztu ekonomicznego. Pomija jednak koszt wynagrodzenia czasu pracy przedsiębiorcy oraz koszt alternatywnego wykorzystania zasobów.

Wyróżnienie pojęcia kosztu ekonomicznego pozwala wyodrębnić pojęcie zysku ekonomicznego stanowiącego różnicę między przychodami a kosztem ekonomicznym. Pojęcie kosztu i zysku ekonomicznego są niezbędne dla oceny rzeczywistej efektywności wykorzystania posiadanych zasobów.

Układy klasyfikacyjne kosztu: