Holding

Holding to grupa kapitałowa składająca się z podmiotu dominującego i podmiotów zależnych, stowarzyszonych i związanych w której to grupie spełnione są jednocześnie dwa warunki:

• Dominacja jednej ze spółek ma swoje źródło przede wszystkim w więziach właścicielskich lub kapitałowych

• Zarząd spółki dominującej realizuje cele strategiczne opierając się na zasobach własnych oraz na zasobach spółek podporządkowanych (np. Elektrim i Mostostal)

Rodzaj spółki	Pakiet akcji posiadanych
1. Zależne	>50	Skonsolidowane sprawozdania finansowe
2. Stowarzyszone	>20 ale <50
3. Związane	<20

Wyróżniamy trzy typy holdingu:

• Finansowy – podmiot dominujący nie angażuje się w działanie firm zależnych

• Strategiczny holding zarządzający – podmiot dominujący buduje strategie dla całej grupy. Podmioty podległe realizują strategię, ale z dużą swobodą. Musi być zgodność działań ze strategią

• Podmiot dominujący ingeruje również w działalność firmy. Podmioty podległe są bardzo uzależnione i mało samodzielne

Koncern

Przykłady Volkswagen, Procter & Gamble, Unilever

Koncern to zgrupowanie przedsiębiorców pod jednolitym kierownictwem. Przedsiębiorstwa tej samej gałęzi wykonujące wytwory finalne lub podzespoły tworzą koncerny poziome. Koncerny poziome tworzone przez przedsiębiorstwa o produkcji pokrewnej lub uzupełniające się, np. realizujące poszczególne fazy procesu technologicznego.

Rodzaje koncernu:

• Koncern podporządkowujący w którym występują stosunki zależności (przedsiębiorstwa nadrzędne i podporządkowane)

• Koncern równorzędny – przedsiębiorstwa wchodzące w skład koncernu są jednostkami równorzędnymi w stosunku do siebie, substytutem kierownictwa jest mechanizm równowagi np. doradztwo (bardzo rzadki)

Konsorcjum

Konsorcjum to związek różnych organizacji gospodarczych zawarty w celu realizacji kosztownego lub ryzykownego przedsięwzięcia wymagającego nakładów kosztów kapitałowych przekraczających możliwości jednego przedsiębiorstwa lub dopuszczalne dla niego ryzyko indywidualne.

Istota konsorcjum polega na skumulowanie kapitałów potrzebnych do określonych operacji gospodarczych, np. banki i firmy chcące realizować PHAREowskie przetargi.

Konglomerat

Konglomerat to ugrupowanie powstałe z połączenie różnorodnych przedsiębiorstw, które cechuje niski stopień spoistości i powiązań pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. Układ konglomeratowy ma układ poziomy, jego przedsiębiorstwa specjalizują się w różnych dziedzinach działalności. Jest to próba ominięcia ustawy antymonopolowej, lub zabezpieczenie przed ryzykiem.

Formy własności przedsiębiorstwa

1. Przedsiębiorstwa publiczne

   1. państwowe

   2. samorządowe (komunalne)

   3. formy mieszane

2. Przedsiębiorstwa prywatne (są tu spółdzielnie)

Efektywna będzie ta forma własności, gdy prawa własności są przypisane do konkretnej osoby prawnej (swoboda praw własności). Istotną kwestią dla efektywności gospodarczej jest własność zasobów. Własność można zdefiniować jako zbiór efektywnie wykorzystywanych uprawnień (praw własności) jakim właściciel dysponuje w odniesieniu do przedmiotu własności.

Na zbiór ten składają się:

• Faktyczne korzystanie z obiektu własności

• Bezpośredni lub pośredni udział w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących podmiotu własności

Własność jest zjawiskiem stopniowalnym, można bowiem korzystać z obiektu własności i decydować o nim w różnym stopniu. Im większy jest zakres wykorzystywanych uprawnień tym większa jest skłonność właściciela do zwiększania efektywności gospodarowania.

Formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw

1. Przedsiębiorstwa jednoosobowe (własność indywidualna)

2. Spółki

   1. osobowe

   2. kapitałowe

Przedsiębiorstwo jednoosobowe należy do jednego właściciela będącego osobą fizyczną, który jest jednocześnie przedsiębiorcą i menedżerem. Odpowiada w sposób wyłączny i bez ograniczeń za zobowiązania swojej firmy.

Wady:

• Małe możliwości kapitałowe co ogranicza rozwój firmy

• Ograniczony dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania (kredyty)

• Duży wpływ na efektywność mają zdolności menedżerskie właściciela

• Wysokie ryzyko – właściciel odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania

Zalety:

• Łatwość zarządzania

• Niskie koszty założenia i funkcjonowania

• Jasno określona odpowiedzialność

• Mobilność kapitału (możliwość zmiany rodzaju produkcji)

Spółka to prawna forma współdziałania dla osiągnięcia celu głównie gospodarczego. Z ekonomicznego punktu widzenia spółka jest zrzeszeniem osób lub kapitału w celu prowadzenia działalności gospodarczej.

Podział z formalno-prawnego punktu widzenia

• Cywilne (regulowane przepisami kodeksu cywilnego)

• Handlowe (regulowane przepisami kodeksu spółek handlowych)

Dla obrotu gospodarczego istotniejsze znaczenie ma podział spółek na:

• Osobowe (spółki cywilne, jawne, komandytowe, komandytowo-akcyjne i partnerskie)

• Kapitałowe (sp. z o.o. i S.A.)

Różnice między spółkami osobowymi i kapitałowymi:

• Spółka osobowa nie ma osobowości prawnej tzn. nie istnieje odrębny od wspólników podmiot prawny w postaci przedsiębiorstwa. Natomiast spółka kapitałowa ma osobowość prawną czyli wyraźnie wyodrębniony podmiot i relacje.

• W spółce kapitałowej za działalność (zobowiązania) odpowiada sama spółka. Wspólnik musi dobrze oszacować aport bo komornik/wierzyciel gdy dowiedzie, że był mniejszy niż deklarowany to może sięgnąć po majątek osobisty, należy też określić udział w partycypacji nie tylko zysków, ale i strat! Jeśli wspólnicy się rozchodzą, należy na nowo ją zarejestrować. A w spółce osobowej wszyscy wspólnicy ponoszą osobistą, nieograniczoną i solidarną odpowiedzialność za działalność spółki (trzeba to zawrzeć konkretnie w umowie, bo nie zawsze tak jest).

• W spółce osobowej udział wspólników w prowadzeniu spraw spółki i reprezentowanie jej na zewnątrz ma charakter osobisty (wszyscy mają jednakowe prawa i obowiązki w prowadzeniu spółki). W spółce kapitałowej udział wspólników przejawia się w układzie kapitału.

Wykład 10 05 styczeń 2004r

Pojęcie akcji pojawia się w trzech znaczeniach>

Akcja:

• jako ułamek kapitału zakładowego spółki akcyjnej

• jako ogół praw i obowiązków służących akcjonariuszowi względem spółki

• jako dokument wystawiony przez spółkę akcyjną który ucieleśnia ogół tych praw i obowiązków

Akcja to papier wartościowy emitowany prze spółkę.

Ekonomiczne znaczenie akcji:

• Akcja jest jedną z alternatywnych form finansowania działalności gospodarczej przedsiębiorstwa (obok emisji obligacji, kredytu bankowego, kupieckiego, leasingu, itd.)

• Jako alternatywna forma inwestowania (np. obok podjęcia samodzielnej działalności gospodarczej czy też powierzania kapitału instytucjom finansowym np. bankom)

Rodzaje akcji:

1. Imienne (ograniczenie jeśli chodzi o zbyt) i na okaziciela.

2. Zwykłe i uprzywilejowane (w szczególności co do głosu, dywidendy i podziału majątku w razie likwidacji spółki – prawo do wypłaty dywidendy w pierwszej kolejności). Uprzywilejowane = założycielskie (często ale nie zawsze)

Wśród akcji uprzywilejowanych można wyróżnić także tzw. złotą akcję, która przyznaje akcjonariuszowi specjalne, osobiste uprawnienia, które maja dotyczyć np. prawa do powoływania i odwoływania organów spółki, otrzymywanie świadczeń od spółki, likwidowanie i zmiana charakteru spółki. W procesie prywatyzacji akcję taką posiada przeważnie skarb państwa.

3. Akcje gotówkowe i aportowe (za wkłady pieniężne).

Obligacja jest papierem wartościowym, w którym emitent (wystawca) potwierdza zaciągnięcie określonej pożyczki i zobowiązuje się do jej zwrotu właścicielowi obligacji w ustalonym z góry terminie i do zapłaty odsetek. Obligacja jest dla emitenta instrumentem zaciągania pożyczki. Natomiast dla nabywcy jest jedną z wielu form lokowania kapitału.

Bilans

Nie musi obejmować okresu od stycznia do stycznia. Zależy to od sezonowości i decyduje o tym spółka. Analiza pasywów pozwala odpowiedzieć na pytanie w jaki sposób został sfinansowany majątek tj. z kapitałów własnych czy obcych.

 Bilans. Próg rentowności. Kapitał obcy. Źródła kapitału w firmie.

Analiza struktury finansowania pozwala ocenić czy spełnione są:

• Złota reguła bilansowa – wymaga ona by cały majątek trwały firmy był sfinansowany (pokryty0 kapitałem własnym (wkład własny właścicieli)

• Złota reguła finansowania – jest modyfikacją złotej reguły bilansowej uwzględniającą czasową strukturę zatrudnienia. Zgodnie ze złotą reguła finansowania wszystkie trwałe aktywa firmy powinny być finansowane kapitałami o charakterze stałym, do których zaliczamy: kapitał własny, rezerwy, długoterminowe zobowiązania.

Jeśli reguła ta nie jest zachowana świadczy to o zwiększonym niebezpieczeństwie utrat przez firmę płynności.

 Rachunek zysków i strat

W analizie zysków firmy ważną jest ocena ich jakości. Na jakość zysków składają się stabilność zysków (w jakim stopniu są one powtarzalne w następnych okresach), zamienialność zysków na gotówkę (jak daleko zyski związane są z realnymi wpływami ze sprzedaży – czy nie mają papierowego charakteru) – wyrażający się w postaci nie ściągalnych zobowiązań.

Krótko okresowe sposoby poprawy sytuacji finansowej firmy.

1. Poprawa wyniku finansowego może być osiągnięta dwiema drogami

   1. Przez wzrost przychodów ze sprzedaży

   2. Przez działanie nastawione na obniżkę kosztów

2. Wzrost przychodów ze sprzedaży można uzyskać przez

   1. Wzrost cen towarów i usług

   2. Wzrost liczby sprzedawanych wyrobów

   3. Poszerzenie asortymentów sprzedawanych wyrobów (kosztowne)

   4. Optymalizacja struktury produkcji i sprzedaży

   5. Poprawę jakości produktów i usług

3. Obniżka kosztów przez

   1. Zmniejszenie kosztów wytwarzania

   2. Zmniejszenie kosztów ogólnego zarządu

   3. Obniżki kosztów sprzedaży

   4. Obniżki kosztów finansowych

Zadanie

Firma produkuje i sprzedaje rowery. Wciągu miesiąca wytwarza i sprzedaje 2000 rowerów po średniej cenie 500 zł. Na wyprodukowanie ponosi koszty: zmienne = 300 zł/szt. (KZJ), stałe = 200000 zł/m-c.

1. Określić próg rentowności i inne wielkości graniczne

2. Czy podwyżka ceny do 550 zł będzie dla firmy korzystna jeżeli przyniesie spadek popytu do 1800 sztuk?

PR=200 000/(2000*200)*100%=50%

PR_i=200 000/200=1000

PR_w=200 000/1-0,6=200 000*2,5=500 000

MB_i=2000-1000=1000

MB_w=1 000 000-500 000=500 000

MB=(2000-1000/2000*100%=50%

C_min=(200 000+2000*300)/2000=400

Kz_max=(1 000 000-200 000)/2000=400

Ks_max=1 000 000-(2000*300)=400 000

Wykład 11 12 styczeń 2004r

Podstawy decyzji ekonomicznych producenta. Optimum producenta

Celem producenta jest maksymalizacja zysku. Zależność między wielkością produkcji a rozmiarami nakładów czynników produkcji nazywamy funkcją produkcji (Q=f(...)).

Są trzy główne kategorie czynników: praca, kapitał i ziemia. Jeśli czynniki produkcji sprowadzimy do dwóch: siły roboczej L i kapitału K, to można prowadzić analizę jednoczynnikowej funkcji produkcji: Q=f(L) – (przy założeniu, że kapitał jest stały) lub Q=f(K) – (przy założeniu, że praca jest stała) albo analizę dwuczynnikowej funkcji produkcji Q=f(L,K)

W analizie krótkookresowej posługujemy się jednoczynnikową funkcją produkcji, tzn. zakładamy, że rozmiary kapitału nie zmieniają się (czynnik stały), zaś wielkośc produkcji zależy tylko od nakładu siły roboczej (wielkość produkcji).

Krzywa Knighta (Struktura produkcji)

Zmiany wielkości produkcji pod wpływem zmian nakładów czynnika zmiennego określa prawo wydajności nieproporcjonalnej zwane również prawem malejących przychodów. Prawo to mówi, że przy zwiększeniu nakładów czynnika zmiennego (pozostałe bez zmian) powoduje początkowo więcej niż proporcjonalny wzrost produkcji w stosunku do nakładów, potem mniej proporcjonalny, a po osiągnięciu maksimum przy pewnym nakładzie czynnika zmiennego następuje zmniejszenie się (prezentuje to krzywa Knighta).

Produkt całkowity (TP, PC) – całkowita wielkość produkcji w danym okresie. Produkt przeciętny (AP) – jest stosunkiem TP do wielkości nakładów, mierzy on zatem przeciętną ilość produktu.

Produkt krańcowy (MP) – przyrost produkcji osiągany z dodatkowej jednostki czynnika zmiennego, mirzy przyrost wielkości produkcji z jednostkowej zmiany nakładów.

WZORY

Rozważając zależności pomiędzy AP, TP i MP można wyodrębnić trzy etapy produkcji:

1. Nakład czynnika zmiennego rośnie (od 0) do takiej wielkości dla której AP jest maksymalny; produkt przeciętny rośnie

2. Przedział nakładu czynnika zmiennego, według którego AP spada, MP też, a TP pozostaje ciągle dodatni

3. AP ciągle spada ponieważ MP przybiera wartości ujemne, spada również AP

Producent maksymalizujący zysk nie będzie produkował w ramach trzeciego etapu produkcji (L₃), ponieważ każdy przyrost czynnika zmiennego będzie powodował w tym etapie przyrost ujemny. Producent ten nie pozostanie również w pierwszym etapie (do poziomu nakładów L₂). Etap ten charakteryzuje bowiem rosnący produkt przeciętny i równocześnie produkt marginalny większy od przeciętnego. Oznacza to, że każdy dodatkowy czynnik zmienny przynosi większy efekt aniżeli czynnik przeciętny.

Jeżeli dochód dostarczony przez pracownika dodatkowo zatrudnionego będzie większy od dochodów dostarczonych przez pracownika przeciętnego to każdy dodatkowo zatrudniony pracownik przynosi zysk. Jest to wyjaśnienie dlaczego producent dąży do zwiększenia zatrudnienia jak AP jest rosnące, a MP>AP. W ten sposób producent dąży do opuszczenia pierwszego etapu produkcji (powyżej L₂). Praktyczne znaczenie dla decyzji producenta ma zatem odcinek krzywej produkcji zawarty w przedziale nakładów L₂ i L₃ (tzw. realny odcinek krzywej produktu). Ilustrujący działanie prawa wydajności mniej niż proporcjonalnej ( Milewski).

Tab-. Zbiory pszenicy w ciągu roku w tonach

Nakłady pracy	TP	AP	MP
0	0
1	5	5	5
2	12	6	7
3	21	7	9
4	32	8	11
5	40	8	8
6	42	7	2
7	42	6	0
8	40	5	-2

Maksymalna wielkość zatrudnionych 7, ale największa wydajność dla 5 pracowników.

W analizie długookresowej posługujemy się dwuczynnikową funkcją produkcji. Zarówno nakład siły roboczej jak i kapitał traktujemy jako nakład czynników zmiennych. Producent poszukuje optymalnej kombinacji czynników zmiennych, które wykorzystuje w produkcji.

W analizie są dwa narzędzia analizy: izokwant i izokoszta.

Krzywa obojętności producenta, jest obrazem graficznym wszystkich tych kombinacji czynników wytwórczych, których efektem jest ten sam poziom produkcji.