Шегірткс қоңыр нсмссс сұр түсті, жотасында крест тәрізді жолақ Щ болады, оның артқы бөлігі үшбүрышты. Артқы сирақтары қызыл. V Ұрғашыларының үзындығы 23-26 мм, еркектері 16-20 мм. '

В' Басқа шегірткелерге қарағанда бүл түрдің личинкалары срте шығады — оңтүстікте наурыздың аяғы мен сәуір айынын, басында. Личинкалардың дамуы 25-35 күнге созылады. Ересек шегірткелер то­лык қанаттанған соң 5-7 күннен кейін жұмыртқалай бастайды. Күбіршелерін тығыз топырақты және шөбі селдір, жсңіл қүм топы- I рақты жерлерге де салады. Күбіршесі жуан доғаша иілген, үзындығы

11. 15 мм, диамстрі 5-5,6 мм. Әрбір күбіршенің ішіндсгі жүмыртқа саны 5-16 дсйін. Әрбір үрғашы шсгіртке 3-5 күбіршедсн салады. ЦЖаппай көбсйгсн жылдары ауыл шаруашылык дакылдарына, әсіресе дәнді дакылдарға біркатар зиян келтіреді. Маңгыстаудың шөлді жай- .£ ылымдарында атбасарлык шсгіртке кейбір жылдары үйірлі жшегірткслср сиякты жаппай қаулап есіп-еніп, ондағы астық түқымдас өсімдіктсрді, әсіресе нсгізгі жайылым өсімдіктсрін түгелдсй дсрлік қүртып жібереді.

Қресті саяқ шегіртке — Pararcyptera microptera F. W. Орманды- дала және далалык аймактарда таралған. Саргылт-қоңыр немесе сарғылт түсті. Үстіңгі қанаттарының алдыңғы бөлімінде сүрғылт дақтар мен сарғылт жолактар бар. Арткы сандарының ішкі жағы қызғылт, арткы сирақтары ашык Кызыл түсті. Ұрғашыларының үзын- дығы 16-25 мм, еркектсрінікі 12-18 мм. Личинкалары оңтүстікте Щсэуір айында, орталык далалык аудандарДа мамыр айының бірінші жартысында шығады. Олардың дамуы 30-35 күнге созылып, 4 рет түлсйді, яғни 5 личинкалық жасты өтеді.

Шегірткелер күбірщелерін тығыз топырақты тың жерге, ксйде жол жағалауына салады. Күбіршесі түзу немесе аздап иілгсн, үзындығы 10-12 мм, жоғарғы бөлімінің диаметрі 4,5 мм, төмснгі бөлімінікі —

5. Мм. Бір күбіршедегі жүмыртқа саны 5-17 дсйін жетсді. Дәнді дакылдар егісіне, жайылым мен пішендікке зиян келтіреді.

Қара жолақты саяқ шегіртке — Oedaleus decoris Germ. Қазақстанда кең таралған. Солтүстік облыстарда куаң далалы, оңтүстік облыстарда ойпаңдау ылғалды, оңтүстік шығыста таулы жерлерді мекендейді.

Денесін кара дақтар баскан, жасылдау немесе сүрғылт-қоңыр түсті ірі шегіртке. Жотасында-Х тәрізді ақшыл түсті таңба, ал үстіңгі қанаттарының түпкі бөлігінде 2 кара жолақ болады. Артқы сирактары қоңырлау немесе қызғылт. ¥рғашыларының үзындығы 25-43 мм, ер- ксктері 18-31 мм.

: Шегірткенің личинкалары оңтүстікте мамыр айының бірінші жар- Втысында, солтүстікте мамырдың аяқ кезінде шығады. Олардың дамуы 35-45 күнге созылады, 5 рет түлейді. Шегірткелер күбіршелерін ас­тык тұкымдас өсімдіктер өсетін учаскеге салады. Күбіршесі цилиндр пішінді үзынша, жүқа керегелі, аздап иілген, үзындығы 28-40 мм. Бір күбіршенің ішінде 21-36 жүмыртқа болады.