Күнгей беттің көлеңкелі тұстары

«Байқоңыр»  ғарыш айлағының  пайдасымен  қатар,  кері әсері  де  бар екен.  Байқоңырда   бір   жылдың   үш   жүз   күнінде   жел  соғып,  оның 17-38 күнінде шаңды  борандар тұрады  екен.  Неге  біздің  ауылымызда  жиі жел соғып,  ауа райы күрт  өзгеріп  кетеді  деп  ойлайсыз?  Зерттеу   арқылы   оның  себебі   ғарыш кемесінің  ұшырылуынан  екен.  

     Ғарыш  айлағының  жұмысы    қоршаған  ортаға   мынадай кері  әсерін  тигізеді екен: 

- ұшу  процесінен кейін, атмосфераның   табиғи  режимі  бұзылады; 

- атмосфераны  және   жер  беті  қабаттарын   зымыран жанармайының   қалдықтарымен   ластайды; 

- атмосфераның  азон қабатын  бұзады; 

-территорияларды  ұшу  аппараттарының  қалдықтарымен, сынықтарымен зақымдайды; 

-қышқылды  жаңбырдың  жаууына  себепші  болады; 

   

Сіздер білесіздер ме?

Ақтоғай  ауданы жерінің  37 пайызы,  Шет  ауданы жерінің 93 пайызы Жаңаарқа ауданы жерінің  37 пайызы, Ұлытау ауданы жерінің 74 пайызы «Протон» зымыран тасығышының отыны гептилмен ластанған екен. Гептил адам мен жануарларға кері әсері бар улы  зат екен.

   «Байқоңыр» ғарыш айлағынан ұшырылатын «Протон» зымыран жеткізгішінің бір рет  ұшырылуына  180 тонна  гептил құйылады екен. Көп сатылы «Протон» зымыран жеткізгішінің  алғашқы блогы жұмысын аяқтап, жерге   құлағанда  1,5тоннадан - 3,5 тоннаға  дейін  гептил  қалдығы  жерге  төгіледі екен.

25-сабақ

Көлік тасымалы логистикасы. Байланыс.

Мақсат мәнді сөйлем. ... +у үшін тіркесі және қимыл етістігінің барыс септігінде қолданылуы және т.б. тәсілдер арқылы жасалуы.

Лексикалық қор

1-тапсырма Берілген сөздер мен сөз тіркестерін орыс тіліне аударыңыз. Екі-үш сөйлемді сөйлемнің айтылу мақсатына қарай құраңыз

Экономикалық даму, ынталандыру, логистика, дамыту, заманауи жағдайлар, елдің индустриялық дамуы, индустриялық серпіліс,    Еуропа елдерінің тәжірибесі, көлік кәсіпорындарының логистикалық қызмет көрсетілуі, шикізатпен жабдықтау, тұтынушы, өнімді жеткізу, алыс қашықтық, Қазақстанның көлік компанияларының экспорттық қызметтері, транзиттік тасымалдау, инвестициялық үдеріс, инвестициялық жобалар, шетелдік инвесторлар, маркетингілік саясат, жасыл дәліз, Қазақстан жүк тасымалы логистикасы, "Жаңа Жібек жолы" жобасы, халықаралық сарапшылар, "Қазақстан темір жолы" компаниясы, "Жаңа Жібек жолы" жобасының үйлестірушісі, тасымалды дамыту.

2-тапсырма Берілген мәтінді түсініп оқып, мазмұндауға жоспар құрыңыз. Мазмұнын өз сөзіңізбен айтыңыз

Көптеген ел үкіметтері, экономикалық дамуды ынталандыру үшін негізгі ықпал болып табылатын логистиканы дамытуға мақсат қояды. Заманауи жағдайларда, елдің индустриялық дамуы үшін логистикаға негізгі, ал кейбір жайттарда шешуші рөл беріледі, өйткені Қазақстанға келетін және Қазақстаннан шығарылатын жүктердің барлығы дұрыс қойылған логистикалық тәсілдерге байланысты. Қазақстанның аумағы үлкен және ТМД басқа елдерімен тығыс байланыста болғандықтан, бұл құрал индустриялық серпіліске маңызды әсер етуі мүмкін. 

Экономикалық дамыған Еуропа елдерінің тәжірибесін қабылдай отырып, Қазақстан Республикасы жаңа және енді қолданылып жатқан көлік кәсіпорындарының логистикалық қызмет көрсетілуін ынталандыруға талпынуда. Әңгіме кез келген кәсіпорындарды шикізатпен жабдықтау немесе тұтынушыға дайын өнімді жеткізу жөнінде қозғалғанда, бұл шараларға ең алдымен ішкі тасымалдаудың үдетілуі, жеңілдетілуі және бағаның арзандатылуы жатады. Өнім мен жүкті тасымалдауға қиын болған кезде де, алыс қашықтыққа немесе елдің жетуге жолы қиын аудандарына да тасымалдау кезінде логистиканың рөлі маңызды болады. Келесі маңызды фактор - бұл, Қазақстанның көлік компанияларының экспорттық қызметтері, яғни, елдің аумағы арқылы транзиттік тасымалдаудың жұмылдыруын ынталандыратын логистика. Ел экономикасындағы инвестициялық үдерістерді жандандыратын логистиканың рөлі ерекше. Бұл, Қазақстан аумағында инвестициялық жобалар жөнінде шетелдік инвесторлар, дамыған логистикалық жүйеге бейімделіп, шешім қабылдаған кезіндегі сыртқы логистикалық әсер, деп аталатын.   

Әсіресе, табысты экономикалық дамудың ажыратылмайтын бөлігі, іс жүзіндегі ішкі компонент - Қазақстанның Логистикалық Картасының жүзеге асырылуы маңызды болып табылатыны.

Барлық көлік-логистикалық жүйесін жоспарлайтын бұл құрал көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындарға ұзақ мерзімді негізінде кіріс пен шығысты болжамдауға, ұзақ мерзімді маркетингілік саясатын жүзеге асыруға, барлық оң ықпалдарын қаржылай тұрақты ескеруге мүмкіндік береді. Оның құрылымы бизнес үшін де, кейбір компаниялар мен мемлекеттік құрылымдар үшін де үйлесімді болуы керек. Қазақстандық транзитке бағытталған Жаңа Жібек жолы жобасының жүзеге асырылуы маңызды сыртқы құралы болуға тиіс. Қазақстанның бұл ретте бірден бірнеше артықшылықтары болады, олардың бастысы - жеткізу мерзімдері: қаржыны ұстау және уақыт; негізінде Қытайдың аумағынан өтетін бағыт, сонымен қатар жасыл дәліз - Сауда-көлік Хабты және маңызы аз емес фактор - Жібек жолының тарихи бағытын салу.         Бүгінгі күні логистикалық инфрақұрылымның жетілмеуі, айнадағыдай, Қазақстанның экономикалық дамуына әсер етеді. Қазір логистиканың алдында өте маңызды міндеттер тұр - қызметтердің қол жетімділігі мен бәсекелесу қабілетін қамтамасыз ету, қажетті өтеу мүмкіншілігін ұлғайту, үйлеспеушілігін жою, логистикалық орталықтардың біріктірілген жүйесін құру және ақпараттық қолдаумен қамтамасыз ету. Қазақстанда логистикаға кеткен шығындар көп және дамыған елдердегі шығындар деңгейінен бірнеше рет асады. Логистикалық шығындардың үлесі өнім құнынан 25% жетеді, бұл 11% деңгейіндегі ортаәлемдік көрсеткіштен әлдеқайда жоғары, ал Канада мен АҚШ-та ол 10 пайызға тең болады. Экономика дамуының серпіні, жаңа экономиканың логистикалық талаптарына тиімді қызмет көрсете алатын, көлік жүйесінің дамуын талап етуде. Қазақстанға, ел экономикасына қызмет көрсететін, дамыған көлік-логистикалық жүйе жедел түрде қажет.   (soyuzway.com)

3-тапсырма Берілген ақпаратқа сұрақ дайындаңыз

Қазақстан жүк тасымалы логистикасы саласында белді мемлекеттердің біріне айналып келеді. Тіпті қазіргі таңда Қытай мен Германия сияқты алпауыт елдермен бір деңгейде тұр. Астанада "Жаңа Жібек жолы" жобасының даму барысын талқылаған халықаралық сарапшылар Қазақстанның көліктік тасымалына осындай баға берді. Ал "Жібек жолының" жандануы жобасында "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясының үлесі басым екендігі айтылды. Өйткені, Еуропа мен Азияны жалғайтын бірден-бір көлік - пойыз болмақ.

Қазіргі таңда Қазақстанның транзиттік тасымалдан алатын табысы 1 миллиард доллар шамасында. Ал 2020-шы жылға дейін бұл көрсеткіш 3 есеге артады деп жоспарланған. Ол үшін ең алдымен тасымалды ұйымдастыру бағытын жолға қою қажет. "Қазақстан темір жолы" компаниясы "Жаңа Жібек жолы" жобасының үйлестірушісі ретінде, көліктің барлық түріндегі тасымалды дамытуды қолға алған.

4-тапсырма Берілген мәтіннен термин сөздерді теріп жазыңыздар. Түсіндірме сөздік арқылы мағынасын ашыңыздар

АСҚАР МӘМИН, "Қазақстан темір жолы" ҰҚ" АҚ президенті:

Халықаралық тасымалды жолға қою үшін Қытай, Иран, Қара теңіз және Балтика аймағында логистикалық терминал ашу көзделген. Биыл тауар сақтауға арналған үлкен қоймасы бар өткізу қосынын Қорғас бекетінде іске қоспақпыз.

Жоспарды жүзеге асыру үшін аса ірі көлемде сырттан қаражат тарту көзделген. 2020 жылға дейін көлік инфрақұрылымын дамытуға тартылатын инвестиция мен логистикалық активтер көлемі 45 миллиард долларға жетпек. Қазірдің өзінде ғаламдық алпауыт компаниялар Қазақстанмен қарым-қатынас орнатуға ниет білдіріп отыр. Өйткені, "Ұлы Жібек жолының" бойында орналасқандықтан, Қазақстанның басымдығы көп.

МОХАММЕД ШАРАФ, DP World президенті:

Қазақстан темір жолы мен арадағы ынтымақтастық былтыр қарашада басталған. Осынша қысқа уақыт ішінде Қазақстан,  көліктік логистиканы дамыту бағытында Қытай және Германиямен деңгейлесіп қалды.  Біз Қытай мен Еуропаны жалғау барысында Қазақстанның теміржолын ғана емес, әуе тасымалы мен теңіз қатынасын дамытуды жолға қоймақпыз.

Былтыр Қазақстанда теңіз арқылы тасымалдаушы компания құрылған болатын. Биыл жылдың соңына дейін су көлігінің санын 20-ға жеткізу көзделген. Ал Қазақстанның әуе тасымалын пайдалануға қызығушылық білдіргендер де жетерлік.

ТОМАС НИХАУС, Халықаралық әуе тасымалдаушы компания өкілі:

Еуропа мен Азияның арасындағы әуе тасымалын дамытуда Қазақстан маңызды рөл атқарады. Қос континетті байланыстырушы бағытында сенімді серіктес болады деген үміттеміз.

Алайда, Қазақстан үшін темір жол транзитінің үлесі басым болып отыр. Алдағы 5-6 жыл ішінде біздің ел арқылы тасымалданатын жүктің көлемі 50 миллион тоннаға жетеді деп жоспарланған.

(Бақытнұр Әлібай   Нұркен Тоқмурзин)

5-тапсырма Берілген мәтінді түсініп оқып, мазмұнын айтыңыз