14. Екі бағандағы сөздерді мағынасына қарай жұптастырыңыз.

Қатынас құралы ретінде	белгілейді.
Тіл	қызмет етіп келеді
Мемлекеттік тіл	сөз байлығы
Міндеттерін	әркімнің азаматтық борышы
Жалпы ережелер туралы	- қоғамдық құбылыс
Тіл байлығы -	қызыл тіл
Ана тілін жақсы білу -	айтылады.
Өнер алды -	болып бекітілді.

15. Мәтінді қазақ тіліне аударыңыздар.

С первых дней независимости страны Нурсултан Абишевич Назарбаев постоянно заботится о повышении статуса и авторитета казахского языка, о расширении сферы его применения, руководит этим процессом. Значительное расширение сферы употребления государственного языка за прошедшие годы стало возможным благодаря настойчивости, требовательности Президента. Крылатыми стали его выражения: "Казах должен разговаривать с казахом по-казахски", "Будущее Казахстана – в казахском языке". Сам он выступил с личной инициативой о создании фонда "Государственный язык". За прошедшие годы Глава государства также выступил с рядом инициатив по исследованию родной истории, развитию культуры и искусства, образования и науки. Лично провел презентацию программы "Культурное наследие", держит под постоянным контролем ход ее реализации. Способствовал реабилитации представителей старшего поколения, боровшихся за свободу народа, возвращению добрых имен безвинно репрессированных.

16.Етістіктерден көсемшенің түрлерін жасаңыз.

Үлгі: айту: айтып – айта – айтқалы

Жазу, оқу, үйрену , тыңдау, қарау, білу, көру, қарау, бару,келу, апару,әкелу, келу, кету, шақыру, сену , қау, жету, жүру

COӨЖ тапсырмасы:

1. 1997 Жыл 11 шілдедегі қр Тіл туралы заңының баптарына талдау жасау.

2. Төмендегі мақал – мәтелдерді жаттау

1. Ана тілі ой өсіреді,

Ана сүті бой өсіреді.

2. Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ.

3. Сөз тас жарар, тас жармаса бас жарар.

4. Басқа пәле тілден

5. Сөз де ара сияқты

Балы да бар, зәрі де бар

6. Өнер алды –қызыл тіл

7. Сөйлесе білген – үйлесе біледі

8. Сөздің көркі – мақал

Атасы – ақыл

Анасы – тіл

9. Білім кілті - тіл

10. Тіл – қылыштан өткір

11. Піл көтермегенді тіл көтереді

2. «Мемлекеттік тіл – менің тілім» тақырыбында шығарма жазыңыздар.

17-сабақ

Өнегелі ғұмыр, тарихи тұлғалар.

Бұйрық мәнді сөйлем. Етістіктің бұйрық райының жекеше, көпше, сыпайы, қалыпты түрдегі тұлғалары арқылы жасалуы –шы, (-ші ) жұрнақтары және т.б. тәсілдері арқылы жасалуы.

Лексикалық қор

1.Мәтінге қажетті сөз, сөз тіркестерімен танысыңыз.

Тауқымет, белсене қатысады, бастайды, сайланады, жазықсыз жалаға ұшырайды, саяси күрескер, көзге түседі, қызмет етеді, жүзеге асырылады, білікті кадрлар, жақсарту, нығайту, әділетсіз, ұлттық мәдениет, күрделі.

2.Сөздікті жаттап алыңыздар.

жұмыс істеу - работать

басылып шығару – напечатать

бітіру - закончить

жазу - написать

жіберу - отправить

нығайту - укрепить

жүзеге асыру - осуществить

келу - приходить

шығу - выходить

3.Төмендегі етістіктерді пайдаланып бұйрықты сөйлем құраңыз

Жұмыс істеу, қиыншылық көру, дамыту, оқу, үйрену, бітіру.

4. Мәтінді оқыңыздар.

Сәкен Сейфуллин.

Сәкен (Сәдуақас) Сейфулин – 1894 жылы Жезқазған өңіріндегі бұрынғы Ақадыр ауданындаңғы Қарашілік қыстауында дүниеге келген. Қазақ әдебиетіндегі негізін салушы, мемлекеттік қайраткер.

1908-1913 жылдары Ақмолада приходская мектебінде, 1913-1916 жылдары Омбыдағы мұғалімдер семираниясында оқыған. “Өткен күндер” атты тұңғыш өлеңдер жинағы 1914 жылы Қазан қаласында бастырып шығарған. «Айқап» журналына хабар, сын, мақала бірнеше өлең бастырады. 1916 жылы ұлт-азаттық көтеріліске тілектес өлеңдерін жазған.

Семинарияны бітірген соң, 1917 жылы Сілеті - Бұғылы деген жерде ауыл мұғалімі болады, орыс тілінен дәріс береді. 1917 жылы қарашада «Кел, жігіттер» өлеңін жазып, Қазан төңкерісін қуана карсы алады. Осы жылы Ақмола Совдепінің президиум мүшелігіне сайланды. 1918 жылы “Жас қазақ” марсельезасын жазды, «Бақыт жолында» атты пьесасының премьерасы көрсетілді. 1918 жылдың 4 маусымында ақтардың көтерілісі болып, Ақмола Совдепшілерін тұтқынға алған.

Саяси күрескер Сәкен Сейфуллин Колчак түрмесінде отырады. Атаман Анненковтың азап вагонында 47 күн ажалмен арпалысып, Сәкен 1919 жылы 3 сәуірде Колчактың Омбыдағы түрмесінен қашып шығады.

Омбыдағы қазақ жастары ұйымдастырған “Бірлік қауымы” басшыларының бірі болады. Кешікпей Ақмола қаласына ауысып, “Жас қазақ” ревалюциялық ұйымын құрып, “Тіршілік” атты газет шығаруға ат салысады.

1919 жылы Түркістан өтіп, Әулиеата (қазіргі Жамбыл) атырабында кеңес өкіметін орнату жұмыстарына белсене қатысады.

1920 жылы Қазақ Автономиялы Республикасы құрылғанда С.Сейфуллин Қазақстан Орталық Атқару Комитетінің президиум мүшесі, Жер-су комиссиясының төрағасы, ал III Кеңестер съезінде, 1922 жылдың қазанында Қазақстан Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болады.

Қазақ әдебиетінің қалыптасуына айрықша еңбек сіңірген С.Сейфулин әдебиеттің басқа жанрларында да айтарлықтай із қалдырған. Оның әдеби-сын мақалалары, баяндамалары мен сөйлеген сөздерді ұлттың мәдени-рухани өміріне сергек араласқан сыншылдық ойының құнарлығын және пәрменділігін танытады. Әсіресе, қазақ әдебиеттану ғылымында күні бүгінге дейін құнын жоймаған. Қазақ әдебиеті атты зерттеу еңбегінің мәні зор.

Сәкеннің 1920 жылы жазған «Қызыл сұңқарлар» атты ревалюцияшыл драмасы. Мұнда Еркебұлан сияқты ревалюционердің жарқын да жағымды образы жасалып, ол жұрт үлгі алатын өнегелі бейнеге айналды.