Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
UMK_2016_V-1.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.65 Mб
Скачать

14. Бұрыс сөйлемді табыңыз.

Аспаз ас пісіріп тұр. Мұғалім сабақ түсіндіріп жатыр. Ұшақ аспанда тұр.Әнші сахнада ән айтып жатыр. Жиналыс өтіп тұр. Аулада көлік күтіп жүр.

Сөж тапсырмалары:

1. Мәтінді оқып, мазмұндаңыздар.

Айды қолмен сілтеп көрсетпе. Себебі ай, күн, жұлдыз, халыққа тылсым дүние болып көрінген. Ерте заманнан ай киелі саналған. Жаңа туған айға сәлем беру әлі де бар. Сондықтан киелі нәрсені саусақпен көрсетуге болмайды. Бас киіммен ойнама. Бас киімді біреуге берме. Бас – адамның ең қадірлі мүшесі. Сол себепті басқа киетін киімді басу, ойнау жаман ырым болып есептелінеді. Егер бас киіміңді басқа адамға берсең, бағың кетеді депырымдайды. Екіншіден, бұл – тазалықтың белгісі.

Үй айналма. Қазақтың киелі панасы – өзінің үйі. Үйде ысқыруға, үйге қарай жүгіруге, үйге қарап дәрет сындыруға болмайды.Үйді жау шапқанда, адам не істерін білмегенде айналады. Ал бейбіт, бақытты өмір кезінде бұлай істеу сол жаманшылықтарды шақырады деп есептейді.

Босағаға сүйенбе, керме. Шаңырақ, босаға – қазақ ұғымында киелі дүниелер. Халқымыз жақсы тілек тілегенде: «Шаңырағың биік, керегең кең, босағаң берік болсын!» - дейді. Келін түскенде, «босағаны аттады» дейді. Біріншіден, бұл босағаны қадірлеу болса, екіншіден босағаға сүйену, керу, жаман ырым саналады. Босаға қашанда ашық, бос тұруы керек.

2.Мәтінге сүйеніп сұрақтарға жауап беріңіздер.

1. Айды не себепті қолмен көрсетуге болмайды?

————————————————————————————————

2. Айға қатысты тағы қандай ырымдарды білесіз?

————————————————————————————————

3. Бас киімге қатысты ырымдарды қалай түсіндіресіз?

————————————————————————————————

4. Үйге, шаңыраққа қатысты қандай ырымдар білесіз?

————————————————————————————————

3. Ырымдардың себебін жазыңыздар.

1. Ақты төкпе ——————————————————————————

2. Нанмен ойнама ————————————————————————

3. Зиратты қолыңмен көрсетпе ————————————————-——

4. Жұлдызды санама ———————————————————————

5. Әйел адам түнде құдықтан су алмайды

16-сабақ

Тіл. Мәдениет. Өнер. Өнер шеберлері.

Көсемше категориясы. Көсемшенің жұрнақтары. Қызметі. Түрі. Кейіпті көсемшенің немқұрайлық, созылыңқылық, кенеттік және т.б. мәнде қолданылуы. Түбір етістік + а, (-е,-й) салу, түбір етістік + ып, (-іп, -п) тұру, түбір етістік + ып, (-іп, -п) қалу және т.б. тәсілдер арқылы шақ, жақ бойынша түрленіп жасалуы.

Лексикалық қор

Мемлекеттік тіл. Көсемше

1. Мәтінге қажетті сөз, сөз тіркестерімен танысыңыздар.

Мемлекеттік тіл, түркі тілдері, түркі тілдес халықтар, қазақ тілінің тарихы, көне дәуір, саяси , ғылыми, көркем әдебиет, баспасөз, мекендейді, байтақ, халық, өлке, халықтар өкілі.

2. Сәйкестікті көрсетіңіз.

мемлекеттік

древний

егемендік

особенность

тәуелсіздік

алфавит

ғылыми

история

әдеби

эпоха

дәуір

литературный

тарих

научный

әліпби

суверенитет

ерекшелік

государственный

көне

независимость

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]