Түсініктеме жазба

«Еңбекті қорғау» пәні жоғарғы оқу орнының студенттері үшін арналған.

Пәнді зерделеу студенттерде еңбекті қорғау және жұмысшының қорғанушылығының талаптарымен бірге кәсіби қызмет бірлігі туралы түсінік қалыптасуы жеткізіледі.

Пәннің мақсаты:

• Жұмыс орындарында еңбектің қауіпсіз жағдайларын құру;

• Еңбек қорғау, экология және өндіріс объектілері мен техникалық құралдардың тұрақты қызмет етуінің қазіргі заманғы талаптарына сәйкес жаңа техника мен технологиялық процесстерді және бөлмелерді жобалауға қажетті теориялық және тәжірибелік дағдыларды алу;

• Студенттерді қауыпсыз өндірістік еңбек тәсілдеріне оқыту;

• Жұмыс орындарында еңбекті қорғау және техника қауыпсіздігі талаптарымен танысу;

• Қауып және зияндылық өндірістік шығу көздерін сипаттау;

• Студенттерге еңбектің қауіпсіз жағдайларын ұйымдастыру бойынша сауатты шешімдер қабылдауға үйрету;

• Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардан қорғану тәсілдерін зерделеу.

Пәннің мазмұны

Кіріспе

Мамандық бейіні бойынша кәсіптік білім беру жүйесінде және өндірісте еңбекті қорғау. Пәннің заң шығарушылық базасы, жасөспірім еңбектерін ұйымдастырудың ерекшеліктері. Пәннің негізгі міндеттері және мамандарды даярлаудағы рөлі.

Өндірістік санитария негіздері. Стандарт талаптарына сәйкес өндірісте жұмыс орындарының сәйкестігін зерделеу. Зертханаларда, ұстаханаларда және цехтарда техника қауіпсіздігін және өрт қаіпсіздігін ұйымдастыру бойынша жұмысты алға қою. Еңбек қорғауды қамтамасыз ететін іс-шаралар.

1 Бөлім. Еңбек қорғаудың теориялық негіздері

«Еңбек қорғау» пәнінің негізгі міндеттері. .«Еңбек қорғау» пәнінің құрылымы, негізгі атаулары мен анықтамалары.

«Еңбек қорғау» заңдарының және қауіпсіз еңбекті ұйымдастырудың негіздері. Кәсіпорында еңбек қорғауды ұйымдастыру және бақылау. Қауіпті және зиянды факторлардың топтастырылуы. Еңбек жағдайын қалыптастыруға әсер ететін факторлар. Қауіпті және зиянды өндірістік факторларды талдау . Еңбек жағдайының жіктелуі. Өндірістік жарақат-тану (зардап шегу) және кәсіби ауру мәселелері. Өндірістегі жарақат түрлері. Кәсіби аурулардың себептері. Өндірістік жарақаттану мен кәсіби науқастану.

2 Бөлім. Еңбек қорғаудың құқықтық мәселелері

Еңбек қорғау мәселелері жайлы мемлекеттік заңды актілер. . Зертханаларда,ұстаханаларда және цехтарда окушылардың еңбегін қорғау. Еңбек қорғау қызметінің атқаратын әрекеттері. Еңбекті қорғау қызметінің құқықтары. Еңбекті қорғау департаментінің қызметі. . Еңбек қауіпсіздігінің стандарттар жүйесі. Қазақстан Республиксының Еңбек кодексінде белгіленген еңбек қорғаудың талаптары. Жұмыс уақыты. Демалыс уақыты. Әйелдердің еңбегін қорғау.

3 Бөлім. Өндірістік санитария

Кәсіпорындағы өндіріс санитариясы. Ғылыми техникалық жетістіктердің өндіріс санитариясымен байланысы. Микроклиматтың негізгі параметрлерінің сипаттамасы және оны реттеу жолдары. Микроклиматтың көрсеткіштері. Желдету тұрлері , жабдықтары. Желдетудің ұйымдастырылу түрлері. Улы химикаттармен жұмыс жасағандағы қауіпсіздік талаптары. Өндірістік шу мен діріл әсерінен қорғану. Шудың көрсеткіштері, шудың түрлері. Дірілдің нормасы, деңгейі. Өндіріс орындарын жарықтандыру, жарықтандырудың адам организміне әсері. Жарық көзінің түрлері. Жарықтың техникалық көрсеткіштері және жарықтандыруды мөлшерлеу. Зиянды сәулелену және одан қорғану жолдары.Шудың адам организміне әсері.Өндірістік бөлмелерді жарықтандыруға қойылатын талаптар. Өндіріс орындарын жарықтандыру әдістері.

4 Бөлім. Қауіпсіздік негіздері

Қауіпсіздік техникасының негіздері. Электр тоғынан қорғаудың техникалық құралдары және ұйымдастыру жолдары Өндіріс құрал-жабдықтарына және өндіріс процестеріне қойылатын қауіпсіздік талаптары. Жарақаттану,жаракаттау факторларының шығу көздері . . Қауіпсіздік техникасының негіздері.Технологиялық құрал-жабдықтарды пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шарттары. Қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған. техникалық құрылғылар. Қауіпті аймақтар және машиналар. . мен механизмдерге қойылатын. Өрт қауіпсіздігінің негіздері. Жану және материалдардың жанғыш қасиеті. Өрт сөндіргіш заттар және олардың сипаттамалары. Өрт қауіпсіздігін ескерту және оның себептері.

Студенттердің оқытушымен бірге өзіндік жұмыстарының ұсынылған тізімі.

1. Кәсіпорында еңбек қорғауды ұйымдастыру және бақылау.

2. Еңбек жағдайын қалыптастыруға әсер ететін факторлар.

3. Еңбек жағдайының жіктелуі

4. Өндірістік жарақаттану мен кәсіби науқастану.

5. Зертханаларда,ұстаханаларда және цехтарда окушылардың еңбегін қорғау

6. Еңбекті қорғау қызметінің құқықтары

7. Еңбек қауіпсіздігінің стандарттар жүйесі

8. Микроклиматтың көрсеткіштері.

9. Улы химикаттармен жұмыс жасағандағы қауіпсіздік талаптары

10. Дірілдің нормасы, деңгейі

11. Зиянды сәулелену және одан қорғану жолдары

12. Жарақаттану,жаракаттау факторларының шығу көздері

13. Қауіпті аймақтар және машиналар мен механизмдерге қойылатын талаптар

14. Өрт қауіпсіздігінің негіздері. Жану және материалдардың жанғыш қасиеті.

15. Өрттің алдын алу шаралары.

Студенттердің өзіндік жұмыстарының ұсынылған тізімі «СӨЖ»

1. Еңбек қорғау қызметінің атқаратын әрекеттері

2. Еңбек каупсіздігін камтамасыздандыратын шаралар

3.Басқа пәндер мен байланысы

4.Жұмыс уақыты.

5.Демалыс уақыты.

6.Әйелдердің еңбегін қорғау

7.Шудың адам организміне әсері.

8.Өндірістік бөлмелерді жарықтандыруға қойылатын талаптар.

9. Өндіріс орындарын жарықтандыру әдістері

10.Жазатайым жағдайларды тексеру және есепке алу.

11.Қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған техникалық құрылғылар.

12.Еңбек қорғауды жоспарлау

13.Өндірістік эстетика.

14.Жұмыс орындарында жарықтандыруды нормалау.

15.Шанның адамға және қоршаған ортаға әсері.

ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.

2. Қазақстан Республикасының «Еңбек кодексі» 15.05.2007 ж.

3. Н.Жаданов,Н. Құдайбергенов «Еңбекті қорғау» Астана 2010ж.

4. Қазақстан Республикасының «Азаматтық кодексі».

5. Қ.Т.С.Ж “Өндірістегі жазатайым оқиғаларды тексеру және тіркеу ережелері.

6. Ж.К. Аманжолов. Охрана труда и ТБ. Астана.2007 г

7. Б.И.Зотов и др.Безопасность жизнедеятельности на производстве. Москва.Высшая школа, 2000г.жизнедеятельности . М.2000г.стр.91

8. Г.И.Беляков. «БЖД на производстве» М. 2001 г.

9. М.М.Большов.и др. Справочник. Охрана труда в с/х-ве. М.1990г.

10. Ю.Д. Жалов и др. «Справочник по гигиене труда и производственной санитарий» М.1989 г.

11. С.В Белов и др. «Безопасность производственных процессов » Справочник. Москва 1995г.

12. М.А. Нуржасарова и другие. «Охрана труда». Астана. 2007г.

13. В.И.Скала. Охрана труда и техника безопасности. Алматы. 2002 г.

14. П.П. Кукин и другие Безопасность жизнедеятельности. Москва. Высшая школа 1999 г.

15. А. Н .Баратов. Справочник. Пожарная безопасность. Взрывобезопасность. Москва 1987г

16. Э.А.Арустамов. «Безопасность жизнедеятельности» М.1999г.

Қосымша әдебиеттер.

17. Н Ә Жүнісбаев және басқалар. «Тіршілік қауіпсіздігі» Алматы. 2007 жыл. ТЖ және АҚ республикалық курсы, ҚР ТЖМ, I және II кітап.

18. Приходько Н.Т. «Безопасность жизнедеятельности» Алматы 2000 ж

19. ГОСТ-12.001-82.ССБТ Опасные и вредные производственные факторы.

Классификация.

20. А. Ф. Иванов и другие. Пожарная техника. М., 1988.

21. Пчелинцев В.А. и другие Охрана труда в строительстве. М. 1990 г.

22. Михно Е.П. Ликвидация последствий аварий и стихийных бедствий. Москва. Атомиздат, 1989 г.

	І.Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті	СМЖ ЖМУ Е/ОӘК.09-2015 3 басылым
	САПА МЕНЕДЖМЕНТІНІҢ ЖҮЙЕСІ
	Силлабус	Ф.4.09-28
		28.05.2015 г.