31. Машина жасауөнімдерініңсапасынқамтамасызету. Сапаныбасқарупринциптері. Аспектілеріжәнесапаныбасқаруфункциялары.

Өнім сапасын қамтамасыз ету дегеніміз өнім сапа талаптарына сай болуы үшін сапа ілмегінің әр кезеңін орындауға қажетті жағдай жасайтын жоспарланатын және жүйелі түрде жүргізілетін шаралар жиынтығы.

Сапаны басқару ― бұл, өнімді ойластырып жасау, өндіру, айналымға салу, эксплуатациялау және тұтыну кезінде оның сапасының қажетті деңгейін орнату, қамтамасыз ету және ұстап отыру; сапаны жүйелі түрде бақылау арқылы  және оған әсер ететін жағдайлар мен факторларға мақсаттын таймай ықпал ету арқылы жүзеге асырылады (ГОСТ 15467-79). Сапаны басқару дегеніміз ― тауардың өмірлік циклінің барлық сатыларында (енгізу, өсу, кемелденуі, сұранысты қолдап отыру) өнімнің жоғары сапасын қамтамасыз етуге бағытталған экономикалық, ұйымдастырушылық, техника­ лық және басқа да іс­шараларды жүргізу.

  Қазіргі заман түсінігінде сапаны басқару бойынша іс­әрекет өнім өнді­ріліп болғаннан кейін тиімді бола аламайды; ол өнім өндіру барысында үз­ діксіз жүзеге асырылуы, сонымен қатар, өнім өндіру процесінің алдында болуы тиіс.

  Сапаны басқару келесі принциптерден құрылады:

нысаналылық ― сапаға қатысты нақты мақсат болуы қажет;

жоспарлылық ― жүзеге асырылуы тиіс сапа саласындағы іс­шаралар­ дың жиынтығы жоспарланады;

үздіксіздік;

интенсивтілік ― сапаны жоғарылауы экономика дамуының интен­ сивті факторларына жатады;

жүйелілік жол табу;

кешенділік ― сапа мәселелерін оның тәуелді болуы мүмкін барлық аспектілерді ескере отырып шешу;

сапаның тұтынушылардың сұраныстарына дәл сәйкес келуіне тырысу;

үнемі жетіліп отыру ― кәсіпорынның бәсекелестік қабілетіне үлес қосады.

Өнім сапасының аспектілері

Сапаны басқарудың қазіргі заманғы теориясы мен практикасында негізгі бес кезең бөлінген:

1. «Не өндіру» туралы шешім қабылдау және техникалық шарттарын даярлау.

2. Өндірістік дайындығын тексеру және ұйымдастырушылық жауапкершілікті бөлу.

3.Өнім шығару немесе қызмет көрсету процессі.

4. Өндіру және бақылау процесіне анықталған кемшіліктерге болашақта жол бермеуге мүмкіндік беретін өзгерістер енгізу мақсатында ақауларды анықтау және кері байланыс ақпаратымен қатмамасыз ету

5. Сапаға қатысты ұзақ мерзімді жоспарлар әзірлеу

Сапаны басқарудың негізгі функциялары – сапа бойынша өндірушінің

саясатына сай өнім сапасының деңгейін сақтау; сатып алынған бұйымның,

құрал-жабдықтың жəне технологиялық процестердің қадағалануын қамтамасыз ету; статистикалық есеп беру.

Өнім сапасын басқару жүйесіне мынадай функциялар кіреді:

1. Стратегиялық, тактикалық және шұғыл басқару функциялары.

2. Шешім қабылдау, басқарушылық ықпал ету, талдау және есепке алу, ақпараттық-бақылау функциялары

3. Арнаулы және өнімнің өмірлік циклының барлық кезеңдеріне ортақ функцииялар

4.Ғылыми-техникалық, өндірістік, экономикалық және әлеуметтік факторлар мен жағдайлар бойынша басқару функциялары

32. Машина жасау өнімдерінің сапасын қамтамасыз ету. Сапаны басқару функциялары және аспектілері. РДЦА циклі.

Өнім сапасын қамтамасыз ету дегеніміз өнім сапа талаптарына сай болуы үшін сапа ілмегінің әр кезеңін орындауға қажетті жағдай жасайтын жоспарланатын және жүйелі түрде жүргізілетін шаралар жиынтығы

Сапаны басқарудың негізгі функциялары – сапа бойынша өндірушінің

саясатына сай өнім сапасының деңгейін сақтау; сатып алынған бұйымның,

құрал-жабдықтың жəне технологиялық процестердің қадағалануын қамтамасызету; статистикалық есеп беру.

Өнім сапасын басқару жүйесіне мынадай функциялар кіреді:

1. Стратегиялық, тактикалық және шұғыл басқару функциялары.

2. Шешім қабылдау, басқарушылық ықпал ету, талдау және есепке алу, ақпараттық-бақылау функциялары

3. Арнаулы және өнімнің өмірлік циклының барлық кезеңдеріне ортақ функцииялар

4.Ғылыми-техникалық, өндірістік, экономикалық және әлеуметтік факторлар мен жағдайлар бойынша басқару функциялары

Өнім сапасының аспектілері

Сапаны басқарудың қазіргі заманғы теориясы мен практикасында негізгі бес кезең бөлінген:

1. «Не өндіру» туралы шешім қабылдау және техникалық шарттарын даярлау.

2. Өндірістік дайындығын тексеру және ұйымдастырушылық жауапкершілікті бөлу.

3.Өнім шығару немесе қызмет көрсету процессі.

4. Өндіру және бақылау процесіне анықталған кемшіліктерге болашақта жол бермеуге мүмкіндік беретін өзгерістер енгізу мақсатында ақауларды анықтау және кері байланыс ақпаратымен қатмамасыз ету

5. Сапаға қатысты ұзақ мерзімді жоспарлар әзірлеу

Сапаны үздіксіз жақсартуға Деминг циклін басшылыққа ала отырып, қол жеткізуге болады. Деминг циклі РDСА (жоспарлау, орындау, тексеру, нормаларды енгізу) аббревиатурасымен танымал.

Жоспарлау этапы нақты мақсатпен және әрекет ету жоспарынан тұрады. Келесі этапта-орындау- жоспарланған әрекетті жүзеге асыру.

Тексеру этапында жоспарланған нәтижемен, нақты алынған нәтижені салыстырып, істелінген жұмыстардың дұрыс бағытта жүріп жатқанына көз жеткізу. Нормаларды енгізу этапы екі жолмен жүргізіледі. Егер, әлдене дұрыс болмаған жағдайда, РDСА циклін қайталаған жөн.

33. Технологиялық машиналар мен жабдықтарды жасау мәселелері. Машинажасау өнімдері сапасынқамтамасыз етудегі технологиялық тұқымқуалаушылық.

Синергетикалық тәсіл негізінде техникалық жүйелерді өндіру және қолдану кезінде мінез-құлықы әр түрлі режимдерін сипаттайтын сапа көрсеткіштерінің технологиялық тұқымқуалаушылықтың математикалық моделі құрылды.Компьютерлік жобалау кезінде математикалық модельді пайдалану машина жасауда күрделі құрылымдық өнімдерді жасау мен пайдалану кезінде шығындардың қысқаруы үшін кең мүмкіндіктер ашады. Пайдалану көрсеткіштерінің технологиялық тұқымқуалаушылық тұрғысынан өнімнің сапасын қамтамасыз ету бойынша бірқатар шаралар ұсынады.

Технологиялық тұқымқуалаушылқ бір өлшемді модельдермен сипатталуы мүмкін емес, ал технологиялық тізбектің « режим - беттік қабаттың жағдайы – пайдалану қасиеттері » қарастырылуы функционалдар түріндегі күрделі байланыстар болуын болжайды.Технологиялық процесінің жалпы құрылымы күрделі көпөлшемді жүйесі ретінде ұсынылған. онда кіріске дайындаманың түрлі сипаттамалары түседі, ал шығыста дайын бөлшек үшін сол сипаттамалардың тиісті жиынтығымен қамтамасыз етіледі . Бұл өзгерістер әрбір операция процесінің технологиялық факторлардың жиынтық әсерін айқындалады.

Компьютерді пайдаланып жүйелерін жобалау қолданыстағы процестерді талдау алдыңғы және кейінгі операциялар байланысын сипаттайтын сандық қатынастарды дамыту қажеттігін көрсетеді . Бастауыш процесінің математикалық моделі , оның шыңдары бетінің белгілі бір сапасына сәйкес графикте, және доғалар көптеген ұсынылуы мүмкін - технологиялық ұзартқыш ( операциялар )

Теңдеулер үлкен санының жүйесін дайындау ұқсас проблемалар тек динамикалық бағдарламалау көмегімен шешуге болады . Нақты өнімдерінің сапасын бағалау үшін негізгі өлшемдер таңдау байланысты осындай проблемаларды шешу . Оңтайландыру мәселелеріне қатысты міндеттерді көпшілігі , өнімнің ең аз құнын деген шартпен . Алайда, кейбір жағдайларда ол басқа бағалау пайдалану көп жөн .

Ең есепті өңдеуді әсер , бетінің сапасы сипаттамалары арқылы , ал кейбір күрделі өрнектер емес, аттас ескеру жақсы технологиялық мұрагерлік математикалық моделін құрылысын жеңілдету үшін .

34. Машинажасау өнімдерінің өлшем дәлдігін технологиялық қамтамасыз ету. Дайындаманы өңдеу арқылы алу. Машинажасау өнімдерінің өлшем дәлдігін технологиялық қамтамасыз ету.

35. Машинажасаудағы нанотехнология. Нанотехнология негіздері.

Наноматериалдар. Машинажасауда нанотехнологияны қолдану аймағындағы болашағы. НМ пайдаланудағы экономикалық тиімділік.

Нанотехнология саласы енді ғана дамып келе жатқанымен, оның жемістері әскери, әуе және космонавтика салаларында баяғыдан бері қолданылып келеді. Бірақ, құпиялық жағдайға байланысты, бұл технология туралы ақпарат тек ғалымдар мен әскер басшыларына ғана белгілі болатын. Кейінгі кездерде алынған нанотехнология нәтижелерін өндірісте (медицина, электроника, ауыл шаруашылығы, машина құрастыру тб.) көптеп қолдану мүмкіндігінің ашылуына байланысты, алдыңғы қатарлы дамыған мемлекеттерде көптеген зерттеу жұмыстары жүргізілумен қатар, сол зерттеулерге байланысты қолданылатын техникалар өндіріліп жатыр.Машина жасау техникалық даму прогресі бұйымдарды миниатюризациялау кезеңімен, бұйымдардың барлық кластарының механикалық және эксплуатациялық сипаттамалардың жобаларына сәйкес келеді. Нано грек сөзі «nanos» бірлік, ең кіші үлісін жасауға арналған физикалық шама бірліктерінің атауы, ол ағымдыдан 10^-9 , мың 1нм=10^-9 Ол технологиялық материалдардың концентрация және жүйе наноэлектромеханикалық жүйе «Н ЭМС» ерекше классификацияда қолданылады. Нанотехникалар алдын ала берілген құрам, өлшем және шамамен алынған 1-100 нм диапазон құрылымының сейкес мақсатты түрде қолданады.Машина жасау саласында нвнотехнология машина жасауға мүмкіндік береді:Қол жетімді (нанотехнологиялық әдістер тауарлр мен қызметтер өзіндік құны төмен өндіріс құруға мүмкіндік береді; автомобильдерде болашақ негізгі құрамдас бөлігі бағалар болып табылады "бренд");ыңғайлы (жасалған жұмыс, механикалық бөлшектер, жақсартылған шу - және дірілді - оқшаулау негізінде наноқұрылымды материалдардың, эргономикалық салоны);тиімді (арттыру автомобильдердің орташа қозғалыс жылдамдығын арттыру, ПӘК энергиясын пайдалану үшін қажетті адамдарды және жүктерді тасымалдау);Нанотехнология бірқатар пайда кең ауқымды енгізуге, жаппай автомобильдер өндіруге жол ашады. Сондықтан әрбір торабы немесе компонент автомобил конструкцияларын айтарлықтай дәрежеде жетілдіріруге көмектеседі. Машина жасау саласындағы экономика жағдайында инновациялық қызметтің тиімділігін талдау қиындайды.Техникалық - ұйымдастырушылық деңгейінің экономикалық тиімділігін арттыру көрсеткіштері.Техникалық және ұйымдық дамудың экономикалық тиімділігін арттыру шаралары еңбек өнімділігінің үстелуі, жұмыс істеушілердің саны және еңбекақы

материалдық қайтарымның үстелуі (материалды қажетсіну), материалдық ресурстардың шығындарының

негізгі өндірістік қорлардың қор қайтарымының үстелуі (қор сиымдылығының

айналым қаражатының айналым жылдамдығының үстелуі, (босатып алу немесе

қарқындату есебінен еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын тиімді

пайданың немесе өнімнің өзіндік құнының үстелуі;

кәсіпорынның төлем қабілеттілігі және қаржы жағдайының көрсеткіштерінің үстелуі.