79. Қазақстан республикасының бизнес-инкубаторлар және оның қызметі.

Бизнес-инкубаторлар шағын бизнес субьектілерінің қалыптасуы кезеңінде өңдірістік үй-жайлар, жабдық беру, ұйымдық, құқықтық, каржылық, консалтингтік және ақпараттық қызметтер көрсету жолымен оларды қолдау үшін құрылатын заңды тұлға.

Бизнес-инкубатордың атқаратын негізгі міндеттері:

- бизнес-инкубторға орналастыру үшін шағын кәсіпкерлік субъектілерін іріктеу;

- шағын кәсіпкерлік субъектілеріне білім беру, маркетингтік, консалтингтік және басқа да ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметтер көрсету болып табылады.

Технологиялық бизнес-инкубаторлар - инновацияны құру, қорғау құжаттарын алуға өтінімдерді рәсімдеу және инновациялық жобаны дайындау үшін жеке және заңды тұлғаларға құқықтық, дайындық, ақпараттық және езге де қызмет ұсыну жөніндегі іс-шараны жүзеге асырушы заңды тұлға болып табылады.

Еліміздегі технологиялық бизнес-инкубаторлар мынадай қызмет түрлерін жүзеге асыра алады:

1) шарт жағдайында инновациялар құруға қажетті материалдық-техникалық база ұсыну;

2) шарт жағдайында зияткерлік меншік объектілерін қорғау құжаттарын алуға өтінімдер ресімдеуге қажетгі жұмыстар мен қызметтер ұсыну;

3) инновациялық жобаның техникалық-экономикамен негіздемесін және инновациялық жобаны қаржылардыруға арналған құжаттарды әзірлеуге жәрдем көрсетуді қоса алғанда, шарт жағдайында инновациялық жобаны әзірлеу үшін қажетті жұмыстар мен қызметтер ұсыну;

4) инновациялық жобаларды іске асыру үшін инвестициялар тартуға жәрдем көрсету;

5) инновациялық қызметті жүзеге асырушы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін ұйымдастыруға жәрдем көрсету.

Инновациялық бизнесті дамыту тұрғысынан алғанда технологиялық бизнес-инкубаторлар мынадай функцияларды орындаулары тиіс:

l. Жана технологиялық компанияларды ұлғайту және оларды «Start -up» кезеңінде қолдау, өйткені инкубаторлар кәсіпорынды басқаруда тұрақты көмек көрсетіп болады, қаржыландыруға қол жеткізуге және кәсіпорынды бизнесті жоспарлау, бухгалтерлік тие заңгерлік мәселелерінде маркетингтің жоспарларын жасау кезіндегі көмекті қоса алғанда, қажетті қызмет пен технологиялық көмектің кешенін қамтамасыз етеді.

2. Компания иелерін инновациялық менеджмент негіздеріне оқыту.

Бүгінгі таңда Қазақстанда 50-ден астам бизнес-инкубатор қызмет етуде. Алайда олардың көбі инновациялық сипаты жоқ, тек кәсіпкерлік ортаға икемді шағын кәсіпорындарды дайындаумен және оларға қызмет көрсетумен айналысуда, тек 2%-ы ғана технологиялық бизнеске көңіл бөледі.

Қазақстанда 2002 жылдың қараша айында Орталық Азия технологиялық парктер мен бизнес-инкубторлар жүйесі құрылған. Оның ұйымдастырушысы Шымкенттегі «СодБи» бизнес-инкубаторы б.т. Алдағы жылдары Қазакстанда технопарктердің қарамағынан 12 арнайы маманданған технологиялық бизнес-инкубаторлар және 8 оқу орталықтарын құру жоспарлануда. Болжам бойынша, алдағы уақытта технопарктер қарамағынан бизнес-инкубаторлардың құрылуы барлық Қазақстандық өнертапқыштың инновациялық ынтасын қамтып, жылына 300-ден астам жобаның дүниеге келуіне ықпалын тигізеді. Еліміздегі шағын және дара дара кәсіпкерлердің инновациялық сипаттағы өнімдерді шығаруына дәл осы технологиялық бизнес-инкубаторлар себепкер болып, ынталандырушы функциясын атқарулары тиіс.

Еліміздегі бизнес-инкубаторлардың көбісі Алматы, Ақтөбе, Қызылорда және Онтүстік Қазақстан облыстарында құрылғанын көрсетеді.

Қазақстандағы бизнес-инкубаторлардың тиімділігін көтеру максатында келесідей типтерін қалыптастырған жөн:

• бос ғимараттарда минималды қызмет түрлерін керсететін. және төмендетілген жал төлеміне негізделген инкубаторлар;

• ірі кәсіпорындар базасындағы инкубаторлар;

• жалпы инкубаторлар қарамағындағы кәсіпорындардың тұрақты дамуына жағдай жасайтын арнайы орта калыптастыратын ірі ғылыми, білім орталықтары базасындағы иииинкубаторлар.

Қазақстандық бизнес-инкубаторлардың қызметінің шағын ғана тәжірибесі олардың бірқатар ерекшеліктері мен өзекті мәселелері бар екенін көрсетті, олар мыналар:

l. Көптеген бизнес-инкубаторлар халықаралық қорлар мен ұйымдар қолдауымен құрылған;

2. Бизнес-инкубаторларды құруға ынталы ішкі топтардың жеткіліксіздігі;

3. Университеттер мен басқа да жоғары оқу орындары базасындағы инкубаторлардың аз болуы;

4. Технологиялық бизнес-инкубаторларды бірден-бір орта - еліміздегі технопарктердің аздығы;

5. Бизнес-инкубаторлармен көрсетілетін кызметтердің шектеулі болуы;

6. Технологиялық бизнес-инкубаторлардың тиімді дамуына жағдай жасайтын инновациялық кәсіпкерлік ортасының болмауы;

7. Қаржыландырудың жеткіліксіздігі және т.б.