60. Кәсіпорынның қаржы қатынастарының қалыптасу нысандары.

Кәсіпорынның шаруашылық іс-әрекетінің барысында қаржылық қарым-қатынастар қалыптасады.Қаржылық қарым-қатынастар 4 топтан тұрады:

1.Өзге кәсіпорын және ұйымдармен

2.Өзінен жоғары тұратын және бірлесіп жұмыс атқаратын серіктестіктермен

3. Кәсіпорын ішіндегі қарым-қатынас

4.Қаржы несиелік жүйесімен қарым-қатынас

Өзге кәсіпорын және ұйымдар мен түзілетін қарым-қатынастарға жабдықтаушылармен,сатып аушылармен, құрылыс құру және тасымалдау мекемелерімен,шетел кәсіпорындарымен қарым-қатынас. Кәсіпорынішілік қаржылық қарым-қатынастарға,кәсіпорынның ішкі бөлімшелері арасындағы қаржылық операциялар кіреді. Бөлімшеаралық қатынастар бекітілген басқару жүйесімен және ішкі коммерциялық есеп жүейесіне негізделеді. Қаржы несиелік жүйемен қарым-қатынасқа әр деңгейлі бюджеттермен, сақтандыру жүйесімен, бюджеттен тыс қорлармен, несие беру мекемелерімен болатын қарым-қатынас. Салықтың ауыр қыспағы болған жағдайда кәсіпорын қаржылық жұмысын ұйымдастырудың басты маңызды міндеті-бюджетке төленетін салық төлемдерінің тиімді әдістемесін құру, салық төлемдерін төлеу,салықтық есеп беруді дайындау және салықтық төлемнің ағымдық қорларды құруды қамтитын дербес салық саясатын белгілеу.

Қаржылық жүйенің сақтандыру буынымен арадағы қарым қатынасы кәсіпорынның мүлкін, валюталық және коммерциялық тәуекелдерін және т.б. сақтандырғаны үшін тиісті компаниялар есебіне қаржы аударуды ұйымдастырудан құралады. Коммерциялық банктермен арадағы қаржылық қарым қатынас қолма-қол ақшасыз есеп айырысу мен несие алу немесе өтеуге байланысты түзіледі. Қолма қол ақшасыз есеп айырысу төлеушімен төлем қабылдаушы әртүрлі банктер қызметін пайдаланған жағдайда жүзеге асрылады. Несие айнымалы капиталды қалыптастырудың,өндірісті дамыиудың көзі болып табылады. Банктер мен өзге де несие институттары кәсіпорындарға дәстүрлі емес қызмет түрін ұсынады. Олар лизинг, факторинг, форфейтинг, траст және тағы басқа.

61. Кәсіпорынның қаржы қызметін ұйымдастырудың негізгі қағидалары мен бағыттары.

Кәсіпорынның қаржысын тұрақтандырудың негңзгң жолдары айналымдағы ақша қаражатын оңтайландыру мен және олардың тапшылығын жоюмен байланысты қаржылық жұмыстарды жетілдірудің басты бағыттары келесідей:

1. Кәсіпорынның іс-әркетін ұдайы және жүйелі түрде талдау.

2. Кәсіпорынның стратегиялық қаржы саясатын әзірлеу және оны іске асыру.

3. Кәсіпорында қаржылық жоспарлаудың тиімд жүйесін ұйымдастыру

4. Кәсіпорынның мүліктік құрылымын жіне олардың құралу көздерін оңтайландыру.

5. Пайданы пайдалану және одан алынатын тиімді дивиденд саясатын таңдау

6. Бухгалтерлік есеп жүйесін қаржыны басқару міндеттеріне қарай бейімдеу.

7. Несие берушілермен,инвесторлармен қарым-қатынасты дамыту.

8.Кәсіпорын шығындарын оңтайландыру.

62. Қаржы механизмі: құрамдас элементтері, құқықтық, нормативтік және ақпараттық қамтамасыз ету.

Қаржы механизмі, құрамдас элементтері, құқықтық – нормативтік және ақпараттық қамтамасыз ету. Кәсіпорынның қаржы механизмі-кәсіпорынның шаруашылық тетігінің бір бөлігі,кәсіпорын өзіне қажетті ақшалай қаражаттармен қамтамасыз етуге, тұрақтылықтың және өтімділіктің қажетті деңгейіне жетугк,жұмыстың табыстылығын қамтамасыз етуге және барынша көп пайда табуға көмектесетін қаржы түрлері мен әдістернің жиынтығы. Кәсіпорынның қаржы механизмі экономикалық заң талаптарына сәйкес жасалынады. Кәсіпорынның қаржы механизмі 5 элементтен тұрады:

1.Қаржылық әдістер-шаруашылық үдеріске қаржылық қатынастың әсер ету тәсілі,ақша қорын қалыптастыру және пайдалану. Олар 2 бағытта әсер етеді. Қаржы ресурстарының қозғалысын басқару бойынша және ақша қорын тиімді пайдалануды, материалды ынталандыру мен жауапкершілікті нарықтық коммерциялық қатынаспен байланысты болатын шығындар мен нәтижерелерді салыстыру.

2. Қаржылық ресурстар қаржылық әдістерде пайдаланатын құрал есебі ретінде ткөрінеді.Оларға жататаындар:пайда, табыс, аморотизациялық аударымдар, белгілі мақсатта пайдаланатын ақша қоры,қаржылық шаралар, жалгерлік ақы, несиелер, депозит, облигация бойынша пайыздық мөлшерлемелер, үлестік жарналар, жарғылық капиталмен салған салым,инвестициялар және дивиденттер. Кәсіпорынның қаржы механизмінің қызмет етунің құқықтық жағынан қамтамасыз ету заңнама актілеріден,қалалардан,бұйрықтардан және басқа да басқару органдарының құжаттарынан тұрады. Кәсіпорынның қаржы механизмінің қызмет етуін нормативтік жағынан қамтамасыз ету айнымалы қордың мөлшері мен нормативтерін, амортизациялық мөлшерді, тарифтік және салықтық мөлшерлемелерді пайдаланудан тұрады. Кәсіпорынның қаржы механизмінің қызмет етуін ақпараттық жағынан қамтамасыз ету әртүрлі экономикалық,коммерциялық,қаржылық және басқа да ақпараттардан тұрады. Бұл ақпараттарға қаржылық тұрақтылық және бәсекелмтердің төлем қабілеттілігі туралы мәліметтер баға, валютаның бағамы,дивидент, тауар, қор, валюта нарығындағы пайыздар жатады.