51. Кәсіпорындағы өнім сапасын басқару жүйесі.

Сапа облысындағы саясатты жүзеге асырудың негізгі функциясы сапаны басқару болып табылатын сапа жүйесінің қалыптасуы арқылы жүреді.

Сапаны қамтамасыз ету мәселесін шешуде бес кезең карастырылады: сапаны жеке бақылау, сапаны цехтік бақылау, өнімді қабылдаукезінде сапаны бақылау, өнімді статистикалық бақылау, сапаны кешенді басқару.

Өнім сапасын басқару жүйесінде қолданылған талдау өнім сапасын басқарудың кешенді жүйесінде қолданылған талдау өнім сапасын басқарудың кешенді жүйесінде толық пайда болған өнім сапасын басқаруға жүйелі ыңғайлы қағидаларын пайдалануға көңіл аударады. Жүйелі ыңғайды дамытуға отандық жүйе едәуір үлес қосты. Басқару үдерісі бірінші рет жекелеген функцияларға бөлінеді. Жасалған стандарттар өнім сапасын басқарудың кешенді жүйесін (ӨСБКЖ)қызмет етуін қамтамасыз ететін құрал ретінде қолданылады.

Ғылым мен техникалық жетістіктерін ұзақ мерзімде енгізу,кәсіпорынның материалдық жағынан төмен қызығушылылығы, тұтынушының өндірушімен қарама-қарсы байланысының болмауы өнім сапасын басқарудың кешенді жүйесінің тиімділігін төмендетеді. Сонымен қатар ,отандық кәсіпорындардағы өнім сапасын басқарудың кешенді жүйесінің тиімділігінін төмендетеді. Сонымен қатар, отандық кәсіпорындардағы өнім сапасын басқарудың кешенді жүйесін (ӨС БКЖ) ISO 9004 Халқаралық жүйе ережелерімен салыстыру,оларды кешенді басқару әдістемесі жалпы болғанымен айырмашылықтары бар екендігін көрсетеді:

1. ӨС БҚЖ тұтынушы сұранысымен байланысы әлсіз, сапаныың жоспарлы деңгейіне жету үшін кәсіпорынның өнддірістік іс-әрекетін ұйымдастыруды қамтиды. ХС ISO 9004 реттелген, сапа жүйесі бұйымның барлық өмірлік кезеңігін оны жобалаудан бастап қалдығын іске жаратуға дейін қамтиды және маркетинг, матиралды-техникалық қамтамасыз ету, өткізу, қызмет көрсету сияқты жүйе элементтеріне жіктеледі.

2. XC ISO регламенттелген сапа жүйесінде кәсіпорын іс-әрекетінің экономикалық нәтижесі мен сапаны қамтамасыз ету бағдарламасы арасында тікелей өзара байланыс бар. Отандық жүйеде мұндай өзара байланыс болмады.

3. ISO сапа жүйесі ӨС БКЖ жоқ элементермен қамтылған, атап айтқанда, сапа облысындағы кәсіпорын саясаты, жүйенің ішкі тексерілімі, сапа шығындарын бағалау және есепті ұйымдастыру.

52. Сапаны басқарудағы жаңа стратегия.

ISO 9000 топтамалы халқаралық стандарттарды ендіргеннен кейін шетелдік және отандық тәжирбеде сапаны басқару жүйелерін дамытудың келесі бағыттары пайда болды.

1. ISO 9000 топтамалы стандарттарда көзделген сапа жүйесінің элементтері шегінде жұмыстарды ұйымдастыруды жетілдіру. Бұл нұсқа кәсіпорынның белгілі бір уақыт аралығында тұрақты жағдайын қамтамасыз ететін іс-әрекет етудің берілген рәәсімінде жүйені ұстап тұрумен сипатталады.

2. Сапа жүйесін оның мүмкіндіктерін кеңейтетін және қоғамдық кәсіпорын персоналының және сапалық талаптарға немесе тұтынушылардың ерекше талаптарына жауап беретін элементтерін толтыру.

3. Сапаны ұдайы жақсартуға өндірістік шығындарды барынша азайтуға және табысты ұлғайтуға бағытталған TQM тұжырымдасын ендіру.

4. Пайдалану үдерісінде өз ресурсын шығындайтын өнімді қолдану қауіпсіздігі. Егер машина жасау саланың өнімнің қауіпсіздігі көпшілігінде жобалау сатысында қалыптасатын болса, тамақ өнімі үшін барлық қауіпсіздікті қатерлері технологиялық үдерістің барысында тәуелді және содан соң ғана рецептураға байланысты. Тамақ өнімдерін өндіретін кәсіпорындарда әлемдңк нарыққа шығу жіне жергілікті нарықтарда өз орнын жоғалтпай сақтау үшін өнімнің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп өана қоймай, сонымен бірге соған көз жеткізетіндей дәлелдер болуы керек, қауіп-қатерлерді алдын-алуға бағытталған өндіріс монототорингін дұрыс қолдана білу ұажет. Бұл тақырыптарға дамыған шетелдерлің тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарындағы басқару үлгісі болып табылатын ХАССП(англ.НССР-Hazard Analysis and Critical Control Points-тәуекелді талдау және сындарлы бақылау нүктелері)жүйесі барынша толық сәйкес келеді.

ХАССП жүйесі мына қағидаларға негізделеді:

-т амақ өнімдерін өндірумен ілесе жүретін,мүмкін болатын тәуекел немесе қауіпті факторлар тәуекелдерін ұқсастыру. Шикізатты алғаннан бастап түпкілікті тұтынуға дейін, өнімнің өмірлік кезеңдігінің барлық сатыларын қамтып, мүмкін болатын тәуекелдердің пайда болу жағдайларын анықтау және оларды бақылау шараларын қарастыру;

- тәуекелді немесе оның пайда болу мүмкіндігін барынша азайту немесе жою үшін өндірістегі сынындарлы бақылау нүктелерін анықтау, бұл жерде қарастырылатын тамақ өнімдерін өндіру операцияларына шикізатты жеткізу,ингредиеттерді, өңдеу, сақтау,тасымалдау, қоймада сақтау жіне өткізуді қамтуы мүмкін.

- жоспарланатын іс-шаралар немесе бақылаулар негізінде сындарлы нүктелерді бақылау жасауды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін моноторинг жүйесін жасау.

- ХАССП жүйесіне жататын мәліметтерді тіркеу нұсқалары мен тәсілдерін, жүйенің барлық рәсімін құжаттау. Сондай-ақ GMP-Good Manufacturing Practic GMP-Good Manufacturing Practic үлгісін қолдану талаптары жиынтығы болып табылатын дұрыс өндірістік тәжірибе.

GMP құжаттары ISO9001стандарттарының және ХАССП ережелерінің талаптарына үйлесілімділікті қамтамасыз ететіндей болып қалыптастырылады.