44. Кәсіпорынның маркетингтің қызметінің ерекшеліктері.

Маркетинг (ағылшын сөзінен market - нарық) өндіріс пен өнімді өткізуді ұйымдастырудың кешенді жүйесі ретінде нақты тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыруға және нарықты зерттеу мен болжау , кәсіпорын-экспортшының ішкі және сыртқы ортасын зерттеуге, маркетинг бағдарламасының көмегімен нарықта стратегиялық және тактикалық іс-шараларды дайындауға бағытталған. Бұл бағдарламаларда тауар мен оның ассортиментін жақсарту, тұтынушыларды, бәсекелестерді және бәсекелестікті зерттеу, баға саясатын қамтамасыз ету, сұранысты қалыптастыру, өткізуге және жарнаманы ынталандыру, тауар қозғалысын оңтайландыру, техникалық сервис және көрсетілетін сервистік қызметтердің ассортиментін кеңейтуді ұйымдастыру сияқты іс-шаралар қарастырылады.

Нарықтық экономика жағдайында маркетингті пайдалану шынайы қажеттілік және кез-келген кәсіпкерлік қызметтің негізі болып табылады. Осыған байланысты, маркетингті өнімнің өндірісімен сатылуын жүзеге асыруды басқарудың философиясы, нарықтық қызметтін әдістемесі деп жиі айтылады. ¥ й ы м д ы басқаруда оның рөлінің өсуі бәсекенің күшеюінің шынайы үрдістерімен, сыртқы экономикалық қатынастардыңың дамуымен, тұтынушылардың таңдау қабілетінің артуымен байланысты.

Маркетингтің қазіргі тұжырымдамасының негізінде әр түрлі адамдар мен мәдениеггілігіне тән қажеттіліктерінен туындайтын адамдардын мүддесі жатыр. Олар әр түрлі тауарлар мен қызметтер. жаңа ой-пікір, тың идеялар көмегімен қанағаттандырылуы мүмкін. Мұны нарық біліміне, тұтынушылардың мүмкіндіктері мен талаптарына сүйене отырып, бәсекелестерге қарағанда жоғары денгейде жүзеге асыру маркегинггің басты мәселесі болып табылады. Бұл тәжірибеде, біріншіден, ұйымдар мен оның өнімін тұтынушылардың, бәсекелестердің, жабдықтаушылардын, делдалдардың арасында калыптасқан нарықтық қатынастарды жан-жақты зерттеу арқылы; екінші жағынан нарыққа және сату табыстылығы мен нарықтағы үлесін арттыру үшін сұранысқа белсенді ықпал ету арқылы жүзеге асуы мүмкін.

Маркетингтің қазіргі заманғы түжырымдамасы тауарлы-бағалық саясаттын және өнімді бөлу, жылжыту қаражаттарын кешенді пайдалану негізіне сүйенеді. Қаражаттардың бұл жиынтығы (маркетинг-микс) бір жағынан тұтынушылардың мүмкіндіктері мен қажеттіліктеріне сәйкес келуі, яғни төлемге қабілетті сұранысты қанағаттандыруы қажет, екінші жағынан ұйым жұмысының тиімділігін арттыруы тиіс. Бұл тұжырымдаманын басты қағидасы өте қарапайым: «Сатылмайтын затты өндіруге тырыспаныздар, сөзсіз сатып алынатын өнімді өндіріңіздер».

Ұйымның нарықтық қызметінің бастапқы жағдайын анықтайтын қағидалар маркетингтің негізін құрайды. Оған жататындар: нарықтың өзгеру үрдісі мен жағдайын тұрақты зерттеу; тұтынушылардың мүмкіндіктері мен талаптарын ескере отырып, оның жағдайларына лайықты бейімделу: ұйымға қажетгі бағытта нарықтың белсенді қалыптасуы.

Маркетингтің негізгі функциялары:

l. Hapықты талдау, оның жағдайы мен өзгеру үрдісін зерттеу, өнімді тұтынушылар мен жабдықтаушылардың талғамдылығын зерттеу; делдалдар мен бәсекелестердің көрсеткен қызметін талдау; нарықты сегменттеу, мақсатты сегменттердің, субсегментгердің және сатып алушылардың бөлінуін көрсету; нарық жағдаятын болжау жүргізіледі;

2. Жаңа тауарлар өндіру бойынша ұсыныстар жасау және олардың коммерциялық сипаттамаларын жобалау; өндірілетін өнімнің ассортиментін басқару; таңбалы саясатты қалыптастыру; тауардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталады.

3. Ұйымның мүддесін білдіретін нарықтағы маркетингтік жағдайлардың даму үрдісі мен жағдайына шолу жасалынады. Оның маркетингтік қызметінің әлсіз және күшті жақтары, қауіптері мен мүмкіндіктері бағаланады.

4. Шығарылатын өнім түрлерін, нарықтың географиялық аудандарын, тұтынушылар топтарын нақтылау арқылы жоспарлы кезеңге маркетингтік қызмет стратегиясы мен негізгі басымдылықтары анықталады.

5. Тауар саясаты, бағаны реттеу, өнімді өткізу және сатуды ынталандыру аумағында кызмет ету бағдарламалары жасалынады.

6. Ұйымның маркетингтік бюджеті және жекелеген маркетингтік компаниялар бюджеттері қалыптастырылады.

7. Маркетингтік кызметті бақылау әдістері және қаражаттары, маркетинг жоспарын жасау және жүзеге асыру кезінде ұйым оның даму стратегиялық жоспарында анықталынған басымдылықтарды басшылыққа алады.

Маркетинг стратегиясы - алға қойған мақсаттарға жетуге маркетингтің кейбір іс-шараларын бағыттаушы және бағдар беретін маңызды, орташа немесе ұзақ мерзімді шешімдер. Маркетинг стратегиясын әзірлеу - кәсіпорынның іс-әрекетіне бағдарламалық-мақсаттық тәсіл қолдану. Маркетинг стратегиясыының ауқымды негізгі бағыттары төмендегідей болып келеді:

- Сегменттеу стратегиясы;

- Әртараптандыру стратегиясы ;

- Интернационалдандыру стратегиясы;

Маркетинг стратегиясын таңдау және жүзеге асыру жолдары:

1. Өнімнің өзіндік құнын төмендету стратегиясы;

2. Өнімнің бөлшектену стратегиясы;

3. Нарықты сегменттеу стратегиясы;

4. Жаңалық ендіру стратегиясы;

5. Нарық қажеттілігін тез сезіну стратегиясы.

Осы аталғандардың барлығы кәсіпорынның маркетингтік қызметі болып табылады. Кәсіпорынның маркетингтік қызметі осы стратегиялық бағыттар бойынша жүзеге асырылады.