2. Өндірістік кәсіпорындардың негізгі белгілері.

Өндірістік кәсіпорындардың негізгі белгілері: кәсіпорынның өзіне тән белгілері болуға тиісті, ондай белгілерсіз кәсіпорын заңды тұлға бола алмайды,заңды шаруашылық айналымына қатыса алмайды.Жалпы алғанда кәсіпорынның белгілері төмендегідей:

1. Кәсіпорынның өзінің меншігінде, шараушылық жүргізуінде немесе оралымды басқаруда оқшауланған мүлкі болуға тиіс.

2. Кредиторлармен қарым қатынаста, сонымен қатар бюджет алдында міндеттемелердің орындалмаған жағдайында,кәсіпорын міндеттемелер бойынша өзінің мүлкімен жауап беруге қабілетті болады.

3. өз атынан шаруашылық айналымында жауап беруге қабілетті болады, яғни шаруашылық әріптестерімен, өндірістің барлық факторларын (шикізат,материалдар,отын,энергия) тұтынушылармен, заңды тұлғалармен және жеке тұлғалармен заңнамаға сәйкес азаматтық құқықтық келісімдер жасай алады.

4. Кінәлі жаққа талап қоюға құқығы бар, сонымен қатар сотта жауапкер бола алады.

5. Кәсіпорынның жеке теңгерімі болуға тиісті, өндіріс және өнімді өткізу шығындарын дұрыс есепке алу керек, дер кезінде мемлекеттік органдар алдында белгіленген тәртіпте сай есеп беріп отыру керек.

6. Кез келген заңды тұлға ретінде оның ұйымдастырушылық құқықтық формасын білдіретін атауы болуға тиіс. Кәсіпорынның атауы мен орналасқан орны құрылтай құжаттарында көрсетілуі керек.

3. Кәсіпорынның басты міндеттері және функциялары.

Кәсіпорынды басқарудағы басты міндет кәсіпкер үшін қоғамның қажеттіліктерін толығымен қамтамасыз ете отырып, барынша көп пайда тауып, оны кәсіпорынның әрбір жұмыскерінің әл ауқатын жоғарлатумен байланыстыру керек.Жұмыс істеп тұрған кәсіпорынның басты міндеттері:

1. Кәсіпорынның меншік иесімен табыс табу (меншік иесі болып жеке тұлға,мемлекет органдары немесе акционерлер).

2. Келісім шартқа немесе нарық сұранысына сәйкес кәсіпорын тұтынушыларды өніммен қамтамасыз ету.

3. Кәсіпорын персоналын еңбекақымен,еңбектің қолайлы жағдайымен және кәсіби өсуін қамтамасыз ету.

4. Кәсіпорын қарамағында тұратын тұрғындарға жұмыс орнын ашу.

5. Жер ауа және су бассейндері сияқты қоршаған ортаны қорғау

Кәсіпорында келесі функциялар орындалады:

1. Жоспарлау: болашақтағы жұмыстың мазмұнын анықтау,болашақты бағалау,жұмыстың қанағаттанарлық нәтижесін анықтау, белгіленген нәтижені қолда бар мен және ықтималды ресурстармен салыстыру,мақсатқа қол жеткізу үшін іс әрекеттің жоспарын қалыптастыру.

2. Бақылау:нормативтерді,мөлшерлерді, мөлшерленген тапсыпмаларды жасау,жоспар мен нақты нәтижелердің сәйкестігін бағалау.

3. Қаржымен қамтамасыз ету: инвесторлар мен несие берушілердің қаражаттары есебінен капиталды жұмылдыру, өнімді сатудан табысты жинақтау, капитал мен табысты пайдалануды басқару.

4. Кадрмен қамтамасыз ету: іріктеу және жұмысқа қабылдау,жұмыскердің біліктілігін жоғарлату үшін жағдай жасау, олардың еңбек белсенділігін жоғарлату.

5. Материалдық техникалық қамтамасыз ету:шикізат, машиналар, құрал жабдықтар сатып алу және басқа да қажетті ресурстармен қамтамасыз ету.

6. Өндірістік үдерісті жүзеге асыру: шикізат пен басқа да материалдық ресурстарды сұранысы бар дайын өнімге немесе көрсетілген қызметке айналдыру.

7. Маркетинг:нарық жағдайын байқау,тұтынушылық сұранысты анықтау, кәсіпорын мен тұтынушылар арасындағы айырбастау үдерісін бақылау.