2.3.Генераторлар мен қозғалтқыштардың техникалық қызмет көрсету мен жөндеу технологиясымен ұйымдастырылуы

Кез келген кәсіпорында әр учаскесі және цехында пайдаланудың нұсқамасы құрылуы тиіс.

Жергілікті нұсқамаларда көрсетіледі: қозғалтқыштың техникалық сипаттамасын, іске қосуға дайындау тәртібін, іске қосу тізбегін,пайдалану және апат кезінде техникалық қызмет көрсету, тексеруге рұқсат беру тәртібі, қозғалтқышты жөндеу және сынау, қауіпсіздік техникасы бойынша талаптар, арнайы ұсынымдар.

Жүкті бақылау, вибрациясын, мойынтірек температурасы, іске қосу бойынша операциялар мен тоқтатуларды цехтың техникалық персоналы жүзеге асырады.

Кезекші электртехникалық персонал қойылған мерзімде аралап тексерулер, электр жабдықты типтік нұсқау көлемінде тексерулер жүргізеді.

Электрлік машиналарды пайдалану оларды түзу күйінде ұстап тұруды, ұсақ ақауларды жою және жөндеуден тұрады. Электрлік машиналардың негізгі дұрыс пайдалануы, пайдалану құжаттары болып табылады. Олар машинамен бірге өндіруші-зауыттармен жеткізіледі.

Пайдалану құжаттарының санына кіреді: техникалық сипаттама; пайдалану жөніндегі нұсқама; техникалық қызмет ету бойынша нұсқама; монтаж, іске қосу, түзету және жаңа машинаны жүргізіп бейімдеу бойынша нұсқама; машина үшін формуляр; зауытпен кепіл техникалық мәліметтер; қосымша бөлшектерінің, құралдары мен құрылғыларының тізімдемесі; пайдалану құжаттарының тізімдемесі.

Техникалық қызмет ету, генераторлар мен қозғалтқыштарды жөндеу.

Электр машиналарын құрамдас бөліктеріне бөлшектеу қиындықтар тудырмайды. тек қана жекелеген операцияларды орындауды электрлік немесе гайкавертканы, алынғыш, жүк көтергіш және т. б. қолдана отырып барынша механизациялау қажет.

Бөлшектеу кезінде ең қиын операция – ескі орауды жою. Бұл мынадай әдістермен жасалынады: механикалық, термомеханикалық, термохимиялық, химиялық және электромагниттік.

Электр қозғалтқышты бөлшектеу білік соңынан жартылай жалғастырғышты шеше бастайды, шкиф немесе тегершікті, бұл ретте арнайы құрал алынғышты пайдалана отырып.

Егер жартылай жалғастырғышты, шкиф немесе тегершікті алып тастау қиын болса, онда олардың газ жанарғының жалынымен 250-300˚С температураға дейін, бір мезгілде қозғалтқыш білігін сумен суытып алдын-ала қыздыруға болады.

Бірінші операцияны аяқтап, мойынтіректердің бекітулерін босатады, кілтек, бұрандамаларды және мойынтірек қалқандарын шешеді. Содан кейін егер қажет болса, роторды шығарып алады. Бұл қолмен істеуге болады, егер ротордың салмағы 50 кг. аз болса.

Өзекшелері мен электр қозғалтқыш орамасына зиян келтірмеу үшін, роторды абайлап алып шығару керек. Алдын ала бір аяғына болат құбыры кесіндісін кигізеді.

Есте сақтау қажет, бөлшектеу кезінде айқын тәртіп болу қажет. Бөлшектердің жоғалуы мен сынуына (мысалы, бекіткіш бөлімдері, ұсақ бөлшектер және т.б. арнайы қораптарға маркіленіп жинақталады).

Электр қозғалтқыш бөлшектеуін аяқтап, орауларды және өзектерді мұқият қарап, жеке түйіндер мен кез келген орау бөлігінің бекітілуіне назар аударады, оқшаулаудың сақталуы, тығыздаудың тығыздығы, нәзік бекітуге, коррозияның болмауы. Анықталған ақаулар жойылады.

Электр қозғалтқыштың барлық бөліктерін тексеру және байқалған ақауларды жойғаннан кейін қозғалтқышты бөлшектеуінен кері ретпен жинайды, роторды статорға енгізеді, мойынтіректерді орнатады, мойынтірек қалқандарын бекітеді және олардың орнықты отырғандарына көз жеткізеді.

Жинау кезінде орындалатын жұмыс дұрыстығын және шарттардың сақталуын, электр қозғалтқыштың қалыпты жұмысының қажеті үшін тексереді. Ең алдымен ротор қолдан оңай айналдырылатынына көз жеткізеді, ал олай болмаған жағдайда, мойынтірек немесе мойынтірек қалқандарының ықтимал ауытқулары мүмкін. Ротордың статорға немесе желдеткіштің корпусына тиіп кетуі, қозғалтқыш ішіндегі бөгде заттардың болуы. Егер электр қозғалтқыштың конструкциясы жол берсе, онда саңылауларды ротор және статормен өлшейді, олар бүкіл шеңбер бетінде болуы тиіс. Содан, мойынтіректерге камера көлемінде 2/3, майлауды тығыздайды.

Құрастыру аяқтағаннан кейін мойынтірек қақпақтарын дұрыс бекітпеген кезінде туындауы мүмкін, біліктің ауытқуларының болмауына және сына қағуларына, қосымша көз жеткізеді. Жинақталған электр қозғалтқышының білігіне балғамен алюминий немесе мыс астарын соққылап, шкиф немесе жартылай жалғастырғышты отырғызады, немесе арнайы құрылғы, қисынды пайдалана отырып.

Электромеханикалық жұмыстарға жататындары: машина корпустарын жөндеу, мойынтірек қалқандарын, біліктер, мойынтірек түйіндері, статор немесе ротордың белсенді темірі, коллекторлар, байланыс сақиналары, қылшақ аппараттары және қысқа матасқан тетіктер, полюстер, тиін торлар және шығару қораптары. Сонымен қатар, бұл жұмыстарға роторлар мен зәкірлерді құрсаулар және олардың безбендеуі.