2.2. Техникалық қызмет көрсету және электр жабдығын жөндеу кезінде қауіпсіздік техникасы мен өртке қарсы іс-шаралар.

Пайдалану барысында электр жабдықтың жұмысының сенімділігін арттыруға, дұрыс ұйымдастыру және толық көлемде уақтылы техникалық қызмет көрсету (ТҚ) едәуір деңгейде ықпал етеді. ТҚ негізгі міндеті электр жабдықтарын жұмысқа қабілетті жай-күйінде ұстау болып табылады. ТҚ бойынша жұмысты электр жабдықтарын орнату орнында жүргізеді.

электр жабдығына техникалық қызмет көрсету өндірістік және жоспарлы болып бөлінеді. Өндірістік ТҚ өзіне пайдалану қызмет көрсетуін қамтиды, ол электрленген жұмыс машиналар мен механизмдерге (жұмыс басы мен соңында тазалау мен тексерулер, жұмысты басқару, бақылау) қызмет көрсететін қызметкермен және кезекшілік электромонтерларымен (өшіру мен ажыратып қосуды өндеу, ұсақ ақауларды жою, қажет түзетулер жүргізу) орындалатын кезекшілік қызмет көрсету жүргізіледі.

Жоспарлы ТҚ кезінде электр жабдықты тазалайды, тексереді, түзейді, майлайды және қажет болғанда қысқа мерзімді, тез шешілетін бөлшектермен (қылшақ, серіппе және б.) ауыстырады.

ТҚ жүргізу электр жабдықты пайдалану процесі кезінде пайда болған немесе ақауларды әкелетін себептердің болуынан, ақауларды уақытылы тауып және жоюға мүмкіндік береді. Осылайша, өз негізінде техникалық қызмет ету электр жабдығының жұмықа жарамдылығын қамтамасыз ету және ақаулардың пайда болулары мен дамуын ескерту үшін бағытталған профилактикалық іс-шара болып табылады. Табылған кезде ақауларға уақытылы жүргізілген техникалық қызмет ету, электр жабдығының сұрыптауларын немесе арнайы жабдықты қолдануды қажет ететін, жөндеу (ағымдағы немесе күрделі) жүргізу қажеттілігі туралы сұрақ талданады.

Жоспарлы ТҚ пайдалану нысанына қарамастан қатал орнатылған электр жабдықтарының жұмыс кезеңдері арқылы, алдын ала құрылған график бойынша жүргізіледі.

Жоспарлы ТҚ неғұлым тиімділігі осындай қызмет көрсету кезінде, жұмыс кезеңділігі мен құрамы соғұрлым дәрежеде электр жабдықтың конструктивті ерекшелігіне, оның техникалық жай-күйіне, жұмыс тәртіптеріне және пайдаланудың басқа шарттарына сәйкес келеді.

Сапасыз және уақытылы емес ТҚ жүргізу электр жабдығының жұмыс жарамдылығын төмендетеді, жөндеулер жүргізу шығындарын арттырады және электрлі машиналар мен қондырғылардың көмегімен шығарылатын өнімнің өзіндік құның арттырады.

ТҚ кезінде электр жабдықтың жұмысқа қабілеттілігінен бас тарту мен қайта қалпына келтіру себептерін анықтау үшін, электрлі техникалық қызметкер ақауларды іздеу қажеттілігімен қақтығысады. Ақауларды іздеу электр жабдығының конструкциясы бойынша жайға қарағанда ерекше қиындықтарды туғызбайды.

Электр жабдығының негізгі ақауларын іздеудің белгісі мен әдістері, халық шаруашылығында кең қолданылатын берілген 1тараудың параграфында орналасқан. Күрделі электр жабдықтың және күрделі элект сызбаларының ақауларының себептерін шығару үшін, операциялардың рационалды тізбектеліп орындалуын көрсететін, іздеу алгоритмін құру ұсынылады. Бұл тізбектелу іздеу жүргізу үшін уақыт пен құралдардың минималды шығындарын қамтамасыз етеді.

Ақауларды іздеу үшін тізбекті жартылай ұсақталған және ықтимал-ауыспалы

функционалдық талдаудың тәсілдері кең таралған.

Жұмыстан шыққан электр жабдықты қалпына келтіреді, яғни жөндейді.

Жасаушылар құрамы:

Кәсіпқой

жүргізуші

3разряд электромонтеры

Жұмыс жүргізу шарттары

Кернеуді шешумен;

Өкімі бойынша.

Қорғаныш тәсілдері, аспаптар, құрал, құрылғы мен материалдар.

Дайындық жұмыстар мен жұмысқа рұқсат беру:

Әсер ететін жабдықтың жараланудан жұмыс істеп тұрғандарды қорғау мақсатында конструкциясын жақсарту;

Жаңа құрылғы және қолданыстағы білдекке қорғаныш құрылғылардың конструкциясын жақсарту, жарақаттану мүмкіндігін жоятын машиналар мен қыздырылатын орнатулар;

Жұмыс жағдайларын жақсарту: жеткілікті жарықтандырумен қамтамасыз ету, жақсы желдету, өңдеу орындарынан шаң сору, дер кезінде өндіріс қалдықтарын жою, цехтарда, жұмыс орындарында және жылу сәуле шығаратын агрегаттарда қалыпты температураны сақтау.

жабдықтардың жұмысы кезінде апат мүмкіндігін жою, дөңгелектерін кесіп ажарлау, тез айналатын дискілік аралар сынықтары, қышқылдарды бүрку, жоғарғы қысыммен жұмыс істейтін түтіктер мен желілер, от жалыны немесе балқыған металл мен тұздардың қыздырылған құрылғыларынан шығарылуы, электр қондырғыларын кенеттен қосу, электр тоғымен зақымдау және т.б.;

Қолданыстағы электр қондырғыларында электр қауіпсіздігі бойынша іс-шараларды қамтамасыз ету.

Электр тогымен зақымдаудан алдын алу бойынша ұйымдастырушылық іс-шаралар, кезекші және жөндеуші қызметкердің өз міндеттерін орындау кезінде, жұмыс тәртібіне қарым-қатынасында және қорғаныс құралдарын қолданумен әрекеттер регламенттеуде тұрады. Электр қондырғыларының тексерулері, III-төмен емес дәрежелі тобы бар кезекші қызметкердің бірімен орындалады. Таратушы құрылғылардағы жедел ауыстырулар өкім бойынша немесе жоғары тұрған кезекші қызметкердің рұқсатымен жүргізіледі, кәсіпорында белгіленген жұмыс тәртібіне сәйкес берілген электр жабдығы иелігінде орналастырылған. Орналастырылған құрылғыларда ОҚ 1000В жоғары кернеумен. Күрделі қосып ажыратулар бірден көп қосылуларда, екі түрмен орындалу қажет. Ажыратқыштардың қате өшірулерін болдырмау үшін, салмақ астында өз арасында және сөндіргіштермен, ажыратқыш блоктау қызмет етеді.

Жөндеуде немесе сынауда болған электр жабдықты қосу, оның кезекші қызметкермен жауапты жұмыс жетекшісінің қабылдауынан кейін іске қосылуы мүмкін. Жұмыс аяқталу кезінде жұмыс орны жөндеу бригадасымен жиналуы және жауапты жетекшісімен тексерілуі тиіс, одан әрі ол жұмыс аяқталуы туралы нарядта қол қояды. Наряд, сәйкес жауапты жедел қызметкерінің, электр жабдығын жөндеу мен жұмыс орнында адамдардың және бөтен заттардың жоқтығын тексеру жазбасынан кейін жабылады. Уақытша ауыспалы жерге тұйықтаулар мен плакаттар шешіліп, тұрақты қоршаулар орнатылады. Кернеу астына қондырғыны қосу тек наряд жабылғаннан кейін рұқсат етіледі.

Қорғаныс іс-шаралары.

Өндірістік, қызметтік, саудалық, тұрмыс және тұрғын үй-жайларында қорғаныс шаралары керней астындағы кездейсоқ бөлімшелерге тигеннен, негізінде: қол жетімсіз биіктікте тоқ тасушы бөлімдерінің электр қондырғылары орналасқан; бөлімдер қоршауларында, кернеу астында ескертулері ілінген плакаттар; және блоктаулар, қоршауды шешкенде түсірілетін кернеулер.

Электр бөлімшелерінде қорғаныс шаралары кездейсоқ тиіп кетуден немесе кернеулі бөлімге қауіпті жақындау, тұрады:

а) кернеулі бөлімшелер қоршауларында немесе оларды белгілі биіктікке орналастыру;

б) тоқ тасушы бөлімдерінің түсінде, құрылғылар жазулармен қамтылған, ескертетін және басқа плакаттармен;

в) қорғаныс құралдарын қолдануда;

г) ұйымдастырылған шараларда.

Электр қондырғыларының бөлімшелеріне жақындаудан қорғаныс шаралары, кернеусіз қалыпты жағдайда тұрған; кернеулі бойынша келесілерден тұрады: жерге қосу немесе корпустарын нөлдендіру; қорғаныстық ажырату, автоматты түрде зақымданған учаскелерді өшіруді қамтамасыз етеді; жабдыққа қызмет ету үшін алаңдарда оқшаулағыш құрылғылар; егер жерге қосудың қажетті орындаулары нөлденсе немесе қорғаныс ажыратушысы маңызды қиындықтарды көрсетеді.