Нұсқамалықтардың түрлері.

Кіріспе нұсқамалық

Еңбек қауіпсіздігі бойынша кіріспе нұсқамалықты, олардың осы кәсіп немесе лауазым бойынша білімі, жұмыс өтіліне қарамастан барлық жаңадан қабылданған жұмысқа, уақытша қызметкерлермен, іссапардағылар, өндірістік оқуға немесе тәжірибеге келген оқушылар мен студенттер, сондай-ақ оқу орындарындағы оқушыларға міндеттері жүктелген еңбекті қорғау бойынша инженер немесе тұлға жүргізеді. Кіріспе нұсқауды өткізу туралы міндетті түрде нұсқаулықты өткізушінің қолы қойылып, кіріспе нұсқаманы тіркейтін журналына, сондай-ақ жұмысқа қабылдау құжаттары туралы немесе бақылау парағында жазылады. Оқушылармен кіріспе нұсқаулықты жүргізу оқу жұмысын есепке алу журналында тіркеледі.

Алғашқы нұсқамалық

Еңбекті қорғау бойынша алғашқы нұсқаулық өндірістік қызмет басталғанға дейін жұмыс орнында, жеке мамандықтар немесе жұмыс түрлері үшін әзірленген, еңбекті қорғау бойынша нұсқаулық жөніндегі жұмыстардың тікелей басшысы өткізеді:

• ұйымға жаңадан қабылданған және бір бөлімшеден басқаға көшірілетін барлық қызметкерлермен;

• олар үшін жаңа жұмысты орындайтын қызметкерлермен, іссапарға жіберілгендер, уақытша қызметкерлер;

• жұмыс істейтін ұйым аумағында құрылыс-монтаж жұмыстарын орындайтын құрылысшылармен;

• өндірістік оқуға немесе тәжірибеге келген студенттер мен оқушыларға жаңа жұмыс түрлерін орындау алдында, сондай-ақ оқу зертханаларында, класстарда, шеберханаларда, учаскелерде практикалық сабақтарды өткізу кезінде әрбір жаңа тақырыпты зерттеу.

Қызмет көрсетумен, сынаумен, реттеумен және жабдықты жөндеумен, құралды пайдаланумен, шикізат пен материалдарды сақтау және қолданумен, байланысты емес тұлғалар бастапқы нұсқамалықты өтпейді.

Жұмыс орнында бастапқы нұсқаулықтан босатылған мамандар мен лауазымдық жұмысшылар тізімін, кәсіподақ комитеті және еңбек қорғау қызметінің келісімі бойынша ұйым басшысы бекітеді. Барлық қызметкерлер, оның ішінде кәсіптік-техникалық училищелер түлектері, жұмыс орнында бастапқы нұсқаулықтын кейін алғашқы 2-14 ауысым (жұмысының сипатына, қызметкердің біліктілігіне байланысты) ішінде, кәсіпорын бойынша (бөлімшелер, цехтар, учаскелер және т.б.) бұйрықпен тағайындалған (қол астында) тұлғалар басшылығымен жұмыс орнында, еңбектің қауіпсіздік тәсілдері мен қабылдаулары бойынша тағылымдамадан өтуі тиіс. Оқушылар мен практиканттар тәжірибе кезінде уақытша білікті мамандарға тіркеледі.

Қайталама нұсқамалық

Қайталама нұсқамалықтан олардың біліктілігі, білімі мен жұмыс өтілі кемінде 6 айға қарамастан, жұмыс орнында бастапқы нұсқаулықтан босатылған тұлғаларды қоспағанда, барлық жұмыс істейтіндер өтеді. Оны еңбекті қорғау жөніндегі қағидалар және нұсқаулықтардың білімін тексеру мақсатында, сондай-ақ мамандығы бір жеке немесе қызметкерлер тобының, жұмыс орнында нұсқаулық бағдарламасы бойынша бригаданың білімін арттыру мақсатында жүргізіледі. Кейбір санаттағы қызметкерлер үшін, мемлекеттік қадағалау органдарының тиісті келісімі бойынша, қайталама нұсқамалықты өтудің одан да ұзақ мерзімі (1 жылға дейін) белгіленуі мүмкін.

Қайталама нұсқамалық бастапқы нұсқамалық бағдарламалары бойынша жұмыс орнында жүргізіледі.

Жоспардан тыс нұсқамалық

Жоспардан тыс нұсқамалық жүргізіледі:

• жаңа немесе өңделген стандарттарды, ережелер, еңбекті қорғау бойынша нұсқаулықтарын қолданысқа енгізу кезінде, сондай-ақ оларға өзгертулер;

• технологиялық үдеріс өзгерген, жабдықтар, құрылғылар мен құралдар, бастапқы шикiзат пен материалдар және еңбек қауiпсiздiгiне әсер ететiн басқа да факторлар ауыстырылған немесе жаңартылған кезде;

• қызметкерлер жарақаттануға, аварияға, жарылысқа немесе өртке, улануға әкеп соққан немесе әкеп соғуы мүмкiн еңбек қауiпсiздiгiн бұзған кезде;

• бақылаушы қадағалау органдарының талаптары бойынша жүргізіледі;

• жұмыс арасындағы үзілістер кезінде – жұмыстар үшін, еңбек қауіпсіздігі үшін қосымша (жоғарланған) талаптар қойылады, 30 күнге дейін, ал басқа жұмыстар үшін – екі айдан аса.

Жоспардан тыс нұсқамалық бір мамандықтағы жекелеген немесе жұмысшылар тобымен жүргізіледі. Нұсқамалықтың көлемі мен мазмұның оны жүргізуді қажет етуінен шыққан, мәселе немесе орынға байланысты әр нақты жағдайда айқындалады. Жоспардан тыс нұсқамалық жұмыс орнында, оны жүргізудің себептері көрсетіліп нұсқамалық тіркеу журналында белгіленеді.

Жоспардан тыс нұсқамалықты жұмыс басқарушысы тікелей жүргізеді (оқытушы, шебер).

Мақсатты нұсқамалық

Мақсатты нұсқамалық жүргізіледі:

• мамандық бойынша мiндеттермен тiкелей байланысты емес бiржолғы жұмыстарды (жүк арту, түсiру, аумақты жинау, ұйымнан, цехтан және учаскеден тыс бiржолғы жұмыстар) орындаған кезде жүргiзiледi;

• авария, табиғи және басқа апаттардың зардаптарын жою, наряд-рұқсатнама ресiмделетiн жұмыстарды жүргiзу кезінде өткізіледі.

Мақсатты нұсқамалық жұмыс басқарушысымен тікелей жүргізіледі және нұсқамалық журналында және қажетті жағдайларда – наряд-рұқсатнамада белгіленеді.