39. Қанның ферменттері, оларды анықтаудың маңызы

Қалыпты жағдайда қандағы ферменттер өте аз шамада ғана болады, олардың активтілігі де төмен. Сбебі тканьдермен қанға өтпейді, өтседе өте аза мөлшерде түседі. Әр түрлі патологиялық жағдайда клетка мембранасының өткізгіштігі бұзылғанда немесе клетка тіршілігін жойғанда бұл ферменттер көп мөлшерде қанға түсіп, қоздырғыш әсерлері молаяды. Бқл жағдай бауыр ауруларын, ұйқы безі ауруын, жүрек инфарктын т б ауруларды ажыратуға септігін тигізеді. Ферменттердің 3 түрі болады .1/ Секреторлы-бауырда түзіліп қанға шығады( холенэстераза қан ұюуына қатысатын ферменттер) бұлардың диагностикалықт мәні көп емес. 2/ индикаторлы (клеткалық ферменттер-клеткада түзіліп тек сол жерде қызметін атқарады. Ауруға шалдыққанда, болмаса клетка бұзылғанда олар қанға түсіп, дигностикалық маңыз алады. Мысалы, ЛДГ-4 және ЛДГ-5 көбейгені бауыр ауруларын көрсетеді. ЛДГ -1 және ЛДГ-2 көбейгені жүрек аурығанын білдіреді. АЛТ нің активтілігі ұлғайса гепатит, КФКның активтілігі артса жүрек инфаркты пайда болғанын дәлелдеуге болады.Диастаза(альфа амилаза) 3/ Экскреторлы (сыртқа бөлініп шығарылатын ферменттер-бауырда ситезделіп, өт арқылы сыртқа бөлініп шығады. Паталогиялық процесстерде өттен бөлінуі бұзыладыда қандағы активтік қасиетін жоғарылайды. Бұлда диагностикалық мәні бар жағдай. Экскреторлы ферменттерге –сілтілі фосфотаза, лейцинаминопептидаза.

40.Қабынудың жедел фазасының белоктары, диагностикалық маңызы.

Қабынудың жедел фазасының белоктары (acute-phase proteins)- қабыну процесі (күйік, вирустық және бактериялық инфекция т.б.) кезінде концентрациясы өзгеретін, глобулиндер тобына жататын қанның белоктары. Оған жатады: С-реактивті белок, комплемент жүйесі, альфа-1-гликопротеин, фибриноген, протромбин, VIII фактор, гаптоглобин, плазминоген, ферритин, иммуноглобулиндер, церулоплазмин және т.б. Травмалық, күйіктік және инфекциялық зақымдану кезінде қабынуалды цитокиндер бұл белоктарды активтендіріп, қорғаныс қызметін атқарады. Қабынудың жедел фазасының белоктары бауырда синтезделіп, әр түрлі зақымдалу кезінде мөлшері күрт жоғарылайды. Диагностикалық маңызы – көптеген әр түрлі аурулардың патогенезінде басты рөл атқаратын компонент, яғни нақты ауру түрін анықтауда, диагноз қоюда өте маңызды.

41.Қалыпты жағдайда қанның құрамында хромның мөлшері гипо - , гиперфункциялары. . хромның мөлшері.тәуліктік қабылдау мөлшері 30 мкг. Хром жеткіліксіздігі мына ауруларда байқалады ;ұзаққа созылған толықтай паренталды тамақтану, және перифериялық нейрпатиялар, салмақ жоғалту, глюкозаға толеранттылықтың жоғауымен білінеді. Организмде негізінен зәр арқылы сыртқа шығарылады.қантты диабеттпен ауыратындар да хроиһмдың сіңімділігі 3 есе көбейеді. Тағамнан жіңішке ішекте 0,4-0,7 % сіңіріледі.

42.Қалдық азотты құрайтын заттар, химиялық табиғаты қандай заттардың алмасуының соңғы өнімдері. Қалдық азотты анықтаудың маңызы.

Егер плазманың белоктарын тұнбаға түсірсе,сұйықтықта аздаған кейбір азотты заттар қалады.Ол заттар белоксыз қалдықты азоттар деп аталады.Қалдықты азот дегеніміз плазмадағы барлық азоттан белоктың азот алып тастағандағы қалған бөлігі.Қалыпты жағдайда қалдықты азоттың плазмадағы мөлшері 15-30 мм.л тең.Қалдықты азотты былай белгілеуге болады.Құрамына белок алмасуының аралық және соңғы өнімдері кіреді;

1.Мочевина азоты-оның мөлшері 3,3-6,6 мМ.л аралығында.

2.Несеп қышқылының азоты.Плазмадағы саны 0,18-29Мм.л тең.Несеп қышқылының көбеюіподагра ауруында байқалады.Осы жағдайда оның мөлшері 1мМ.л-ге дейін артуы мүмкін.

3.Креатин және креатининнің азоты кіреді,креатиннің мөлшері 15-70 мМ.л тең,ал креатининнің мөлшері 44-115ммоль.л тең.

4.Билирубиннің азоты-билирубиннің мөлшері 8-20мкмоль.л

5.Полипептидтердің азоты.

6.Күкірт және глюкуронды эфирлердің азоты.

8.Холин,глютатион,нуклеотидтердің азоты.

9.Гиппур қышқылының азоты.

Қалдық азоттың диагностикалық маңызы аз,ал көбейген жағдайын гиперазотемия деп атайды.Оның диагностикалық маңызы зор.Гиперазотемия даму механизміне қарай екіге бөлінеді.

Гиперазотемия

Ретенционды-қанға азотты заттар тканьдерден қалыпты мөлшерде түседі,ал зәрмен олар дұрыс бөліне алмайды.Бұл жағдай бүйрекке тәуелді және бүйрекке тәуелсіз болып бөлінеді.Қалыпты жағдайда қалдвқ азоттың 50% мочевинаның азатынан тұрады.

Продукционды-белокты заттардың шамадан артық ыыдыраған кезінде,қанға заттардың көп мөлшерде түскенінде байқалады.Мысалы,органдар мен тканьдер көп уақыт жаншып жатқан,күйік,әр түрлі ісіктер пайда болғанда кездеседі.

Қалдық азоттың мөлшері есе көбейсе уремияға шалдықтырады.Қандағы мочевина азотының қалдықты азотына қатынасын анықтаудың диагностикалық маңызы зор.Қалыптыда ол-48-ге тең.Бүйрек қызметінің жетіспеушілігінде 90-ға дейін өседі,ал бауырда мочевинаның синтезі төмендегенде 45-ке дейін төмендейді.