25. Науқас қ.50 жаста. Глюкоза -6,20 ммоль/л, Креатинин 51,12 ммоль/л, Холестерин 8,40 ммоль/л. Зерттеулердің нәтеже көрсеткіштерін интерпритация жасаңыз?

глюкоза мен холестерин мөлшері қалыпты нормадан жоғарылаған. Глюкоза мөлшерінің артуы артериалды гипертензияға, ал холестериннің көбеюі атеросклерозға алып келеді. Артериялды гипертензия атеросклероздың эндогенді факторы болып табылады.

26. Науқас С., 45 жаста, ашқарынға 6 ммоль/л, қантты жүктемеден кейін (нан мен май): 30 мин. кейін – 9,0 ммоль/л,60 мин.кейін - 12 ммоль/л, 120 мин. кейін - 9,0 ммоль/л, 150 мин. кейін – 6,0 ммоль/л. Сіздің болжам диагнозыңыз? Науқасқа беретін ұсыныстар? Ұсыныстарды негіздеңіз?

Науқаста қант мөлшерінің көтерілу себебі: ашқарынға қантты көп мөлшерде пайдаланған.ДиагнозҚалыпты жағдай,тек қанда глюкоза толеранттылығы байқалады, яғни жоғарылап кетуі.Емі- Науқасқа тағам мөлшерін дұрыс пайдалануды ұсынамын,және №9 диеталық стол тағайындалады.Олар тағамда тұз,қант,май мөлшерін азайтып,салауатты өмір салтын ұстанып,физикалық күшпен шұғылданғаны дұрыс

27. Қалыпты жағдайда қанның құрамында натрийдің мөлшері гипо-, гиперфункциялары. Натрий -135-155 ммоль/ л плазмада эритроцитке қарағанда көп мөлшерде болады. Клеткадан тыс сыртындағы сұйықта натрий негізгі ион деп есептеледі, ол плазма катиондариның 90 пр құрайды.натрий иондарының негізгі қызметі: 1/сұйықтың осмостық қысымын біркелкі ұстап тұру.2/ натрий иондары каллоидтардың ісінуіне, жүрек, бұлшық ет,нерв клеткаларының дұрыс жұмыс істеуіне ықпал етеді ( калиймен бірге).3/ гипернатриемия( қандағы натрийдің көбеюі). Организмдегі гидратациясы( паренхиматозды нефрит) ауруға шалдыққанда, жүректің туа пайда болған кемістіктерінде, бастапқы немесе кейіннен пайда болған гиперальдостеронизмде кездеседі.гипонатриемия(азаюы)Қатты терлегенде, шамадан тыснесеппен шығарғанда несеп айдағыш дәрілер пайдаланылғанда жиі құсқанда, біріңғай тұзсыз тамақтанғанда кездеседі.Натрий жетіспеген кезде, денеде әлсіздік, ынтасызды. Еңжарлық пайда болады, қан қысымы төмендейді. Қанда натрий хлор иондарымен байланысып. Натрийхлориді түрінде болады. Қалыпты жағдайда натрийхлор мөлшері өте тұрақты, паталогия кезінде мөлшері өзгеруі мүмкін( натрий сияқты) 77-96 ммоль/л

28. Қалыпты жағдайда қанның құрамында калийдің мөлшері гипо-.гиперфукциялары.Калий 3,4-5,3 ммоль/л плазмада 78-108 моль/л мөлшерде эритроциттерде кездеседі. Қандағы мөлшері клетка ыдырағанда ,эритроциттерлің гемолизі кезінде, бүйрек жұмысы күрт төмендегенде,бүйрек үсті безінің жұмысы нашарлағанда көбейеді.( альдестерон шықпағаннан соң натрий және Н20 көп жоғалтып калийді ұстап қалады.) Гипокалиемия ( азаю) –альдестерон( бүйрек үсті шығаратын гормон) шамасы көбейгенде денеден калий иондары көп шығарылады. Бұл жүрек қызметін ауыр жағдайға шалдықтырады.

29. Қалыпты жағдайда қан құрамында темірдің мөлшері.гипо-.гиперфукциялары.Темір — гемоглобиннің, миоглобиннің, тотығу-тотықсыздандыру ферменттері — пероксидаза, каталаза мен биологиялық тотығу процесін жүргізетін цитохромдық ферменттер құрамы на енеді. Денеде темір бауырда, көк бауырда, ішектің кілегейлі қабығында ферритин (темірдің гидрат тотығы мен белоктардың қосылысы) түрінде кездеседі. Организмде темір гемосидерин (темірлі пигмент, гемоглобиннің ыдырау өнімі) түрінде де кездеседі. Темірдің бір бөлігі плазма белоктарымен сидерофилин атты қосылыс түзеді. Осы қосылыс түрінде темір организмде тасымалданады. Организмде темір жетіспесе эритроциттердің түзілуі бұзылып, қан азаяды (анемия). Егер темір жетіспесе, баршамызға белгілі анемия немесе қаназдық ауруы пайда болады. Бұл элементтің ағзадағы тәуліктік мөлшері — 11-30 мг. Адам қанында 3 грамға жуық темір бар. Оның мөлшері көрсетілген шамадан төмен болса, қанның қызыл жасушасының, яғни, гемоглобиннің түзілуі бұзылып, тыныс алу қызметі нашарлайды. Темір ағзаға сырттан түседі, тамақтың құрамындағы темір ионы он екі елі ішектің жоғар-ғы бөлігінде қанға сіңеді. Темірдің ағзаға дұрыс сіңбеуі асқазандағы тұз қышқылының жетіспеуінен немесе темірдің ақуызбен байланысының нашарлауынан болады. Ал тұз қышқылының жетіспеуінің өзі бауыр мен өт жолдарының дұрыс қызмет атқармауынан деуге болады, яғни, оларда әр түрлі тұздар тас түрінде жиналады. Тастардың пайда болуы топырақ пен судың және қоректің сапасына байланыс-ты екендігі түсінікті.Темір жетіспеген кезде тері бозарады, тырнақ жұмсарады, әрі тез сынады, ауыз қуысы және ас-қазанның сілекейлі қабаты бүлінеді.Темір жұмыртқаның сарысында, қарақұмықта, грек жаңғағында, күнжіт, фасоль, өрікте, мейізде көп болады. Адам денесіндетемірқұрамы 3 - 7 грдейін (ткань, қан, ішкіоргандарда) болады. Темірбіздіңорганизмгетамақарқылыкеледі. Ересекадамныңтәулікқажеттілігі 11 - 30 мг құрайды. Бұлшықетақуызы – миоглобин, құрамында Fe+3 катионы еткеқызғылттүсбереді. Қанбелогы – гемоглобин, құрамында Fe+2 катионы, қанғақызылтүсбереді, сүйеккемігіндетүзіледі. Темірэлементініңрөліденсаулықүшінөтезор. Егертеміржетіспесе, баршамызғабелгілі анемия немесеқаназдықауруыпайдаболады. Бұлэлементтіңағзадағытәуліктікмөлшері 11-30 мг. Адам қанында 3 г жуықтемір бар. Оныңмөлшерікөрсетілгеншамадантөменболса, қанныңқызылжасушасының, яғнигемоглобинніңтүзілуінашарлап, тынысалуфункциясытөмендейді. Темірағзағасырттантүседі, тамақтыңқұрамындағытемір ионы он екіеліішектіңжоғарғыбөлігіндеқанғасіңеді. Темірдіңағзағадұрыссіңбеуіасқазандагытұзқышқылыныңжетіспеуіненнемесетемірдіңақуызбенбайланысыныңнашарлауынанболады

30.Қалыпты жағдайда қанның құрамындағы күкірт мөлшері .Адам ағзасының 60 пайызы судан, 34 пайызы органикалық, 6 пайызы бейорганикалық заттардан тұрады. Органикалық заттарға көміртегі, сутегі, оттегі, сондай- ақ, бұлардың қатарына азот, фосфор, күкірт жатады. Ағзадағы бейорганикалық заттарда міндетті түрде мынадай 22 элемент болады: Ca, P, O, Na, Mg, S, B, Cl, K, V, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Mo, Cr, Si, I, F, Se. Мысалы,  егерадамның салмағы70 кгболса, онда1700 граммкальций,250 граммкалий,70 граммнатрий,42 грамммагний,5 граммтемір,3 грамммысболады. Күкірт (мөлшері 0,25% шамасында) — цистеин, цистин, метионин амин қышқылдарының, В дәрмендәрісі мен кейбір ферменттердің құрамы на енеді. Организмде ол креатин, муцин, глютатион, инсулин, питуитрин, кофермент А, таурин мен оның туындылары құрамында кездеседі. Бұл элемент жүннің, мүйіздің, құс қауырсыны мен мамығының құрамында көп мөлшерде кездеседі. Ол организмде күкірт қышқылын түзіп, тоқ ішекте түзілетін улы заттарды залалсыздандыруда маңызды қызмет атқарады.

31.Қалыпты жағдайда қанның құрамындағы йод мөлшері .Йод - өмірлік маңызы бар элемент. Ол қалқанша без үшін құрылыс материалы (қалқанша без – йод жинақтаушы орган). Йод — қалқанша безі гормойдарының құрамы на енеді, зат алмасу процесін жандандырып, өсу процесін күшейтеді. Йод бар өнімдерді қабылдағанда (80 – 85 % мөлшерін ал үшін) мынаны ескер жөн:

1)      йодтың қалқанша безге кіруі үшін фермент, селен, мырыш, темір және А, Е дәрумендері бірге жүруі қажет.

2)      микроэлементтер пісіру кезінде жойылып кетеді. Егер сорпа дайындасаңыз әңгіме басқада, ал тек картоптың өзін қайнатсаңыз, йод сумен бірігіп өзгеріске ұшырайды.

3)      кейбір тамақ өнімдері йодты өзіне «байлап» алып, ағзаға сіңірілуін нашарлатады, ондай қасиетке барлық шаршыгүлділер: орымжапырақ, шалқам, шалқан, шомыр, соя, бұршақ жатады. Бұл оларды жемеу деген  емес, керісінше соларды көбірек мөлшерде қабылдау керек деген сөз.

4)      йод жетіспеді екен деп тек йодталған өнімді ғана жеуге болмайды, тепе – теңдік сақтап, май, ақуыз, көмірсуларды да аз мөлшерде қабылдар отырыңыз.

5)      йодтың спирттегі ерітіндісін тікелей пайдалануға мүлдем болмайды, 1 тамшы йодтан 11 күндік мөлшерін бірден аласызда, қалқанша безді «отырғызасыз» және таза йод аллергия беруі мүмкін .

Йод мөлшері 0,2 мг - өмірлік маңызы бар элемент. Ол қалқанша безі үшін құрылыс материалы (қалқанша без – йод жинақтаушы мүше). Өкінішке орай, бұл микроэлемент ағзада жасалмайды, адам оны тек ас, тағам арқылы алады. Сыртынан қарағанда йод жетіспеушілік білінбейді, ал тапшылық сезілсе түрлі ауруларға шалдықтырады, яғни шаршау, түрлі жұқпалы ауруларды тез қабылдағыштық,белсіздік және ақыл – ой кемістігі. Адам күнделікті өсімдік және жануартекті өнімді қабылдағанмен, ағзаға қажет мөлшердегі дәрумен мен микроэлементтердің орнын толтыра алмайды. Ағза йодты синтездей алмағандықтан, тіршілік үшін күнделікті йоды бар тағамдарды пайдалану есебінен қажет мөлшерін толтыру қажет. Йод жетіспеушілігі кезінде қалқанша безі гормондарының синтезі қысым көреді, теріс яғни кері байланыстың механизмі бойынша ТТГ өнімі көбейеді, осы- ның ықпалымен асқазан-ішек жолында йодтың адсорбциясы қатаяды, ағзаға йод- ты «үнемдеуге» мүмкіндік беретін Т3 өнімі өседі, бірақ осымен бір уақытта фол- ликулаларда коллоид жинақталады және зоб қалыптасады. Фертильділік төмендейд

32. Қалыпты жағдайда қанның құрамында мырыштың мөлшері гипо-гиперфункциялары. Мырыш (Zn). 3-15 гр.Ересек адамның ағзасындағы мырыш бұлшық еттерде 65%,сүйектерде 20% жинақталған. Ал қалған бөлігі қан плазмасында,бауырда және эритоциттердеболады. Zn – ең көп мөлшері қуықасты безінде кездеседі.Мырыш-қанның құрамындағы қанттың мөлшерін реттеп отырады.Негізгі мырыш қарабидай кебегінде көп болады.Адам ағзасы мырышты ет, сүт және жұмыртқа тағамдарын пайдалану арқылы қабылдайды. Мырыш алкольдегидрогеназа, сілтілік фосфотаза, карбоангидраза, карбок- сипептидаза, асқазан асты безі, нуклеотидилтрансферазамен қоса, көптеген фер- менттердің құрамына кіреді. Мырыш ақуыз синтезі үрдісінің және нуклеин қыш- қылдарының, гендер экспрессиясының жақсы ағымда болуы үшін қажет. Мырыш- тың жетіспеуі адам ағзасының жүйелерінде және барлық мүшелерінде байқалады. Құрамында глутатионның сульфогидридтік топтары бар қышқылдарын реакция кезінде тотықпен қамтамасыз ететін ағза–глутатионпероксидозаның ан- тиоксиданттық жүйесі ферменттерінің біреуінің құрамында селен элементі қаты- сатындықтан, селеннің маңыздылығы жоғары дәрежеде зерттелген. Осындай бай- ланыста селеннің жетіспеуі ағзадағы көптеген патологиялық үрдістерінде, әсіресе қабыну және диструктивті үрдістерінде байқалады.

33. Қалыпты жағдайда қанның құрамында магнийдің мөлшері гипо- гиперфункциялары. . магний 0,7-1,2 ммоль/л Магнийдің мөлшері 10- 42 гр Магний- адам ағзасындағы зат алмасу процестерін жақсартатын ферменттердің құрамына кіреді. Ағзада магнийдің жетіспеуі жастардың бойының өсуін нашарлатып, жүйке жүйесінің қызметін бұзады,әртүрлі тері ауруларына шалдықтырады. Ондай адамдардың шаштары түскіш келеді. Егер ауру адамдарға аспен бірге магний тұзын берсе, жүйке мен қан тамырлары жүйелерінің қызметі дұрысталып,ішек пен өт қызметтерінің жақсаратынына анықталды. Магний жүйке ұлпаларының жұмысын жақсартады, сүйек түзуге қатысады. Адамға күніне шамамен 400 мг магний керек

34.Қалыпты жағдайда қанның құрамында фосфордың мөлшері гипо-.гиперфукциялары.Фосфор 3-5 ммоль/л көбейетін жағдайлары: гипопаратиреоз, Д витамидің гипервитаминозы кезінде тироксинді қолданған кезде, ультракүлкін сәулесі әсер еткенде бауырдың дистрофиясы кезінде , лейкоздарада болады. Фосфор мөлшерінің азаюы рахит ауруы кезінде байқалады. Гипофосфатимия инсулин препаратын қолданған кезде, гипербаратиреозда, сүйек жұмсарғанда байқалады. Сүйек ұлпасындағы фосфордың негізгі мөлшері – 600 г. Ол адам ағзасындағы барлық фосфордың 85% – ын құрайды. Фосфор тістің қатты ұлпаларында концентрленеді, ал табиғатта кальций, хлор, фтор элементтерімен қосылыстар түрінде, фторапатиттер құрамында кездесетіндігі белгілі. Фосфор тұздары. Фосфор тұздарының ағза үшін маңызы сүйекті қалыптастыруға қатысумен шектелмейді. Фосфордың органикалық қосылысы – аденозинүшфосфат қышқылы мен креатин – биологиялық қышқылдану барысында босайтын қуаттың нағыз аккумуляторы болып табылады. Ағза бұлшық еті жиырылғанда, сондай–ақ мида, бауырда, бүйректе және басқа мүшелерде жүретін биохимиялық үрдістерде қуатты нақ осы қосылыстар түрінде пайдаланады. Міне, сондықтан бұлшық еттер көп жұмыс істеген кезде фосфатты қажетсіну едәуір артады. Егер ол ересек адамға тәулігіне 1 – 2 грамм мөлшерінде қажет болса, ауыр дене еңбегімен шұғылданатын жұмысшыға немесе үлкен қашықтыққа жүгіретін спортшыға бұл қажеттілік екі есе дерлік артуы мүмкін. Адам денесінде фосфор қосылыстары көп. Фосфор қышқылының қалдығы жасушаядроларында нәсілдік қасиеттер беретін аса маңызды заттарға – нуклеопротеидтерге, май тектес заттарға – фосфатидтерге және көмірсулардан тарайтын әр түрлі заттарға міндетті құрамдас бөлік ретінде кіреді. Фосфор мал мен өсімдік өнімдерінде мол. Өсімдік өнімдерінен бөлінген қосылыстар ағзаға нашар сіңеді, өйткені нашар ериді. Фосфор ірімшікте, сүзбеде, етте өте көп.

35. Қалыпты жағдайда қанның құрамында хлордың мөлшері гипо-.гиперфукциялары. Қалыпты жағдайдағы мөлшері 98-107 ммоль /л . Қалыптыданауытқужоғарылайды: ағзағасудың аз түсуінебайланыстысусыздану, жеделбүйректікжеткіліксіздік, бүйрекүстілік гиперфункция, қанттыемес диабет, респираторлық алкалоз төмендегенде; Қалыптыданаутқутөмендейді: көптерлеу, құсужәне диарея арқылысұйықтықжоғалтудансусыздану, респираторлыжәнеметаболикалық ацидоз, альдостеронизм, бас жарақаттары.